ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਲੋਕਸ੍ਯ ऋਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਮ੍। ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਮਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਲੋਕ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਪ੍ਯਨ੍ਤਰਤਟੇ ਵੈਦਿਸ਼੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ। ਨਾਨਾਧਾਤੁਸ਼ਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਸੁਰਮ੍ਯਮਤਿਤੇਜਸਮ੍ ।। ੩੪.

ਦੂਜੇ ਅੰਦਰਲੇ ਢਲਾਣ 'ਤੇ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨੈਕਰਤ੍ਨਾਰ੍ਥਿਤਤਲਮਨੇਕਸ੍ਤਮ੍ਭਸਂਯੁਤਮ੍। ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਕृਤੋਦ੍ਯਾਨਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਸੁਵੇਦਿਕਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਨਾਲ।

ਕੂਟਾਗਾਰੈਰ੍ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨੇਕੈਰ੍ਭਵਨੋਤ੍ਤਮੈਃ । ਮਹਾਵਿਮਾਨਂ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਜਾਤਵੇਦਸਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹ ਥਾਂ ਕਈ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਨ ਉਡਦਾ ਮਹਿਲ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਤਵੇਦਸ (ਅੱਗ) ਦਾ ਹੈ।

ਸਾ ਹਿ ਤੇਜੋਵਤੀ ਨਾਮ ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਸਭਾ। ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਮੁਖੋऽਨਲਃ ।। ੩੪.

ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇਜਵਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖ, ਅੱਗ ਆਪ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਸ਼ਿਖਾਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਢ੍ਯੋ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲੀ ਵਿਭਾ ਵਸੁਃ। ਸ੍ਤੂਯਤੇ ਹੂਯਤੇ ਚੈਵ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍षਿਗਣੈਃ ਸੁਰੈਃ ।। ੩੪.

ਉਹ, ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਸੁ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਧਿਦੈਵਕृਤਂ ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਃ ਸ ਤੁ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਸ ਵਿਭਾਗਞ੍ਚ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੪.

ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਚਮਕ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਭੋਗਾਨ੍ਤਰਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਏਕਤੇਜੋ ਵਿਭੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਪृਥਕ੍‌ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਹਿ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ।। ੩੪.

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਮਗ੍ਨਿਂ ਲੋਕਲੋਕਜ੍ਞੈਸ੍ਤਦ੍ਵੀਰ੍ਯੈਂਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾ ਕ੍ਰਮੈਃ । ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਰ੍ਮਹਾਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਮਹਾਭਾਗੈਰ੍ਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹ ਅੱਗ, ਜਿਹੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਮਨਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤृਤੀਯੇऽਪ੍ਯਨ੍ਤਰਤਟੇ ਏਵਮੇਵ ਮਹਾਸਭਾ। ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਲੋਕੇ ਖ੍ਯਾਤਾ ਸੁਸਂਯਮਾ ।। ੩੪.

ਤੀਸਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਤਥਾ ਚਤੁਰ੍ਥਦਿਗ੍ਦੇਸ਼ੇ ਨੈਰ੍ऋਤ੍ਯਾਧਿਪਤੇਃ ਸਭਾ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗਨਾ ਨਾਮ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੩੪.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਥੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਨੈਰਿਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਗਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮੇऽਪ੍ਯਨ੍ਤਰਤਟੇ ਏਵਮੇਵ ਮਹਾਸਭਾ। ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ੁਭਵਤੀ ਸਤੀ। ਉਦਕਾਧਿਪਤੇਃ ਖ੍ਯਾਤਾ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੪.

ਪੰਜਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਭਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਵਾਮੀ ਵਰਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਪਰੋਤ੍ਤਰੇ ਤਥਾ ਦੇਸ਼ੇ षष੍ਠੇऽਨ੍ਤਰਤਟੇ ਸ਼ਿਵੇ। ਵਾਯੋਰ੍ਗਨ੍ਧਵਤੀ ਨਾਮ ਸਭਾ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਤ੍ਤਰਾ ।। ੩੪.

ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਖੇਤਰ, ਛੇਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੁ ਦੀ ਸਭਾ ਗੰਧਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤ ਮੇऽਪ੍ਯਨ੍ਤਰਤਟੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਧਿਪਤੇਃ ਸਭਾ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹੋਦਯਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵੈਢੂਰ੍ਯ੍ਯਵੇਦਿਕਾ ।। ੩੪.

ਸੱਤਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹੋਦਯਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੌਕਟ ਸ਼ੁੱਧ ਵੈਡੂਰੀ ਰਤਨ ਦੀ ਹੈ।

ਯਤ੍ਤਦ੍ਵੈ ਕਰ੍ਣਿਕਾਮੂਲਮਿਤਿ ਵੈ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਤਦ੍ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਪ੍ਤਤੀਨਾਮਧਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੩੫.

ਜੋ ਕਰਣਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥਾष੍ਟੌ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਤ੍ਰ ਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਸ਼ੈਲਰਾਜਾਵृਤਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੇਰੁਮੂਲਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।। ੩੫.

ਉੱਥੇ ਚੌਂਤਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੇਰੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਗਿਰਿਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮਨੇਕੇषੁ ਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਃ। ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੈਰ੍ਮਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੫.

ਉਹਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਹਨ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਪਹਾੜ ਹੱਦਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਕੁਞ੍ਜਕਨ੍ਦਰਨਦੀਗੁਹਾਨਿਰ੍ਝਰਸ਼ੋਭਿਤਾਃ। ਬਹੁਪ੍ਰਾਸਾਦਕਟਕੈ ਸ੍ਤਟੈਸ਼੍ਚ ਕੁਸੁਮੋਜ੍ਜ੍ਵਲੈਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਬਾਗਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝਰਨਿਆਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਮਹਲਾਂ, ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ।

ਨਿਤਮ੍ਬਪੁष੍ਪਮਾਲੌਘੈਃ ਸਾਨੁਭਿਰ੍ਧਾਤੁਮਣ੍ਡਿਤੈਃ । ਸ਼ਿਖਰੈਰ੍ਹੇਮਕਪਿਲੈਰ੍ਨੈਕਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਵृਤੈਃ। ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਗਿਰਯਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਪੁष੍ਟੈ ਰਤ੍ਨ ਸਮਰ੍ਪਿਤੈਃ ।। ੩੫.

ਸਭ ਪਹਾੜ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਚੋਟੀਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।

ਵਿਹਙ੍ਗਸ਼ਤਸਂਜੁष੍ਟੈਃ ਕੁਞ੍ਜੈਰਨੁਪਮੈਰਪਿ। ਸਿਹਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ਼ਰਭੈਰ੍ਨੈਕੈਸ਼੍ਚਾਮਰਵਾਰਣੈਃ। ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਕृਤਿਧਰੈਃ ਸੇਵਿਤਾ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਨਗੈਃ ।। ੩੫.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਾਗਾਂ, ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਸ਼ਰਭ ਤੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਹਰਿਕृष੍ਣਾਙ੍ਗਮੇਕੈਕਂ ਦਸ਼ਪਰ੍ਵਤਮ੍। ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾ ਯੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਾਹਾਸ੍ਤੁ ਸਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੫.

ਉਥੇ ਸੱਤ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਦਸ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਵਿਚਲੇ ਪਹਾੜ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਠਰੋ ਦੇਵਕੂਟਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਪਰ੍ਵਤੌ। ਤੌ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਾਯਾਮਾਵਾਨੀਲਨਿषਧਾਯਤੌ ।। ੩੫.

ਜਠਰ ਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਧ ਤੇ ਨੀਲਾ ਹਨ।

ਕੈਲਾਸੋ ਹਿਮਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਤੌ। ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਾਯਤਾਵੇਤਾਵਰ੍ਣਵਾਨ੍ਤਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ।। ੩੫.

ਕੈਲਾਸ ਤੇ ਹਿਮਵਤ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਇਹ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਯੋऽਸੌ ਮੇਰੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਃ ਕਨਕਪਰ੍ਵਤਃ। ਵਿष੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੩੫.

ਉਹ ਮੇਰੂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਚਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਮਹਾਪਾਦਾਸ੍ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੇਰੋਰਥ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਿਸ਼ਮ੍। ਯੈਰ੍ਧृਤਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਚਲਤਿ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀ ਮਹੀ ।। ੩੫.

ਮੇਰੂ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਚਾਰਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਹਿਲਦੀ ਨਹੀਂ।

ਦਸ਼ਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰ ਆਯਾਮਸ੍ਤੇषੁ ਪਠ੍ਯਤੇ। ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ। ਨੈਕਨਿਰ੍ਝਰਵਪ੍ਰਾਢ੍ਯਾ ਰਮ੍ਯਕਨ੍ਦਰਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ।। ੩੫.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਝਰਨੇ ਤੇ ਢਲਾਨਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਨਿਤਮ੍ਬਪੁष੍ਪਕਾਦਮ੍ਬੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸਾਨਵਃ। ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਹਰਿਤਾਲਤਲੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਚੋਟੀਾਂ ਕਦੰਬ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਥਰ ਤੇ ਹਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵੀ ਹਨ।

ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਗੁਹਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਸ਼ੁਦ੍ਧਹਿਙ੍ਗੁਲਕਪ੍ਰਖ੍ਯੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨੈਰ੍ਧਾਤੁਮਣ੍ਡਿਤੈਃ ।। ੩੫.

ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੁੱਚਾ ਹਿੰਗੁਲਕ ਵਰਗੇ ਧਾਤੂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਵਰਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਾਲੈਃ ਸਮਲਂਕृਤਾਃ। ਰੁਚਿਰਾਃ ਸ਼ਤਪਰ੍ਵਾਣਃ ਸਿਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ। ਮਹਾਵਿਮਾਨੈਃ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਦੀਪਿਤਾਃ ।। ੩੫.

ਇਹ ਸੋਨੇ ਤੇ ਮੋਤੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਲਾਲ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਹਣੀਆਂ ਤੇ ਕਈ ਚੋਟੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਘਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਲਾਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।