ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਭਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਕੇਤੁਮਾਲਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਃ। ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਕੁਰਵਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਃ ।। ੩੪.

ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਭਾਰਤ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਤੁਮਾਲ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਰੁ, ਇਹ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਤਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾ। ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਵਤਿਃ षਟ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰ ਧਿष੍ਠਿਤਾਃ ।। ੩੪.

ਉਸ ਕਮਲ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਗੋਲ ਹੈ; ਨਵਵੇਂ-ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਤੇ ਅੱਸੀ ਇਕਾਈਆਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਞ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ। ਤਸ੍ਯ ਕੇਸ਼ਰਜਾਲਾਨਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੪.

ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੇਸ਼ਮੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਿਕਾਯਾਮਾ ਸਾਸ਼ੀਤਿਪृਥੁਲਾਯਤਾ। ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਿਸ਼ਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਅੱਸੀ ਇਕਾਈਆਂ। ਚਾਰ ਪੱਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਯਾਸੌ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਣਿਕੇਤ੍ਯਭਿਸ਼ਬ੍ਦਿਤਾ। ਤਾਂ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਾਮੇਕਾਗ੍ਰਾਃ ਸਮਾਸੇਨ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੪.

ਉਥੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰ ਭਾਗ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਰਣਨਾ ਸੁਣੋ।

ਸ਼ਤਾਸ਼੍ਰਿਮੇਨਂ ਮੇਨੇऽਤ੍ਰਿਃ ਸਹਸ੍ਰਾਸ਼੍ਰਿਮृषਿਰ੍ਭृਗੁਃ। ਅष੍ਟਾਸ਼੍ਰਿਮੇਨਂ ਸਾਵਰ੍ਣਿਸ਼੍ਚਤੁਰਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਭਾਗੁਰਿਃ ।। ੩੪.

ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ; ਸਾਵਰਨੀ ਨੇ ਅੱਠ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਭਾਗੁਰੀ ਨੇ ਚਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ।

ਵਾਰ੍षਾਯਣਿਸ੍ਤੁ ਸਾਮੁਦ੍ਰਂ ਸ਼ਰਾਵਞ੍ਚੈਵ ਗਾਲਵਃ। ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਵੇਣੀਕृਤਂ ਗਾਰ੍ਗ੍ਯਃ ਕ੍ਰੋष੍ਟਕਿਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।। ੩੪.

ਵਾਰਸ਼ਾਯਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ, ਗਾਲਵ ਨੇ ਥਾਲੀ ਆਕਾਰ; ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਸ਼ਟਕੀ ਨੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ।

ਯਦ੍ਯਦ੍ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਯਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਧਿਪਤੇਰ੍ऋषਿਃ। ਤਤ੍ਤਦੇਵਾਸ੍ਯ ਵੇਦਾਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਨਂ ਵੇਦ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ ।। ੩੪.

ਜੋ-ਜੋ ਪਾਸਾ ਜਿਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਮਣਿਰਤ੍ਨਮਯਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਪ੍ਰਭਾਯੁਤਮ੍। ਅਨੇਕਵਰ੍ਣਨਿਚਯਂ ਸੌਵਰ੍ਣਮਰੁਣਪ੍ਰਭਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਲਾਲ ਚਮਕ ਵਾਲਾ।

ਕਾਨ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਪਰ੍ਵਾਣਂ ਸਹਸ੍ਰੋਦਕਕਨ੍ਦਰਮ੍। ਸਹਸ੍ਰ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਨ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੇਰੁਂ ਨਗੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੩੪.

ਪਿਆਰਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਪਾਣੀ ਭਰੇ ਗੁਫਾ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਜਾਣੋ।

ਮਣਿਰਤ੍ਨਾਰ੍ਪਿਤਸ੍ਤਮ੍ਭੈਰ੍ਮਣਿਚਿਤ੍ਰਿਤਵੇਦਿਕੈਃ। ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਂ ਤਥਾ ਵਿਦ੍ਰੁਮਤੋਰਣੈਃ ।। ੩੪.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਥੰਮਾਂ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਤ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਲਾਲ ਮਣੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ।

ਵਿਮਾਨਯਾਨੈਃ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਤਸਙ੍ਖ੍ਯੈਰ੍ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍। ਪ੍ਰਭਾਦੀਪਿਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਮੇਰੁਂ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਰ੍ਵਣਿ ।। ੩੪.

ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੁੰਦਰ ਉਡਦੇ ਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਸਹਸ੍ਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਨਾਸ਼੍ਰਯਵਿਭੂषਿਤੇ। ਸਰ੍ਵਦੇਵ ਨਿਕਾਯਾਨਿ ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ ।। ੩੪.

ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਟੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਤਮਾਵਸਚ੍ਚੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਤਲੇ ਦੇਵਦੇਵਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਰਿष੍ਠਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਭੁਵਨਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੈਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੈਃ ਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦੈਃ । ਮਹਾਸੁਰਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤਂ ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਨੇਕਸਮਾਕੁਲਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹ ਥਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਭਾ ਰਮ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਗਣਸੇਵਿਤਾ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਨੋਵਤੀ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੩੪.

ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਨੋਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰੇਸ਼ਾਨਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਮਹਾਵਿਮਾਨਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਮਹਿਮ੍ਨਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਦਾ ।। ੩੪.

ਉਥੇ, ਇਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਉਡਦਾ ਮਹਿਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍षਿਗਣਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤੇ ਤਦਾ। ਤਦੇਵ ਤੇਜਸਾਂ ਰਾਸ਼ਿਰ੍ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ।। ੩੪.

ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪੁਰਨ੍ਦਰਃ। ਉਪਾਸ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਰ੍ਮਹਾਯੋਗੈਃ ਸੁਰਰ੍षਿਭਿਃ ।। ੩੪.

ਉਥੇ, ਵਾਭ-ਵਾਭ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰੰਦਰ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਹੈ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਲੋਕਪਤੇਃ ਸ੍ਥਾਨਮਾਦਿਤ੍ਯਸਮਵਰ੍ਚਸਃ। ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਥੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਹੇਂਦਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ।

ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਲੋਕਸ੍ਯ ऋਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਮ੍। ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਮਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਲੋਕ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਪ੍ਯਨ੍ਤਰਤਟੇ ਵੈਦਿਸ਼੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ। ਨਾਨਾਧਾਤੁਸ਼ਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਸੁਰਮ੍ਯਮਤਿਤੇਜਸਮ੍ ।। ੩੪.

ਦੂਜੇ ਅੰਦਰਲੇ ਢਲਾਣ 'ਤੇ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨੈਕਰਤ੍ਨਾਰ੍ਥਿਤਤਲਮਨੇਕਸ੍ਤਮ੍ਭਸਂਯੁਤਮ੍। ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਕृਤੋਦ੍ਯਾਨਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਸੁਵੇਦਿਕਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਨਾਲ।

ਕੂਟਾਗਾਰੈਰ੍ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨੇਕੈਰ੍ਭਵਨੋਤ੍ਤਮੈਃ । ਮਹਾਵਿਮਾਨਂ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਜਾਤਵੇਦਸਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹ ਥਾਂ ਕਈ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਨ ਉਡਦਾ ਮਹਿਲ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਤਵੇਦਸ (ਅੱਗ) ਦਾ ਹੈ।

ਸਾ ਹਿ ਤੇਜੋਵਤੀ ਨਾਮ ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਸਭਾ। ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਮੁਖੋऽਨਲਃ ।। ੩੪.

ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇਜਵਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖ, ਅੱਗ ਆਪ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਸ਼ਿਖਾਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਢ੍ਯੋ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲੀ ਵਿਭਾ ਵਸੁਃ। ਸ੍ਤੂਯਤੇ ਹੂਯਤੇ ਚੈਵ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍षਿਗਣੈਃ ਸੁਰੈਃ ।। ੩੪.

ਉਹ, ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਸੁ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਧਿਦੈਵਕृਤਂ ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਃ ਸ ਤੁ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਸ ਵਿਭਾਗਞ੍ਚ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੪.

ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਚਮਕ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਭੋਗਾਨ੍ਤਰਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਏਕਤੇਜੋ ਵਿਭੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਪृਥਕ੍‌ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਹਿ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ।। ੩੪.

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਮਗ੍ਨਿਂ ਲੋਕਲੋਕਜ੍ਞੈਸ੍ਤਦ੍ਵੀਰ੍ਯੈਂਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾ ਕ੍ਰਮੈਃ । ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਰ੍ਮਹਾਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਮਹਾਭਾਗੈਰ੍ਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹ ਅੱਗ, ਜਿਹੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਮਨਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।