ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੂਰ੍ਭੁਵਃਸ੍ਵਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਈਸ਼ਾਨੋ ਵੀਕ੍ਸ਼ਣਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਦੁਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਦਨ੍ਤਨਾਸ਼ਨਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਭੂ, ਭੁਵ, ਸਵਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਮਹਾਨ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਕ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਣਵਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੰਦ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵਰ੍ਤ੍ਤ ਸੁਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤ ਕਾਮਾਵਰ੍ਤ੍ਤ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਕਾਮਬਿਮ੍ਬਨਿਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਰਜਃਪ੍ਰਿਯਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਇੱਛਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਇੱਛਾ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਰਣਿਕਾਰਾ ਫੁੱਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਮੁਖਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭੀਮਮੁਖਃ ਸੁਮੁਖੋ ਦੁਰ੍ਮੁਖੋ ਮੁਖਃ। ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਬਹੁਮੁਖੋ ਰਣੇ ਹ੍ਯਭਿਮੁਖਃ ਸਦਾ ।। ੩੦.

ਉਹ ਚੰਨਨ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਮਾੜਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਸਿਰਫ ਚਿਹਰਾ ਹੀ ਹੈ; ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਅਨੇਕ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਰੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਃ ਸ਼ਕੁਨਿਰ੍ਮਹੋਦਧਿਃ ਪਰੋ ਵਿਰਾਟ੍ । ਅਧਰ੍ਮਹਾ ਮਹਾਦਣ੍ਡੋ ਦਣ੍ਡਧਾਰੋ ਰਣਪ੍ਰਿਯਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੋਖ, ਪੰਛੀ, ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਅਨਿਆਇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਦੰਡ, ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੰਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਗੋਤਮੋਗੋਪ੍ਰਤਾਰਸ਼੍ਚ ਗੋਵृषੇਸ਼੍ਚਰਵਾਹਨਃ। ਧਰ੍ਮਕृਦ੍ਧਰ੍ਮਸ੍ਰष੍ਟਾ ਚ ਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮਵਿਦੁਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਗੌਤਮ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬਲਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਆਪ ਹੀ ਧਰਮ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਗੋਪ੍ਤਾ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਮਾਨਦੋ ਮਾਨ ਏਵ ਚ। ਤਿष੍ਠਨ੍ ਸ੍ਥਿਰਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਾਣੁਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਕਮ੍ਪਃ ਕਮ੍ਪ ਏਵ ਚ ।। ੩੦.

ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੈ; ਖੜਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕੰਬਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਵਾਰਣੋ ਦੁਰ੍ਵਿषਦੋ ਦੁਃਸਹੋ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਃ। ਦੁਰ੍ਦ੍ਧਰੋ ਦੁष੍ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਵਿਦੋ ਦੁਰ੍ਜ੍ਜਯੋ ਜਯਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਔਖਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਿਚ ਔਖਾ, ਸਹਿਣ ਵਿਚ ਔਖਾ, ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਿਚ ਔਖਾ ਹੈ; ਝੱਲਣ ਵਿਚ ਔਖਾ, ਹਿਲਾਉਣ ਵਿਚ ਔਖਾ, ਜਾਣਣ ਵਿਚ ਔਖਾ, ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਔਖਾ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸ਼ਸ਼ਃ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਃ ਸ਼ਮਨਃ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਂ ਦੁਰ੍ਜਰਾऽਥ ਤृਟ੍। ਆਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਾਧਿਹਾ ਵ੍ਯਾਧਿਗਸ਼੍ਚ ਹ ।। ੩੦.

ਉਹ ਖਰਗੋਸ਼, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਠੰਢ ਤੇ ਗਰਮੀ, ਪਚਾਉਣ ਵਿਚ ਔਖਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਤੇ ਰੋਗ, ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸਹ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞੋ ਮृਗਾ ਵ੍ਯਾਧਾ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਮਾਕਰੋऽਕਰਃ । ਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਵਲੋਕਨਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਯਜਨ, ਹਿਰਣ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਨਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਚੁੜ ਵਾਲਾ, ਕੰਵਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕੰਵਲ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਦਣ੍ਡਧਰਃ ਸਦਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡਮੁਣ੍ਡਵਿਭੂषਿਤਃ। ਵਿषਪੋऽਮृਤਪਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਰਾਪਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸੋਮਪਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੰਡ ਨਾਲ, ਮੁੰਡਿਤ ਸਿਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਮਧੁਪਸ਼੍ਚਾਜ੍ਯਪਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ। ਵृषਾਸ਼੍ਵਵਾਹ੍ਯੋ ਵृषਭਸ੍ਤਥਾ ਵृषਭਲੋਚਨਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਸ਼ਹਿਦ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਘਿਉ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂਬਲੀ, ਬਲਦ ਤੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬਲਦ ਤੇ ਬਲਦ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਵृषਭਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਲੋਕਾਨਾਂ ਲੋਕਸਤ੍ਕृਤਃ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯੌ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਤੇ ਹृਦਯਞ੍ਚ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਅਗ੍ਨਿਰਾਪਸ੍ਤਥਾ ਦੇਵੋ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮਪ੍ਰਸਾਧਿਤਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਲਦ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਪਿਤਾਮਹ ਹੈ; ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਜੋ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।

ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨ ਚ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਪੁਰਾਣऋषਯੋ ਨ ਚ। ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵੇਦਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ।। ੩੦.

ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨ ਗੋਵਿੰਦ, ਨ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।

ਯਾ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ੍ਤੇ ਨ ਮਹ੍ਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਤਾਭਿਰ੍ਣਾਂ ਸਤਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਮਿਵੌਰਸਮ੍ ।। ੩੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਮਤਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯੋऽਹਂ ਤਵਾਨਘ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ੩੦.

ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਯਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਪੁਂਸਾਮਾਹृਤ੍ਯ ਦੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਃ। ਤਿष੍ਠਤ੍ਯੇਕਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸ ਮੇ ਗੋਪ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੩੦.

ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣੇ।

ਯਂ ਵਿਨਿਦ੍ਰਾ ਜਿਤਸ਼੍ਵਾਸਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਾਃ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ। ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਞ੍ਜਾਨਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਯੋਗਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ।। ੩੦.

ਜੋ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਚਾਨਣ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਯੋਗ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸਮ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵ ਭੂਤਾਨਿ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ। ਯਃ ਸ਼ੇਤੇ ਜਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇऽਪ੍ਸੁਸ਼ਾਯਿਨਮ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵਦਨੇ ਰਾਹੋਰ੍ਯਃ ਸੋਮਂ ਗ੍ਰਸਤੇ ਨਿਸ਼ਿ । ਗ੍ਰਸਤ੍ਯਰ੍ਕਞ੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਰ੍ਭੁਤ੍ਵਾ ਸੋਮਾਗ੍ਨਿਰੇਵ ਚ ।। ੩੦.

ਜੋ ਰਾਹੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਦ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸਵਰਭਾਨੂ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੇऽਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਦੇਹਸ੍ਥਾਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁ ਤੇ ਹਿ ਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਮਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤੁ ਮਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪੁਰਖ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪੂਰਾ ਕਰਣ।

ਯੇ ਚਾਪ੍ਯੁਤ੍ਪਤਿਤਾ ਗਰ੍ਭਾਦਧੋਭਾਗਗਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਾਹਾਃ ਸ੍ਵਧਾਸ਼੍ਚੈਵ ਆਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤੁ ਸ੍ਵਦਨ੍ਤੁ ਚ ।। ੩੦.

ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ ਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਮਿਲੇ ਤੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਯੇ ਨ ਰੋਦਨ੍ਤਿ ਦੇਹਸ੍ਥਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਰੋਦਯਨ੍ਤਿ ਚ। ਹਰ੍षਯਨ੍ਤਿ ਚ ਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋऽਸ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੩੦.

ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਰੋਦੇ, ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਆਪ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ।

ਯੇ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਨਦੀਦੁਰ੍ਗੇ ਪਰ੍ਵਤੇषੁ ਗੁਹਾਸੁ ਚ। ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇषੁ ਗੋष੍ਠੇषੁ ਕਾਨ੍ਤਾਰਗਹਨੇषੁ ਨ ।। ੩੦.

ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੂਲਾਂ, ਗੋਸ਼ਾਲਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਘਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—

ਚਤੁष੍ਪਥੇषੁ ਰਥ੍ਯਾਸੁ ਚਤ੍ਵਰੇषੁ ਸਭਾਸੁ ਚ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਗਤਾ ਯੇ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਰਸ਼੍ਮਿषੁ ।। ੩੦.

ਚੌਕਾਂ, ਗਲੀਆਂ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ, ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—

ਰਸਾਤਲਗਤਾ ਯੇ ਚ ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਙ੍ਗਤਾਃ। ਨਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਨਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਨਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ। ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਃ ਸ੍ਥੂਲਾਃ ਕृਸ਼ਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਨਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੩੦.

ਜੋ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ; ਚਾਹੇ ਸੁਖਮ ਹੋਣ, ਮੋਟੇ ਹੋਣ, ਪਤਲੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਗੋ ਦੇਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਤਿਰ੍ਭਵਾਨ੍। ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਚ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵ! ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਵਮੇਵ ਚੇਜ੍ਯਸੇ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਵਿਧਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ। ਤ੍ਵਮੇਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ।। ੩੦.

ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਅਥ ਵਾ ਮਾਯਯਾ ਦੇਵ ਮੋਹਿਤਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ ਤ੍ਵਯਾ। ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਦ੍ਵਾਪਿ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ।। ੩੦.

ਜਾਂ, ਹੇ ਦੇਵ! ਤੇਰੀ ਸੁਖਮ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ—ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਸੀਦ ਮਮ ਦੇਵੇਸ਼ ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਮਮ। ਤ੍ਵਂ ਗਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚ ਨ ਚਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਨ ਮੇ ਗਤਿਃ ।। ੩੦.

ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ! ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮੰਤਵ ਤੇ ਆਧਾਰ ਹੈਂ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।