ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇऽਧਿਪਾਃ। ऋषਯੋ ਮਾਨਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁਲ੍ਯਾਭਿਮਾਨਿਨਃ ।। ੩੩.

ਉਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੂ ਵੀ, ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਹਰ੍षਿਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵੈ ਵਂਸ਼ਂ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਤੁ। ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੩.

ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।

ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯਾਸਨ੍ ਦਸ਼ ਪੌਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸਮਾਃ. ਯੈਰਿਯਂ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾ ।। ੩੩.

ਮਨੂ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਦੇ ਦਸ ਪੋਤੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵਸਾਈ।

ਸਸਮੁਦ੍ਰਾਕਰਵਤੀ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍षਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਦ੍ਯੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤਦਾ ।। ੩੩.

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤੈਃ ਪੌਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਤੁ। ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਤਪੋਯੋਗੈਸ੍ਤੈਰਿਯਂ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ ।। ੩੩.

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਸਾਇਆ।

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਵਨ੍ਤਃ ਵੀਰਾਤ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਕਨ੍ਯਾ ਸਾ ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕਰ੍ਦ੍ਦਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ।। ੩੩.

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਤੋਂ ਇੱਕ ਧੀ ਕਨਿਆ ਜਨਮੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਨਿਆ, ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

ਕਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਰਾਟ੍ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਚ ਤੇ ਉਭੇ। ਤਰ੍ਯੋਰ੍ਵੈ ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸ਼ੂਰਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸਮਾ ਦਸ਼ ।। ੩੩.

ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸ ਭਰਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਸਨ।

ਅਗ੍ਨੀਧ੍ਰਸ਼੍ਚਵਪੁष੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਮੇਧਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰ੍ਵਿਭੁਃ। ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨ੍ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਹਵ੍ਯਃ ਸਵਨਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਚ ।। ੩੩.

ਅਗਨੀਧ੍ਰ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ, ਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਵਿਭੂ, ਜੋਤਿਸਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਹਵ੍ਯ, ਸਵਨ ਅਤੇ ਸਰਵ — ਇਹ ਦਸ ਭਰਾ ਸਨ।

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋऽਭਿषਿਚ੍ਯੈਤਾਨ੍ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਸੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨ੍। ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਤੇषੁ ਧਰ੍ਮੇਣ ਦ੍ਵੀਪਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੩.

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।

ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਂ ਚਕ੍ਰੇ ਅਗ੍ਨੀਧ੍ਰਨ੍ਤੁ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇਨ ਮੇਧਾਤਿਥਿਃ ਕृਤਃ ।। ੩੩.

ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਨੂੰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਨੂੰ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੌ ਤੁ ਵਪੁष੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਜਾਨਮਭਿषਿਕ੍ਤਵਾਨ੍। ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਨ੍ਤਂ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਰਾਜਾਨਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੩.

ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਮਲਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜੋਤਿਸਮਾਨ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਦ੍ਯੁਤਿਮਨ੍ਤਞ੍ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਕ੍ਰੌਜ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇ ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍। ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਞ੍ਚਾਪਿ ਹਵ੍ਯਞ੍ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਃ ।। ੩੩.

ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਹਵ੍ਯ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।

ਪੁष੍ਕਰਾਧਿਪਤਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਵਨਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਪੁष੍ਕਰੇ ਸਵਨਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਵੀਤਃ ਸੁਤੋऽਭਵਤ੍। ਧਾਤਕਿਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਪੁਤ੍ਰੌ ਪੁਤ੍ਰਵਤਾਂ ਵਰੋ ।। ੩੩.

ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਵਨ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਸਵਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਵੀਤ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ, ਜਨਮੇ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸਨ।

ਮਹਾਵੀਤਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਵਰ੍षਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਧਾਤਕੇਸ਼੍ਚਾਪਿ ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੩.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਮਹਾਵੀਤ ਨਾਮਕ ਵਰਸ਼ਾ ਹੈ; ਧਾਤਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਵ੍ਯੋ ਵ੍ਯਜਨਯਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਜਲਦਞ੍ਚ ਕੁਮਾਰਞ੍ਚ ਸੁਕੁਮਾਰਂ ਮਣੀਚਕਮ੍। ਵਸੁਮੋਦਂ ਸੁਮੋਦਾਕਂ ਸਪ੍ਤਮਞ੍ਚ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਮ੍ ।। ੩੩.

ਹਵ੍ਯ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ: ਜਲਦ, ਕੁਮਾਰ, ਸੁਕੁਮਾਰ, ਮਣੀਚਕ, ਵਸੁਮੋਦ, ਸੁਮੋਦਾਕ, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ।

ਜਲਦਂ ਜਲਦਸ੍ਯਾਥ ਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਥਮਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਚ ਕੌਮਾਰਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੩੩.

ਜਲਦ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਰਸ਼ਾ ਜਲਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਦੂਜਾ ਵਰਸ਼ਾ ਕੌਮਾਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਸੁਕੁਮਾਰਂ ਤृਤੀਯਨ੍ਤੁ ਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਮਣੀਚਕਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਮਣੀਚਕਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੩.

ਸੁਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਤੀਜਾ ਵਰਸ਼ਾ ਸੁਕੁਮਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਥਾ ਮਣੀਚਕ, ਮਣੀਚਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ।

ਵਸੁਮੋਦਸ੍ਯ ਵੈ ਵਰ੍षਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਵਸੁਮੋਦਕਮ੍। ਮੋਦਾਕਸ੍ਯ ਤੁ ਮੋਦਾਕਂ ਵਰ੍षਂ षष੍ਠਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੩੩.

ਵਸੁਮੋਦ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵਰਸ਼ਾ ਵਸੁਮੋਦਕ ਹੈ; ਮੋਦਾਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਵਰਸ਼ਾ ਮੋਦਾਕ ਹੈ।

ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮਨ੍ਤੁ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਮ੍। ਏषਾਨ੍ਤੁ ਮਾਨਭਿਸ੍ਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ।। ੩੩.

ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵਰਸ਼ਾ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਉਥੇ ਸੱਤ ਵਰਸ਼ੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਪਿ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦ੍ਯੁਤਿਮਤਸ੍ਤੁ ਵੈ। ਕੁਸ਼ਲੋ ਮਨੁਗਸ਼੍ਚੋष੍ਣਃ ਪੀਵਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਾਰਕਃ। ਮੁਨਿਸ਼੍ਚ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਤਾ ਦ੍ਯੁਤਿਮਤਸ੍ਤੁ ਵੈ ।। ੩੩.

ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਕੁਸ਼ਲ, ਮਨੁਗ, ਉਸ਼ਣ, ਪੀਵਰ, ਅੰਧਕਾਰਕ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ।

ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਨਾਮਭਿਰ੍ਦ੍ਦੇਸ਼ਾਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਉष੍ਣਸ੍ਯੋष੍ਣਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਦੇਸ਼ਃ ਪੀਵਰਸ੍ਯਾਪਿ ਪੀਵਰਃ ।। ੩੩.

ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਹਨ; ਉਸ਼ਣ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਉਸ਼ਣ, ਪੀਵਰ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਪੀਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਧਕਾਰਕਦੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ। ਮੁਨੇਸ੍ਤੁ ਮੁਨਿਦੇਸ਼ੋ ਵੈ ਦੁਨ੍ਦੁਭੇਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਏਤੇ ਜਨਪਦਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਭਾਸ੍ਵਰਾਃ ।। ੩੩.

ਅੰਧਕਾਰਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਨੀ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਮੁਨੀ ਲਈ ਹੈ, ਦੂੰਦੁਭੀ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਦੂੰਦੁਭੀ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਚਮਕਦੇ ਦੇਸ਼ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਹਨ।

ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਤਃ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਸੁਮਹੌਜਸਃ। ਉਦ੍ਭਿਦੋ ਵੇਣੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਵੈਰਥੋ ਲਵਣੋ ਧृਤਿਃ। षष੍ਠਃ ਪ੍ਰਭਾਕਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਮਃ ਕਪਿਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੩.

ਕੁਸ਼ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਇਹ ਸੱਤ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਜੋਤਿਸਮਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਉਦਭਿਦ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਸਵੈਰਥ, ਲਵਣ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਕਪਿਲ।

ਉਦ੍ਭਿਦਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਰ੍षਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵੇਣੁਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਤृਤੀਯਂ ਸ੍ਵੈਰਥਾਕਾਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਲਵਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੩੩.

ਉਦਭਿਦ ਪਹਿਲਾ ਵਰਸ਼ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵੇਣੁਮੰਡਲ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਸਵੈਰਥ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਲਵਣ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮਂ ਧृਤਿਮਦ੍ਵਰ੍षਂ षष੍ਠਂ ਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰਮ੍। ਸਪ੍ਤਮਂ ਕਪਿਲਂ ਨਾਮ ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੩੩.

ਪੰਜਵਾਂ ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ ਵਰਸ਼ ਹੈ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵਰਸ਼ ਹੈ, ਸੱਤਵਾਂ ਕਪਿਲ ਨਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਪਿਲ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਤਤ੍ਸਨਾਮਾਨ ਏਵ ਤੁ। ਆਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਯੁਕ੍ਤਾਭਿਃ ਪ੍ਰਜਾਭਿਃ ਸਮਲਂਕृਤਾਃ ।। ੩੩.

ਕੁਸ਼ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਵੀਪ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ 'ਤੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਅਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਤਾਵਾਂ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ਸਪ੍ਤ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਵਪੁष੍ਮਤਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਹਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਜੀਮੂਤੋ ਰੋਹਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ਮਾਨਸਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਪ੍ਰਭਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੩.

ਸ਼ਾਲਮਲੀ 'ਤੇ ਸੱਤ ਰਾਜੇ ਵਪੁਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਸ਼ਵੇਤ, ਹਰਿਤ, ਜੀਮੂਤ, ਰੋਹਿਤ, ਵਿਦਯੁਤ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾ।

ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵੇਤਦੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਰੋਹਿਤਸ੍ਯ ਚ ਰੋਹਿਤਃ। ਜੀਮੂਤਸ੍ਯ ਚ ਜੀਮੂਤੋ ਹਰਿਤਸ੍ਯ ਚ ਹਾਰਿਤਃ ।। ੩੩.

ਸ਼ਵੇਤ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਵੇਤ ਹੈ, ਰੋਹਿਤ ਦਾ ਰੋਹਿਤ ਹੈ, ਜੀਮੂਤ ਦਾ ਜੀਮੂਤ ਹੈ, ਹਰਿਤ ਦਾ ਹਾਰਿਤ ਹੈ।

ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ਵੈਦ੍ਯੁਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਨਸਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਨਸਃ। ਸੁਪ੍ਰਭਃ ਸੁਪ੍ਰਭਸ੍ਯਾਪਿ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਦੇਸ਼ਪਾਲਕਾਃ ।। ੩੩.

ਵਿਦਯੁਤ ਵਿਦਯੁਤ ਲਈ, ਮਾਨਸ ਮਾਨਸ ਲਈ, ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਲਈ; ਇਹ ਸੱਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ।