ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਐਡਵਂਸ਼ੇऽਥ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਯਥਾ ਚੇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਵੋ ਨृਪਾਃ। ਤੇਭ੍ਯ ਏਵ ਸ਼ਤਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਕੁਲਾਨਾਮਭਿषੇਚਿਤਮ੍ ।। ੩੨.

ਐਡ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਸੌ ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਹੈ।

ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ ਭੋਜਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਭੋਜਨ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਤਦ੍ਯਥਾਦਿਸ਼ਮ੍ ।। ੩੨.

ਭੋਜਾਂ ਦੇ ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਭੋਜ ਤਿੰਨ ਸੌ ਖ਼ਤਰੀ ਹਨ, ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ।

ਤੇष੍ਵਤੀਤਾਸ੍ਤੁ ਰਾਜਾਨੋ ਬ੍ਰੁਵਤਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ। ਸ਼ਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰਤਿਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਨਾਂ ਹੈਹਯਾਨਾਂ ਤਥਾ ਸ਼ਤਮ੍ ।। ੩੨.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣ: ਪ੍ਰਤਿਵਿੰਧੀਆਂ ਦੇ ਸੌ, ਹੇਹਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਸੌ।

ਧਾਰ੍ਤ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਵੇਕਸ਼ਤਂ ਅਸ਼ੀਤਿਰ੍ਜਨਮੇਜਯਾਃ। ਸ਼ਤਂ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਾਨਾਂ ਕੁਲਾਨਾਂ ਵੀਰ੍ਯਿਣਾਂ ਸ਼ਤਮ੍ ।। ੩੨.

ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ, ਜਨਮੇਜਿਆਂ ਦੇ ਅਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ, ਤੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਕੁਲ।

ਤਤਃ ਸ਼ਤਨ੍ਤੁ ਪੌਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਕਾਸ਼ਿਕੁਸ਼ਾਦਯਃ । ਤਥਾਪਰਂ ਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਯੇऽਤੀਤਾਃ ਸ਼ਸ਼ਬਿਨ੍ਦਵਃ। ਇਜਾਨਾਸ੍ਤੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧੈਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਯੁਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ ।। ੩੨.

ਫਿਰ ਪੌਲਾਂ ਦੇ ਸੌ, ਕਾਸੀਆਂ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੌ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਚਲੇ ਗਏ; ਸਾਰੇ ਇਜਾਨਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ।

ਏਵਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤੁ। ਵਕ੍ਤੁਂ ਰਾਜਰ੍षਯਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਯੇऽਤੀਤਾਸ੍ਤੈਰ੍ਯੁਕੈਃਸਹ ।। ੩੨.

ਇਹ ਸਭ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੁਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਏਤੇ ਯਯਾਤਿਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਬਭੂਵੁਰ੍ਵਂਸ਼ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ। ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਦ੍ਯੁਤਿਮਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਯੇ ਲੋਕਾਨ੍ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੩੨.

ਇਹ ਜੋ ਨਾਮ ਲਏ ਹਨ, ਯਯਾਤੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਲਭਨ੍ਤੇ ਚ ਵਰਾਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੌਕਿਕਾਨ੍ । ਆਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਧਨਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਭੂਤਿਰੇਵ ਚ ।। ੩੨.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੇ ਦੁਲਭ ਵਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ: ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਨਾਮ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ।

ਧਾਰਣਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਚ੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਧੀਮਤਾਮ੍। ਤਥੋਕ੍ਤਾ ਲੌਕਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੩੨.

ਇਹ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰਕ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਾਹੁਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਚ ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਚ੍ਛਤੀ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਥਾਵਿਧਃ ।। ੩੨.

ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਉਸ਼ਾ (ਸੰਧਿਆ) ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।

ਕृਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਪਾਦਸ਼੍ਚਤੁਃਸਾਹਸ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਤੁਃਸ਼ਤਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਥਾਵਿਧਃ ।। ੩੨.

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲਾ ਸਮਾਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਸੰਧਿਆ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੇਤਾਦੀਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਹ। ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੨.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਆਦਿ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਸੰਧਿਆ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨੁषਙ੍ਗਪਾਦਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸਾਹਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾ। ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੩੨.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤੀ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਸ੍ਤਥਾ। ਉਪੋਦ੍ਵਾਤਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਪਾਦ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੨.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਸੰਧਿਆ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਪਾਦ ਉਪੋਦਵਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਲਿਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਿਦੋ ਜਨਾਃ। ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ਤਿਕਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ਃ ਸ਼ਤਮੇਵ ਚ ।। ੩੨.

ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਲਿ ਯੁਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਸੰਧਿਆ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ।

ਸਂਹਾਰਪਾਦਃ ਸਂਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ਵਤੁਰ੍ਥੋ ਵੈ ਕਲੌ ਯੁਗੇ। ਸਸਨ੍ਧ੍ਯਾਨਿ ਸਹਾਂਸ਼ਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤੁ ਯੁਗਾਨਿ ਵੈ ।। ੩੨.

ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਪਾਦ ਸੰਹਾਰ ਪਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਯੁਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਏਤਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਏਵਂ ਪਾਦੈਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਚ ।। ੩੨.

ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ (ਸਾਲਾਂ) ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਦਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।

ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ਕੈਰੇਵ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਤਥਾऽਪਰੇ। ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ ।। ੩੨.

ਸੰਧਿਆ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਵੀ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ (ਸ਼ਲੋਕਾਂ) ਦਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਯਥਾ ਵੇਦਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਤਥਾ ਯੁਗਮ੍। ਯਥਾ ਯੁਗਂ ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਵਿਧਾਤ੍ਰਾ ਵਿਹਿਤਂ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਛਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਸੁਰਾਣਾਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਵਿਹਿਤਂ ਪੁਰਾ ।। ੩੨.

ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯੁਗ ਵੀ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਯੁਗ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੰਡ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇष੍ਵਿਹ। ਤੁਲ੍ਯਾਭਿਮਾਨਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨਾਮਰੂਪਤਃ ।। ੩੩.

ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਲੋਕ ਨਾਮ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇऽਧਿਪਾਃ। ऋषਯੋ ਮਾਨਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁਲ੍ਯਾਭਿਮਾਨਿਨਃ ।। ੩੩.

ਉਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੂ ਵੀ, ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਹਰ੍षਿਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵੈ ਵਂਸ਼ਂ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਤੁ। ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੩.

ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।

ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯਾਸਨ੍ ਦਸ਼ ਪੌਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸਮਾਃ. ਯੈਰਿਯਂ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾ ।। ੩੩.

ਮਨੂ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਦੇ ਦਸ ਪੋਤੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵਸਾਈ।

ਸਸਮੁਦ੍ਰਾਕਰਵਤੀ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍षਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਦ੍ਯੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤਦਾ ।। ੩੩.

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤੈਃ ਪੌਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਤੁ। ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਤਪੋਯੋਗੈਸ੍ਤੈਰਿਯਂ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ ।। ੩੩.

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਸਾਇਆ।

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਵਨ੍ਤਃ ਵੀਰਾਤ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਕਨ੍ਯਾ ਸਾ ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕਰ੍ਦ੍ਦਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ।। ੩੩.

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਤੋਂ ਇੱਕ ਧੀ ਕਨਿਆ ਜਨਮੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਨਿਆ, ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

ਕਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਰਾਟ੍ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਚ ਤੇ ਉਭੇ। ਤਰ੍ਯੋਰ੍ਵੈ ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸ਼ੂਰਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸਮਾ ਦਸ਼ ।। ੩੩.

ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸ ਭਰਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਸਨ।

ਅਗ੍ਨੀਧ੍ਰਸ਼੍ਚਵਪੁष੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਮੇਧਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰ੍ਵਿਭੁਃ। ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨ੍ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਹਵ੍ਯਃ ਸਵਨਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਚ ।। ੩੩.

ਅਗਨੀਧ੍ਰ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ, ਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਵਿਭੂ, ਜੋਤਿਸਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਹਵ੍ਯ, ਸਵਨ ਅਤੇ ਸਰਵ — ਇਹ ਦਸ ਭਰਾ ਸਨ।

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋऽਭਿषਿਚ੍ਯੈਤਾਨ੍ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਸੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨ੍। ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਤੇषੁ ਧਰ੍ਮੇਣ ਦ੍ਵੀਪਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੩.

ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।