ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਵਾਪ੍ਯ ਚ ਤਦਾ ਭਾਗਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਭਵਃ। ਜ੍ਵਰਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਬਹੁਧਾ ਵ੍ਯਭਜਤ੍ਤਦਾ। ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੩੦.

ਭਵ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਵਰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ।

ਸ਼ੀਰ੍षਾਭਿਤਾਪੋ ਨਾਗਾਨਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਸ਼ਿਲਾਰੁਜਃ। ਅਪਾਨ੍ਤੁ ਨਾਲਿਕਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਮੋਕਮ੍ਭੁਜਗੇष੍ਵਪਿ ।। ੩੦.

ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੀ ਦਰਦ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲਿਕਾ ਜਾਣੋ।

ਸ਼ੌਰਕਃ ਸੌਰਭੇਯਾਣਾਮੂषਰਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ । ਇਭਾ ਨਾਮਪਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਦृष੍ਟਿਪ੍ਰਤ੍ਯਵਰੋਧਨਮ੍ ।। ੩੦.

ਸੌਰਭੇਯਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰਕਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਊਸਰਾ; ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ।

ਰਨ੍ਧ੍ਰੋਦ੍ਭੂਤਂ ਤਥਾਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਸ਼ਿਖੋਦ੍ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਬਰ੍ਹਿਣਾਮ੍। ਨੇਤ੍ਰਰੋਗਃ ਕੋਕਿਲਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ ।। ੩੦.

ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇਦ, ਮੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੰਝ ਦੀ ਟੁੱਟ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਵਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਅਜਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤਭੇਦਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਿਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਸ਼ੁਕਾਨਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਿਮਿਕਾ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਜ੍ਵਰਃ। ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੇष੍ਵਪਿ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਰਮੋ ਜ੍ਵਰ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੦.

ਬਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਦੀ ਟੁੱਟ, ਸਾਰੀਆਂ ਤੋਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡ, ਇਹ ਜ਼ਵਰ ਹੈ; ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜ਼ਵਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਾਨੁषੇषੁ ਤੁ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਜ੍ਵਰੋ ਨਾਮੈष ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਮਰਣੇ ਜਨ੍ਮਨਿ ਤਥਾ ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਵਿਸ਼ਤੇ ਸਦਾ ।। ੩੦.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਜ਼ਵਰ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ, ਜਨਮ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਨ੍ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤੇਜੌ ਜ੍ਵਰੋ ਨਾਮ ਸੁਦਾਰੁਣਃ। ਨਮਸ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਿਭਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੩੦.

ਇਹ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਜ਼ਵਰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਾਮੀ ਹੈ।

ਇਮਾਂ ਜ੍ਵਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮਦੀਨਮਾਨਸਃ ਪਠੇਤ੍ਸਦਾ ਯਃ ਸੁਸਮਾਹਿਤੋ ਨਰਃ । ਵਿਮੁਕ੍ਤਰੋਗਃ ਸ ਨਰੋ ਮੁਦਾ ਯੁਤੋ ਲਭੇਤ ਕਾਮਾਨ੍ ਸ ਯਥਾਮਨੀषਿਤਾਨ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਮਰ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਜ਼ਵਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤਵਞ੍ਚਾਪਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯੇਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰृਣੋਤਿ ਵਾ। ਨਾਸ਼ੁਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦੀਰ੍ਘਞ੍ਚਾਯੁਰਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਦਕ੍ਸ਼ ਵਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਤਵ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਦੇਵੇषੁ ਵਰਿष੍ਠੋ ਯੋਗਵਾਨ੍ ਹਰਃ। ਤਥਾ ਸ੍ਤਵੋ ਵਰਿष੍ਠੋऽਯਂ ਸ੍ਤਵਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ।। ੩੦.

ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਵਾਲਾ ਹਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਇਹ ਭਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵੀ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਯਸ਼ੋਰਾਜ੍ਯਸੁਖੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਵਿਤ੍ਤਾਯੁਰ੍ਧਨਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ। ਸ੍ਤੋਤਵ੍ਯੋ ਭਕ੍ਤਿਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਦ੍ਯਾਕਾਮੈਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ ।। ੩੦.

ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ੋਹਰਤ, ਰਾਜ, ਖੁਸ਼ੀ, ਦੌਲਤ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਪੈਸਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਸਤੋਤ੍ਰ ਕਰਣ; ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ।

ਵ੍ਯਾਧਿਤੋ ਦੁਃਖਿਤੋ ਦੀਨਸ਼੍ਚੌਰਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ। ਰਾਜਕਾਰ੍ਯਨਿਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਮਹਤੋ ਭਯਾਤ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ, ਦੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ, ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨੇਨ ਚੈਵ ਦੇਹੇਨ ਗਣਾਨਾਂ ਸ ਗਣਾਧਿਪਃ। ਇਹ ਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਣ ਏਵੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੩੦.

ਇਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨ ਚ ਯਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਵਾ ਨ ਨਾਗਾ ਨ ਵਿਨਾਯਕਾਃ। ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਵਿਘ੍ਨਂ ਗृਹੇ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਤੂਯਤੇ ਭਵਃ ।। ੩੦.

ਜਿੱਥੇ ਭਵ ਦਾ ਜਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਨਾਗ, ਨਾ ਵਿਨਾਇਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿੱਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ।

ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ਵਾ ਇਦਂ ਨਾਰੀ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੀ। ਪਿਤृਭਿਰ੍ਭਰ੍ਤृਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਪੂਜ੍ਯਾ ਭਵਤਿ ਦੇਵਵਤ੍ ।। ੩੦.

ਜੇ ਕੋਈ ਨਾਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ, ਪਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ਵਾ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯੇਦ੍ਵਾਪ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਃ। ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਵਿਘ੍ਨਤਃ ।। ੩੦.

ਜੋ ਇਹ ਪੂਰਾ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਯਚ੍ਚ ਵਾਚਾਪ੍ਯੁਦਾਹृਤਮ੍। ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਤਵਨਸ੍ਯਾਨੁਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਤ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂ ਬੋਲ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਗੁਹਸ੍ਯਾਥ ਦੇਵ੍ਯਾ ਨਨ੍ਦੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਤੁ। ਬਲਿਂ ਵਿਭਵਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਮੇਨ ਨਿਯਮੇਨ ਚ ।। ੩੦.

ਦੇਵ, ਸਗੁਹਿਆ, ਦੇਵੀ ਤੇ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਜਮ ਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਰਕੇ—

ਤਤਃ ਸ ਯੁਕ੍ਤੋ ਗृਹ੍ਣੀਯਾਨ੍ਨਾਮਾਨ੍ਯਾਸ਼ੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਈਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ ਲਭਤੇऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਾਮਾਨ੍ ਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵਃ। ਮृਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਪਰਿਵृਤਃ ।। ੩੦.

ਫਿਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਪੇ; ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ ਤੇ ਭੋਗ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵ ਕਰ੍ਮਸੁ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕੈਃ। ਪਠਨ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਮृਤਸ਼੍ਚ ਗਣਸਾਲੋਕ੍ਯਂ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਃ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ।। ੩੦.

ਚਾਹੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਬਣਾਏ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰ ਉਸਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵृषੇਵ ਵਿਧਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਵਿਰਾਜਤੇ। ਆਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਸ੍ਥਾਯੀ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯਾਨੁਚਰੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੦.

ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੀ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗਨ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰੁਦਰ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਸਃ ਪਰਾਸ਼ਰਸੁਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਨੈਤਦ੍ਵੇਦਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨੇਦਂ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਨ੍ਤੁ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ।। ੩੦.

ਇਹ ਗੱਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਕਹੀ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣੀ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਤ੍ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਯੇऽਪਿ ਸ੍ਯੁਃ ਪਾਪਕਾਰਿਣਃ। ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯੁਃ ।। ੩੦.

ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੈਸ਼, ਨਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ, ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਪਤ ਸੁਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸਦਾ ਪਰ੍ਵਸੁ ਪਰ੍ਵਸੁ। ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵੈ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੦.

ਜੋ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸਚਿਤ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਇਤ੍ਯੇषਾ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤਾ ਕਥਾ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀ। ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਮਧਿਕृਤ੍ਯੇਹ ਕਥਾ ਸ਼ਰ੍ਵਾਦੁਪਾਗਤਾ ।। ੩੧.

ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਇਹ ਦਕਸ਼ ਬਾਰੇ ਕਥਾ, ਸ਼ਰਵਾ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ।

ਪਿਤृਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਕਥਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ। ਪਿਤॄਣਾਮਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਦੇਵਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਤਃ ਪਰਮ੍ ।। ੩੧.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸਨ੍ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਦੇਵਾ ਯਾਮਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯੇ ਯਜ੍ਞਸੂਨਵਃ ।। ੩੧.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਂਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਮਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਅਜਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਿਤਾ ਜਿਦਜਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯੈਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਨਾਮ੍ਨਾ ਮਾਨਸਾਃ ।। ੩੧.

ਅਜਿਤਾ ਅਤੇ ਜਿਤਾ, ਤੇ ਜਿਦਜਿਤਾ ਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤृਪ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਗਣਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਾਨਾਨ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਛਨ੍ਦੋਗਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਹ ।। ੩੧.

ਇਹ ਗਰੁੱਪ, ਜੋ ਤ੍ਰਪਤਿਮੰਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦੋਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨਤੀ (33) ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਹਨ।