ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਨਾਮਭਿਰ੍ਦ੍ਦੇਸ਼ਾਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਉष੍ਣਸ੍ਯੋष੍ਣਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਦੇਸ਼ਃ ਪੀਵਰਸ੍ਯਾਪਿ ਪੀਵਰਃ ।। ੩੩.

ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਹਨ; ਉਸ਼ਣ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਉਸ਼ਣ, ਪੀਵਰ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਪੀਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਧਕਾਰਕਦੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ। ਮੁਨੇਸ੍ਤੁ ਮੁਨਿਦੇਸ਼ੋ ਵੈ ਦੁਨ੍ਦੁਭੇਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਏਤੇ ਜਨਪਦਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਭਾਸ੍ਵਰਾਃ ।। ੩੩.

ਅੰਧਕਾਰਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਨੀ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਮੁਨੀ ਲਈ ਹੈ, ਦੂੰਦੁਭੀ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਦੂੰਦੁਭੀ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਚਮਕਦੇ ਦੇਸ਼ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਹਨ।

ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਤਃ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਸੁਮਹੌਜਸਃ। ਉਦ੍ਭਿਦੋ ਵੇਣੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਵੈਰਥੋ ਲਵਣੋ ਧृਤਿਃ। षष੍ਠਃ ਪ੍ਰਭਾਕਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਮਃ ਕਪਿਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੩.

ਕੁਸ਼ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਇਹ ਸੱਤ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਜੋਤਿਸਮਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਉਦਭਿਦ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਸਵੈਰਥ, ਲਵਣ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਕਪਿਲ।

ਉਦ੍ਭਿਦਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਰ੍षਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵੇਣੁਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਤृਤੀਯਂ ਸ੍ਵੈਰਥਾਕਾਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਲਵਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੩੩.

ਉਦਭਿਦ ਪਹਿਲਾ ਵਰਸ਼ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵੇਣੁਮੰਡਲ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਸਵੈਰਥ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਲਵਣ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮਂ ਧृਤਿਮਦ੍ਵਰ੍षਂ षष੍ਠਂ ਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰਮ੍। ਸਪ੍ਤਮਂ ਕਪਿਲਂ ਨਾਮ ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੩੩.

ਪੰਜਵਾਂ ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ ਵਰਸ਼ ਹੈ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵਰਸ਼ ਹੈ, ਸੱਤਵਾਂ ਕਪਿਲ ਨਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਪਿਲ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਤਤ੍ਸਨਾਮਾਨ ਏਵ ਤੁ। ਆਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਯੁਕ੍ਤਾਭਿਃ ਪ੍ਰਜਾਭਿਃ ਸਮਲਂਕृਤਾਃ ।। ੩੩.

ਕੁਸ਼ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਵੀਪ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ 'ਤੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਅਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਤਾਵਾਂ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ਸਪ੍ਤ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਵਪੁष੍ਮਤਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਹਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਜੀਮੂਤੋ ਰੋਹਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ਮਾਨਸਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਪ੍ਰਭਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੩.

ਸ਼ਾਲਮਲੀ 'ਤੇ ਸੱਤ ਰਾਜੇ ਵਪੁਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਸ਼ਵੇਤ, ਹਰਿਤ, ਜੀਮੂਤ, ਰੋਹਿਤ, ਵਿਦਯੁਤ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾ।

ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵੇਤਦੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਰੋਹਿਤਸ੍ਯ ਚ ਰੋਹਿਤਃ। ਜੀਮੂਤਸ੍ਯ ਚ ਜੀਮੂਤੋ ਹਰਿਤਸ੍ਯ ਚ ਹਾਰਿਤਃ ।। ੩੩.

ਸ਼ਵੇਤ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਵੇਤ ਹੈ, ਰੋਹਿਤ ਦਾ ਰੋਹਿਤ ਹੈ, ਜੀਮੂਤ ਦਾ ਜੀਮੂਤ ਹੈ, ਹਰਿਤ ਦਾ ਹਾਰਿਤ ਹੈ।

ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ਵੈਦ੍ਯੁਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਨਸਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਨਸਃ। ਸੁਪ੍ਰਭਃ ਸੁਪ੍ਰਭਸ੍ਯਾਪਿ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਦੇਸ਼ਪਾਲਕਾਃ ।। ੩੩.

ਵਿਦਯੁਤ ਵਿਦਯੁਤ ਲਈ, ਮਾਨਸ ਮਾਨਸ ਲਈ, ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਲਈ; ਇਹ ਸੱਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ।

ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍। ਸਪ੍ਤ ਮੇਧਾਤਿਥੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਾ ਨृਪਾਃ ।। ੩੩.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਨ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਭਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣਿ ਤਾਨਿ ਵੈ। ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਨ੍ਤਭਯਾਚ੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ੍ਤੁ ਸੁਖੋਦਯਃ। ਆਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਧ੍ਰੁਵਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੩.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਂਤਭਯਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਤ ਵਰਸ਼ ਹਨ। ਸ਼ਾਂਤਭਯਾ ਤੋਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਸੁਖੋਦਯ, ਆਨੰਦ, ਧ੍ਰੁਵ, ਖੇਮਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਸਨਾਮਾਨਿ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣਿ ਭਾਗਸ਼ਃ। ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾਨਿ ਤੈਸ੍ਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੩੩.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਸੱਤ ਵਰਸ਼, ਹਰੇਕ ਹਿੱਸਾ; ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਵਸਾਏ ਗਏ।

ਮੇਧਾਤਿਥੇਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤੈਃ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਨਿਵਾਸਿਭਿਃ। ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕृਤਾਃ ।। ੩੩.

ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਦੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਜਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਸਾਇਆ।

ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਾਦਿਕੇष੍ਵੇਵ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਵੈ। ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਞ੍ਚਸੁ ਧਰ੍ਮੋ ਵੈ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਭਾਗਸ਼ਃ ।। ੩੩.

ਪਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਵੀਪਾਂ 'ਚ, ਸ਼ਾਕ ਦਵੀਪ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ, ਧਰਮ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ 'ਚ, ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਖਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਬਲਂ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ। ਪਞ੍ਚਸ੍ਵੇਤੇषੁ ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਸਰ੍ਵਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੩੩.

ਸੁਖ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਸੋਹਣਾਪਣ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਧਰਮ — ਇਹ ਪੰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਜ ਦਵੀਪਾਂ 'ਚ ਆਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਨਿਬੋਧਤ। ਆਗ੍ਨੀਧ੍ਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਦਾਯਾਦਂ ਕਨ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋऽਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਤ੍ਤਂ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਂ ਨृਪਮ੍ ।। ੩੩.

ਹੁਣ ਜੰਬੂਦਵੀਪ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਣੋ: ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਕਨਿਆ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪੁੱਤਰ ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਨੂੰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।

ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸਮੌਜਸਃ। ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਨਾਭਿ ਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषੋऽਨੁਜਃ ।। ੩੩.

ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸਨ: ਵੱਡਾ ਨਾਭੀ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਸੀ।

ਹਰਿਵਰ੍षਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਥੋऽਭੂਦਿਲਾਵृਤਃ। ਰਮ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਮਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹਰਿਨ੍ਮਾਨ੍ षष੍ਠ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੩.

ਤੀਜਾ ਹਰੀਵਰਸ਼ ਸੀ, ਚੌਥਾ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਸੀ; ਪੰਜਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਰਮਿਆ ਸੀ, ਛੇਵਾਂ ਹਰੀਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਰੁਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਹ੍ਯष੍ਟਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਨਵਮਃ ਕੇਤੁਮਾਲਸ੍ਤੁ ਤੇषਾਂ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੩.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਕੁਰੂ ਸੀ, ਅਠਵਾਂ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੌਵਾਂ ਕੇਤੁਮਾਲ ਹੈ; ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸੁਣੋ।

ਨਾਭੇਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਵਰ੍षਂ ਹਿਮਾਦ੍ਵਨ੍ਤੁ ਪਿਤਾ ਦਦੌ । ਹੇਮ ਕੂਟਂ ਤੁ ਯਦ੍ਵਰ੍षਂ ਦਦੌ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषਾਯ ਤਤ੍ ।। ੩੩.

ਨਾਭੀ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਿਮਾਹਵ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇਮਕੂਟ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਨੈषਧਂ ਯਤ੍ ਸ੍ਮृਤਂ ਵਰ੍षਂ ਹਰਿਵਰ੍षਾਯ ਤਦ੍ਦਦੌ। ਮਧ੍ਯਮਂ ਯਤ੍ਸੁਮੇਰੋਸ੍ਤੁ ਸ ਦਦੌ ਤਦਿਲਾਵृਤੇ ।। ੩੩.

ਨੈਸ਼ਧ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹਰੀਵਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੁਮੇਰੂ ਦਾ ਮੱਧ ਭਾਗ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਨੀਲਨ੍ਤੁ ਯਤ੍ ਸ੍ਮृਤਂ ਵਰ੍षਂ ਰਮ੍ਯਾਯੈਤਤ੍ ਪਿਤਾ ਦਦੌ । ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਯਦੁਤ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਹਰਿਨ੍ਮਤੇ ।। ੩੩.

ਨੀਲ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਰਮਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼੍ਵੇਤ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ।

ਯਦੁਤ੍ਤਰਂ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਵਤੋ ਵਰ੍ष ਤਤ੍ ਕੁਰਵੇ ਦਦੌ । ਵਰ੍षਂ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ।। ੩੩.

ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੁਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ।

ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਵਰ੍षਨ੍ਤੁ ਕੇਤੁਮਾਲੇ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍। ਇਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਮਹਾਨ੍ਤੀਹ ਨਵਵਰ੍षਾਣਿ ਭਾਗਸ਼ਃ ।। ੩੩.

ਗੰਧਮਾਦਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੇਤੁਮਾਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨੌ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਡੇ ਗਏ।

ਆਗ੍ਨੀਧ੍ਰਸ੍ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤਾਨਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਤ। ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤਸ੍ਤੁ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੩੩.

ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਫਿਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।

ਇਤ੍ਯੇਤੈਃ ਸਪ੍ਭਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਃ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤੈਃ ਪੌਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੩੩.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਦਵੀਪ ਵਸਾਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤੇ ਸਨ।

ਯਾਨਿ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषਾਦ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣ੍ਯष੍ਟੌ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਤੁ। ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸੁਖਪ੍ਰਾਯਾ ਹ੍ਯਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੩੩.

ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿ ਅੱਠ ਸੁਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਿਪਰ੍ਯਯੋ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਭਯਂ ਨ ਚ । ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਨ ਤੇष੍ਵਾਸ੍ਤਾਂ ਨੋਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਾਃ । ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਯੁਗਾਵਸ੍ਥਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇष੍ਵੇਵ ਤੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੩.

ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਜੁੜਾਪ, ਨਾ ਮੌਤ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਅਧਰਮ, ਨਾ ਉੱਚ-ਨੀਚ-ਮੱਧਮ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ।

ਨਾਭੇਰ੍ਹਿ ਸਰ੍ਗਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਿਮਾਹ੍ਵੇ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ। ਨਾਭਿਸ੍ਤ੍ਵਜਨਯਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੇਰ਼ੁਦੇਵ੍ਯਾਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ऋषਭਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਜਮ੍ ।। ੩੩.

ਹੁਣ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹਿਮਾਹਵ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨਾਭੀ ਨੇ ਮੇਰੁਦੇਵੀ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਭ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ, ਜਨਮਿਆ।