ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਯੁष੍ਮਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਜਾਤਾਃ ਸੁਭਾ ਸ੍ਵਰਾਃ। ਵਾਰਿਜਾ ਹ੍ਯਮृਤੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਮृਤਾ ਨਾਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਉਹ 'ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਾਯੂਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੁਦਾ ਨਾਮ ਭੂਮਿਜਾਤਾ ਭਵਾਸ੍ਤੁ ਵੈ । ਵਿਦ੍ਯੁਤਸ਼੍ਚ ਰੁਚੋ ਨਾਮ ਮृਤ੍ਯੋਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭੈਰਵਾਃ ॥ ੮.

ਹਵਾ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਧੀਆਂ 'ਮੁਦਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ 'ਭਵਾ' ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ 'ਰੁਚਾ' ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ 'ਭੈਰਵਾ' ਹਨ।

ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤ੍ਯਃ ਕਾਮਗੁਣਾ ਗਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼। ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸੁਰਗਣੈਃ ਰੂਪਾਤਿਸ਼ਯਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ॥ ੮.

ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਚੌਦਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਉਪਿੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਕਲਪਨੀਆ ਅਕਲਪਨੀਆ ਰੂਪਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ੁਭਰੂਪਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਨਾਰੀ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡਾਚ੍ਚ ਦੇਵਨਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ। ਰੂਪਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ॥ ੮.

ਤਿਲੋਤਮਾ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਅਸਮਾਨੀ ਨਾਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਕੂੰਡ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਦੇਵੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜੁਆਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

ਵੇ ਦੀਤਲਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੇਦਵਤੀ ਨਾਮ ਸੁਰਨਾਰੀ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ॥ ੮.

ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕੂੰਡ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਅਸਮਾਨੀ ਨਾਰੀ 'ਵੇਦਵਤੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਥਾ ਯਮਸ੍ਯ ਦੁਹਿਤਾ ਰੂਪਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨੀ। ਵਰਹੇਮਵਿਭਾ ਹੇਮਾ ਦੇਵਨਾਰੀ ਸੁਲੋਚਨਾ ॥ ੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਮ ਦੀ ਧੀ ਹੇਮਾ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜੁਆਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚੰਗੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਸਮਾਨੀ ਨਾਰੀ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬਹੁਸਾਹਸ੍ਰਂ ਭਾਸ੍ਵਰਾ ਹ੍ਯਪ੍ਸਰੋਗਣਾਃ। ਦੇਵਤਾਨਾਮृषੀਣਾਞ੍ਚ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਮਾਤਰਸ਼੍ਚ ਹ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਹਨ।

ਸੁਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚਮ੍ਪਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸਃ ਸਮਾਃ। ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਤੁ ਕਾਨ੍ਤੇਨ ਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਦਿਰਾਂ ਵਿਨਾ। ਤਾਸਾਮਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਾਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ॥ ੮.

ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਨੰਦ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਪਰ੍ਵਤੇ ਨਾਰਦੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰੇਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਭੂਤੋ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਵੁਭੌ॥ ਤਯੋਰ੍ਯਵੀਯਸੀ ਚੈਵ ਤृਤੀਯਾਰਨ੍ਧਤੀ ਸ੍ਮृਤਾ। ਦੇਵਰੁਖ੍ਯੋ ਸੂਰ੍ਯਜਨ੍ਮ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਰਦਪਰ੍ਵਤੌ॥(ਪਾਠਭੇਦਃ) ਵਿਨਤਾਯਾਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵਾਵਰੁਣੋ ਗਰੁਡਸ਼੍ਚ ਹ। षਟ੍‌ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਸ੍ਵਸਾਰਸ਼੍ਚ ਯਵੀਯਸ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ; ਉਥੋਂ ਪਰਵਤ ਤੇ ਨਾਰਦ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਰੁੰਧਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਵੀਯਸੀ ਦੀਆਂ ਛੱਤੀ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਅਰੁਣ ਤੇ ਗਰੁੜ, ਜਨਮ ਲਏ; ਉਹ ਭੈਣਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਿ ਚ੍ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਸੌਪਰ੍ਣੇਯਾਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਇਤ੍ਯੇਵਾਹਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ॥ ੮.

ਗਾਇਤਰੀ ਆਦਿ ਛੰਦ, ਅਤੇ ਸੁਪਰਨੇ ਪੰਛੀ, ਨਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ, ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਕਦ੍ਰੂਰ੍ਨਾਗਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਚਰਾ ਚਰਮਜੀਜਨਤ੍ । ਅਨੇਕਸ਼ਿਰਸਾਂ ਤੇषਾਂ ਖੇਚਰਾਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਬਹੁਧਾਨਾਮਧੇਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਡਣ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਨਾਂਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਾਂ ਸੁਣੋ।

ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇषਵਾਸੁਕਿਤਕ੍ਸ਼ਕਾਃ। ਸਕਣੀਰਸ਼੍ਚ ਜਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਅਞ੍ਜਨੋ ਵਾਮਨਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੱਪ ਹਨ: ਸ਼ੇਸ਼, ਵਾਸੁਕੀ, ਤਕਸ਼ਕ, ਸਕਨੀਰਾ, ਜੰਭ, ਅੰਜਨ ਅਤੇ ਵਾਮਨ।

ਐਰਾਵਤਮਹਾਪਝੌ ਕਮ੍ਬਲਾਸ਼੍ਵਤਰਾਵੁਭੌ। ਐਲਪਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਕੋਟਕਧਨਞ੍ਜਯੌ ॥ ੮.

ਐਰਾਵਤ, ਮਹਾਪਝ, ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰਾ, ਐਲਪਤ੍ਰ, ਸ਼ੰਖ, ਕਰਕੋਟਕ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ।

ਮਹਾਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਨੀਲੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਬਲਾਹਕੌ। ਕੁਮਾਰਃ ਪੁष੍ਪਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸੁਮੁਖੋ ਦੁਰ੍ਮੁਖਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਮਹਾਕਰਨ, ਮਹਾਨੀਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਬਲਾਹਕ, ਕੁਮਾਰ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਸੁਮੁਖ ਅਤੇ ਦੁਰਮੁਖ ਵੀ।

ਸ਼ਿਲੀਮੁਖੋ ਦਧਿਮੁਖਃ ਕਾਲੀਯਃ ਸ਼ਾਲਿਪਿਣ੍ਡਕਃ । ਬਿਨ੍ਦੁਪਾਦਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੋ ਨਾਗਸ਼੍ਚਾਪੂਰਣਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਸ਼ਿਲੀਮੁਖ, ਦਧਿਮੁਖ, ਕਾਲੀਆ, ਸ਼ਾਲਿਪਿੰਡਕ, ਬਿੰਦੁਪਾਦ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਅਤੇ ਸੱਪ ਆਪੂਰਨ।

ਕਪਿਲਸ਼੍ਚਾਮ੍ਬਰੀषਸ਼੍ਚ ਧृਤਪਾਦਸ਼੍ਚ ਕਚ੍ਛਪਃ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਪਝਚਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋऽਥ ਨਮਸ੍ਵਿਕਃ ॥ ੮.

ਕਪਿਲ, ਅੰਬਰੀਸ਼, ਧ੍ਰਿਤਪਾਦ, ਕੱਛਪ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਪਝਚਿਤ੍ਰ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਨਮਸਵਿਕ।

ਨਹੁषਃ ਖਰਰੋਮਾ ਚ ਮਣਿਰਿਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯਃ। ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾ ਮਯਾ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਖਸ਼ਾਯਾਂਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਨਹੁਸ਼, ਖਰਰੋਮਾ ਅਤੇ ਮਣੀ — ਇਹ ਕਾਦਰੂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਣੋ।

ਖਸ਼ਾ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵੌ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੌ ਪੁਰੁषਾਦਕੌ। ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਮਨੁਜਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਖਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਛੋਟਾ ਪੂਰਬ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ।

ਵਿਲੋਹਿਤਂ ਵਿਕਰ੍ਣਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਾऽਜਨਯਤ੍ ਸੁਤਮ੍। ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਦ੍ਵਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾਗਤਿਮ੍ ॥ ੮.

ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਲੋਹਿਤ ਵਿਖਰਣ ਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਾਰ ਲੱਤਾਂ, ਦੋ ਸਿਰ ਅਤੇ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਸੀ।

ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਕੇਸ਼ਂ ਸ੍ਥੂਲਾਙ੍ਗਂ ਤੁਙ੍ਗਨਾਸਂ ਮਹੋਦਰਮ੍। ਸ੍ਥੂਲਸ਼ੀਰ੍षਂ ਮਹਾਕਰ੍ਣਂ ਮੁਞ੍ਜਾਕੇਸ਼ਂ ਮਨੋਰਥਮ੍ ॥ ੮.

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਾਲ, ਮੋਟੇ ਅੰਗ, ਉਭਰੀ ਨੱਕ, ਵੱਡਾ ਪੇਟ, ਵੱਡਾ ਸਿਰ, ਵੱਡੇ ਕੰਨ, ਮੁੰਜਾ ਘਾਹ ਵਰਗੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਸੀ।

ਹਸ੍ਤ੍ਯੋष੍ਠਂ ਦੀਰ੍ਘਜਙ੍ਘਞ੍ਚ ਅਸ਼੍ਵਦਂष੍ਠ੍ਰਂ ਮਹਾਹਨੁਮ੍। ਰਕ੍ਤਜਿਹ੍ਵਂ ਜਟਾਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚ ਸ੍ਥੂਲਾਸ੍ਯਂ ਦੀਰ੍ਘਨਾਸਿਕਮ੍ ॥ ੮.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਠਾਂ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ رانਾਂ, ਘੋੜੇ ਵਰਗੇ ਦੰਦ, ਵੱਡਾ ਜਬਾ, ਲਾਲ ਜੀਭ, ਜਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਨੱਕ ਸੀ।

ਗੁਹ੍ਯਕਂ ਸ਼ਿਤਿਕਰ੍ਣਞ੍ਚ ਮਹਾਨਨ੍ਦਂ ਮਹਾਮੁਖਮ੍। ਏਵਂਵਿਧਂ ਖਸ਼ਾਪੁਤ੍ਰਂ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਸਾऽਤਿਭੀषਣਮ੍ ॥ ੮.

ਉਹ ਗੁਹ੍ਯਕ ਸੀ, ਤਿੱਖੇ ਕੰਨ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਸ਼ਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਡਰਾਉਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਨੁਜਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਖਸ਼ਾ ਚੈਵ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षਞ੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਾਦਞ੍ਚ ਤ੍ਰਿਹਸ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਲੋਚਨਮ੍ ॥ ੮.

ਖਸ਼ਾ ਨੇ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ, ਤਿੰਨ ਲੱਤਾਂ, ਤਿੰਨ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਨ।

ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਕੇਸ਼ਂ ਹਰਿਚ੍ਛ੍ਮਸ਼੍ਰੁਂ ਸ਼ਿਲਾਸਂਹਨਨਂ ਦृਢਮ੍ । ਹ੍ਰਸ੍ਵ ਕਾਯਂ ਸੁਬਾਹੁਞ੍ਚ ਮਹਾਕਾਯਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ ੮.

ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸਿੱਧੇ ਖੜੇ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਦਾਡ਼ੀ, ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਜਬਾ, ਛੋਟਾ ਸਰੀਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਸੀ।

ਆਕਰ੍ਣਦਾਰਿਤਾਸ੍ਯਞ੍ਚ ਲਮ੍ਬਭ੍ਰੂਂ ਸ੍ਥੂਲਨਾਸਿਕਮ੍। ਸ੍ਥੂਲੋष੍ਠਮष੍ਟਦਂष੍ਟ੍ਰਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਿਹ੍ਵਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਕਮ੍ ॥ ੮.

ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕੰਨ ਤੱਕ ਫਟਿਆ, ਲਟਕਦੀਆਂ ਭੌਂ, ਚੌੜੀ ਨੱਕ, ਮੋਟੇ ਹੋਠ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਦੋ ਜੀਭਾਂ ਅਤੇ ਸੰਖ ਵਰਗੇ ਕੰਨ ਸਨ।

ਪਿਙ੍ਗਲੋਦ੍ਵृਤ੍ਤਨਯਨਂ ਜਟਿਲਂ ਪਿਙ੍ਗਲਂ ਤਥਾ। ਮਹਾਕਰ੍ਣਂ ਮਹੋਰਸ੍ਕਂ ਕਟਿਹੀਨਂ ਕृਸ਼ੋਦਰਮ੍। ਨਖਿਨਂ ਲੋਹਿਤਗ੍ਰੀਵਂ ਸਾ ਕਨਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ॥ ੮.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਭਰੀਆਂ, ਜਟਾਂ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਵਾਲ, ਵੱਡੇ ਕੰਨ, ਚੌੜਾ ਸੀਨਾ, ਕਮਰ ਨਹੀਂ, ਪਤਲਾ ਪੇਟ, ਨਖਾਂ ਵਾਲ ਹੱਥ ਅਤੇ ਲਾਲ ਗਰਦਨ ਸੀ—ਇਹ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਜਨਮਿਆ।

ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸੂਯਮਾਤ੍ਰੌ ਤੁ ਵਿਵृਦ੍ਧੌ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ। ਉਪਭੋਗਸਮਰ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰੀਰਾਭ੍ਯਾਮੁਪਸ੍ਥਿਤੌ। ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਵਿਵृਦ੍ਧਾਙ੍ਗੌ ਮਾਤਰਂ ਪਰ੍ਯਭੂष੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੮.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਆਨੰਦ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਅੰਗ ਤੁਰੰਤ ਪੱਕੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

ਜ੍ਯਾਯਾਂਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤੁ ਯਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਮਾਤਰਂ ਸੋऽਭ੍ਯਕਰ੍षਤ। ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਾਤਰਾਯਾਹਿ ਭਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੇ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾਰ੍ਦ੍ਦਿਤਃ ॥ ੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਾਂ, ਆਓ, ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'

ਨ੍ਯषੇਧਯਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਹ੍ਯੇਨਂ ਜ੍ਯਾਯਾਂਸਨ੍ਤੁ ਕਨਿष੍ਠਕਃ। ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸੋऽਸਕृਤ੍ਤਂ ਵੈ ਰਕ੍ਸ਼ੇਮਾਂ ਮਾਤਰਂ ਖਸ਼ਾਮ੍। ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯੈਨਂ ਮਾਤਰਂ ਤਾਂ ਵ੍ਯਮੋਚਯਤ੍ ॥ ੮.

ਪਰ ਛੋਟੇ ਨੇ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕਿਆ, ਕਿਹਾ, 'ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਖਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ।' ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ।