ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਪਤਸ੍ਥੁਃ ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਨृਤ੍ਤ੍ਯਗੀਤਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ। ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਥਾ ਨਿਪੁਣਾ ਗੀਤਵਾਦਿਨਃ ॥ ੮.

ਗੰਧਰਵਾਂ, ਜੋ ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਨ, ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਹਂਸੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਕਨਿष੍ਠੋऽਨ੍ਯੋ ਮਧ੍ਯਮੌ ਚ ਹਹਾ ਹੁਹੂਃ। ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਧਿषਣਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤੋ ਵਾਸਿਰੁਚਿਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਹੰਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਕ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ, ਦੋ ਵਿਚਲੇ ਹਨ — ਹਹਾ ਤੇ ਹੁਹੁ; ਚੌਥਾ ਧਿਸ਼ਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਸਿਰੁਚਿ।

षष੍ਠਸ੍ਤੁ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਇਮਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸੋ ਦਿਵ੍ਯਾ ਵਿਹਿਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ ॥ ੮.

ਛੇਵਾਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਦਿਵਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਸੁषੁਵੇऽष੍ਟੌ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵਰਿष੍ਠਾ ਦੇਵਪੂਜਿਤਾਃ। ਅਨਵਦ੍ਯਾਮਨਵਸ਼ਾਮਨ੍ਵਤਾਂ ਮਦਨਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਅਰੂषਾਂ ਸੁਭਗਾਂ ਭਾਸੀ ਮਰਿष੍ਟਾऽष੍ਟੌ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ॥ ੮.

ਅੱਠ ਮਹਾਨ ਤੇ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਨਮ ਲਿਆ: ਅਨਵਦਿਆ, ਅਨਵਸ਼ਾ, ਅਨਵਤੀ, ਮਦਨਪ੍ਰਿਆ, ਅਰੂਸ਼ਾ, ਸੁਭਗਾ, ਭਾਸੀ ਅਤੇ ਮਰਿਸ਼ਟਾ — ਇਹ ਅੱਠ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

ਮਨੋਵਤੀ ਸੁਕੇਸ਼ਾ ਚ ਤੁਮ੍ਬੁਰੋਸ੍ਤੁ ਸੁਤੇ ਉਭੇ। ਪਞ੍ਚਚੂਡਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਦੈਵਿਕ੍ਯੋऽਪ੍ਸਰਸੋ ਦਸ਼ ॥ ੮.

ਮਨੋਵਤੀ ਅਤੇ ਸੁਕੇਸ਼ਾ, ਦੋਵੇਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਪੰਜ-ਚੁੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਵਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਕੁੱਲ ਦਸ, ਦਿਵਯ ਜਨਮ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਮੇਨਕਾ ਸਹਜਨ੍ਯਾ ਚ ਪਰ੍ਣਿਨੀ ਪੁਞ੍ਜਿਕਸ੍ਥਲਾ। ਘृਤਸ੍ਥਲਾ ਘृਤਾਚੀ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਚੀ ਪੂਰ੍ਵਚੀਤ੍ਯਪਿ। ਪ੍ਰਮ੍ਲੋਚੇਤ੍ਯਭਿਵਿਖ੍ਯਾਤਾਨੁਮ੍ਲੋਚਨ੍ਤੀ ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੮.

ਮੇਨਕਾ, ਸਹਜਨਿਆ, ਪਰਣਿਨੀ, ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ, ਘ੍ਰਿਤਸਥਲਾ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਪੂਰਵਾਚੀ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਅਤੇ ਅਨੁਮਲੋਚੰਤਿ — ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਸ੍ਯਾਥ ਜਜ੍ਞੇ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਯਾ। ਊਰੋਃ ਸਰ੍ਵਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀ ਉਰ੍ਵਸ਼੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੮.

ਅਨਾਦਿ-ਨਿਧਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਉਰੋਂ ਜਨਮੀ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੁੱਟ ਹੈ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੇਨਸ੍ਯ ਮੇਨਕਾ ਕਨ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਹृष੍ਟਚੇਤਸਃ । ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਾਦਿਨ੍ਯੋ ਮਹਾਯੋਗਾਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਮੇਨਕਾ, ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਹਾ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਣਾ ਅਪ੍ਸਰਸਾਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼। ਆਹੂਤਾਃ ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗਣਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ ॥ ੮.

ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਚੌਦਾਂ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਸਮੂਹ, ਜਦੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਮਕ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ। ਵੇਗਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਰਿष੍ਟਾਯਾ ਊਰ੍ਜ੍ਜਾਯਾਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸਮ੍ਭਵਾਃ ॥ ੮.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ, ਮਨੂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਤਵਰਿਤਾ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਧੀਆਂ, ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਜੁਆਨ ਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।

ਆਯੁष੍ਮਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਜਾਤਾਃ ਸੁਭਾ ਸ੍ਵਰਾਃ। ਵਾਰਿਜਾ ਹ੍ਯਮृਤੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਮृਤਾ ਨਾਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਉਹ 'ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਾਯੂਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੁਦਾ ਨਾਮ ਭੂਮਿਜਾਤਾ ਭਵਾਸ੍ਤੁ ਵੈ । ਵਿਦ੍ਯੁਤਸ਼੍ਚ ਰੁਚੋ ਨਾਮ ਮृਤ੍ਯੋਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭੈਰਵਾਃ ॥ ੮.

ਹਵਾ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਧੀਆਂ 'ਮੁਦਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ 'ਭਵਾ' ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ 'ਰੁਚਾ' ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ 'ਭੈਰਵਾ' ਹਨ।

ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤ੍ਯਃ ਕਾਮਗੁਣਾ ਗਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼। ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸੁਰਗਣੈਃ ਰੂਪਾਤਿਸ਼ਯਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ॥ ੮.

ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਚੌਦਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਉਪਿੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਕਲਪਨੀਆ ਅਕਲਪਨੀਆ ਰੂਪਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ੁਭਰੂਪਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਨਾਰੀ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡਾਚ੍ਚ ਦੇਵਨਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ। ਰੂਪਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ॥ ੮.

ਤਿਲੋਤਮਾ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਅਸਮਾਨੀ ਨਾਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਕੂੰਡ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਦੇਵੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜੁਆਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

ਵੇ ਦੀਤਲਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੇਦਵਤੀ ਨਾਮ ਸੁਰਨਾਰੀ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ॥ ੮.

ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕੂੰਡ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਅਸਮਾਨੀ ਨਾਰੀ 'ਵੇਦਵਤੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਥਾ ਯਮਸ੍ਯ ਦੁਹਿਤਾ ਰੂਪਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨੀ। ਵਰਹੇਮਵਿਭਾ ਹੇਮਾ ਦੇਵਨਾਰੀ ਸੁਲੋਚਨਾ ॥ ੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਮ ਦੀ ਧੀ ਹੇਮਾ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜੁਆਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚੰਗੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਸਮਾਨੀ ਨਾਰੀ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬਹੁਸਾਹਸ੍ਰਂ ਭਾਸ੍ਵਰਾ ਹ੍ਯਪ੍ਸਰੋਗਣਾਃ। ਦੇਵਤਾਨਾਮृषੀਣਾਞ੍ਚ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਮਾਤਰਸ਼੍ਚ ਹ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਹਨ।

ਸੁਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚਮ੍ਪਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸਃ ਸਮਾਃ। ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਤੁ ਕਾਨ੍ਤੇਨ ਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਦਿਰਾਂ ਵਿਨਾ। ਤਾਸਾਮਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਾਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ॥ ੮.

ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਨੰਦ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਪਰ੍ਵਤੇ ਨਾਰਦੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰੇਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਭੂਤੋ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਵੁਭੌ॥ ਤਯੋਰ੍ਯਵੀਯਸੀ ਚੈਵ ਤृਤੀਯਾਰਨ੍ਧਤੀ ਸ੍ਮृਤਾ। ਦੇਵਰੁਖ੍ਯੋ ਸੂਰ੍ਯਜਨ੍ਮ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਰਦਪਰ੍ਵਤੌ॥(ਪਾਠਭੇਦਃ) ਵਿਨਤਾਯਾਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵਾਵਰੁਣੋ ਗਰੁਡਸ਼੍ਚ ਹ। षਟ੍‌ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਸ੍ਵਸਾਰਸ਼੍ਚ ਯਵੀਯਸ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ; ਉਥੋਂ ਪਰਵਤ ਤੇ ਨਾਰਦ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਰੁੰਧਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਵੀਯਸੀ ਦੀਆਂ ਛੱਤੀ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਅਰੁਣ ਤੇ ਗਰੁੜ, ਜਨਮ ਲਏ; ਉਹ ਭੈਣਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਿ ਚ੍ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਸੌਪਰ੍ਣੇਯਾਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਇਤ੍ਯੇਵਾਹਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ॥ ੮.

ਗਾਇਤਰੀ ਆਦਿ ਛੰਦ, ਅਤੇ ਸੁਪਰਨੇ ਪੰਛੀ, ਨਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ, ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਕਦ੍ਰੂਰ੍ਨਾਗਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਚਰਾ ਚਰਮਜੀਜਨਤ੍ । ਅਨੇਕਸ਼ਿਰਸਾਂ ਤੇषਾਂ ਖੇਚਰਾਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਬਹੁਧਾਨਾਮਧੇਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਡਣ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਨਾਂਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਾਂ ਸੁਣੋ।

ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇषਵਾਸੁਕਿਤਕ੍ਸ਼ਕਾਃ। ਸਕਣੀਰਸ਼੍ਚ ਜਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਅਞ੍ਜਨੋ ਵਾਮਨਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੱਪ ਹਨ: ਸ਼ੇਸ਼, ਵਾਸੁਕੀ, ਤਕਸ਼ਕ, ਸਕਨੀਰਾ, ਜੰਭ, ਅੰਜਨ ਅਤੇ ਵਾਮਨ।

ਐਰਾਵਤਮਹਾਪਝੌ ਕਮ੍ਬਲਾਸ਼੍ਵਤਰਾਵੁਭੌ। ਐਲਪਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਕੋਟਕਧਨਞ੍ਜਯੌ ॥ ੮.

ਐਰਾਵਤ, ਮਹਾਪਝ, ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰਾ, ਐਲਪਤ੍ਰ, ਸ਼ੰਖ, ਕਰਕੋਟਕ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ।

ਮਹਾਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਨੀਲੋ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਬਲਾਹਕੌ। ਕੁਮਾਰਃ ਪੁष੍ਪਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸੁਮੁਖੋ ਦੁਰ੍ਮੁਖਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਮਹਾਕਰਨ, ਮਹਾਨੀਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਬਲਾਹਕ, ਕੁਮਾਰ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਸੁਮੁਖ ਅਤੇ ਦੁਰਮੁਖ ਵੀ।

ਸ਼ਿਲੀਮੁਖੋ ਦਧਿਮੁਖਃ ਕਾਲੀਯਃ ਸ਼ਾਲਿਪਿਣ੍ਡਕਃ । ਬਿਨ੍ਦੁਪਾਦਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੋ ਨਾਗਸ਼੍ਚਾਪੂਰਣਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਸ਼ਿਲੀਮੁਖ, ਦਧਿਮੁਖ, ਕਾਲੀਆ, ਸ਼ਾਲਿਪਿੰਡਕ, ਬਿੰਦੁਪਾਦ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਅਤੇ ਸੱਪ ਆਪੂਰਨ।

ਕਪਿਲਸ਼੍ਚਾਮ੍ਬਰੀषਸ਼੍ਚ ਧृਤਪਾਦਸ਼੍ਚ ਕਚ੍ਛਪਃ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਪਝਚਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋऽਥ ਨਮਸ੍ਵਿਕਃ ॥ ੮.

ਕਪਿਲ, ਅੰਬਰੀਸ਼, ਧ੍ਰਿਤਪਾਦ, ਕੱਛਪ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਪਝਚਿਤ੍ਰ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਨਮਸਵਿਕ।

ਨਹੁषਃ ਖਰਰੋਮਾ ਚ ਮਣਿਰਿਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯਃ। ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾ ਮਯਾ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਖਸ਼ਾਯਾਂਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਨਹੁਸ਼, ਖਰਰੋਮਾ ਅਤੇ ਮਣੀ — ਇਹ ਕਾਦਰੂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਣੋ।

ਖਸ਼ਾ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵੌ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੌ ਪੁਰੁषਾਦਕੌ। ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਮਨੁਜਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਖਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਛੋਟਾ ਪੂਰਬ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ।

ਵਿਲੋਹਿਤਂ ਵਿਕਰ੍ਣਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਾऽਜਨਯਤ੍ ਸੁਤਮ੍। ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਦ੍ਵਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾਗਤਿਮ੍ ॥ ੮.

ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਲੋਹਿਤ ਵਿਖਰਣ ਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਾਰ ਲੱਤਾਂ, ਦੋ ਸਿਰ ਅਤੇ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਸੀ।