ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤ੍ਵਮਨ੍ਨਮਨ੍ਨਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਅਨ੍ਨਦਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ। ਅਨ੍ਨਸ੍ਰष੍ਟਾ ਚ ਪਕ੍ਤਾ ਚ ਪਕ੍ਵਭੁਕ੍ਤਪਚੇ ਨਮਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਹੈਂ, ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਖਾਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

ਜਰਾਯੁਜੋऽਣ੍ਡਜਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਵੇਦਜੋਦ੍ਭਿਜ੍ਜ ਏਵ ਚ। ਤ੍ਵਮੇਵ ਦੇਵਦੇਵਸ਼ੋ ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ।। ੩੦.੨੨੬ . ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਚ। ਤ੍ਵਮੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦੁषਾਮਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਹੈਂ, ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਜੀਵ — ਜਿਹੜੇ ਜਣਨੀ, ਅੰਡਾ, ਪਸੀਨਾ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ — ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈਂ। ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਪਰਮਾ ਯੋਨਿਰਬ੍ਵਾਯੁਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਨਿਧਿਃ। ऋਕ੍ਸਾਮਨਿ ਤਥੋਙ੍ਕਾਰਮਾਹੁਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਸਤਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਚਾਨਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈਂ। ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਤੈਨੂੰ ਰਿਕ, ਸਾਮ ਤੇ ਓਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਹਵਿਰ੍ਹਾਵੀ ਹਵੋ ਹਾਵੀ ਹੁਵਾਂ ਵਾਚਾਹੁਤਿਃ ਸਦਾ। ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਾਮਗਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਹਵਨ, ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਵਨ ਦਾ ਪਦਾਰਥ, ਹਵਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਹੈਂ। ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਤੈਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਯਜੁਰ੍ਮਯੋ ऋਙ੍ਮਯਸ੍ਵ ਸਾਮਾਥਰ੍ਵਮਯਸ੍ਤਥਾ। ਪਠ੍ਯਸੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪੋਪਨਿषਦਾਂ ਗਣੈਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਯਜੁਰ, ਰਿਕ, ਸਾਮ ਤੇ ਅਥਰਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈਂ। ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕਲਪ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਵਰ੍ਣਾਵਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਤ੍ਵਾਮੇਵ ਮੇਘਸਙ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤ ਨਿਤਗਰ੍ਜ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੩੦.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਨੀਚ ਜਾਤੀਆਂ — ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈਂ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਗਰਜ ਹੈਂ।

ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਤ੍ਵਮृਤਵੋ ਮਾਸਾ ਮਾਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮੇਵ ਚ। ਕਲਾ ਕਾष੍ਠਾ ਨਿਮੇषਾਸ਼੍ਚ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਯੁਗਾ ਗ੍ਰਹਾਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਸਾਲ, ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ, ਅੱਧ ਮਹੀਨੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ, ਪਲ, ਨਿਮੇਸ਼, ਤਾਰੇ, ਯੁਗ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ।

ਵृषਾਣਾਂ ਕਕੁਦਂ ਤ੍ਵਂ ਹਿਗਿਰੀਣਾਂ ਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਚ। ਸਿਂਹੋ ਮृਗਾਣਾਂ ਪਤਤਾਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯੋऽਨਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭੋਗਿਨਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਬਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੂਹ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਹੈਂ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦੋ ਹ੍ਯੁਦਧੀਨਾਞ੍ਚ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਧਨੁਰੇਵ ਚ। ਵਜ੍ਰਮ੍ਪ੍ਰਹਰਣਾਨਾਞ੍ਚ ਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਚ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਧੀਲਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੁ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਰ, ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਹੈਂ।

ਇਚ੍ਛਾ ਦ੍ਵੇषਸ਼੍ਚ ਰਾਗਸ਼੍ਚ ਮੋਹਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮੋ ਦਮਃ ਸ਼ਮਃ। ਵ੍ਯਵਸਾਯੋ ਧृਤਿਰ੍ਲੋਭਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਜਯਾਜਯੌ ।। ੩੦.

ਇੱਛਾ, ਵੈਰ, ਲਗਾਵ, ਭੁਲਾਵਾ, ਥਕਾਵਟ, ਸੰਯਮ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਿਸਚੈ, ਧੀਰਜ, ਲਾਲਚ, ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ — ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਤ੍ਵਂ ਗਦੀ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀ ਚਾਪਿ ਖਟ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਝਰ੍ਝਰੀ ਤਥਾ । ਛੇਤ੍ਤਾ ਭੇਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਤ੍ਵਂ ਨੇਤਾਪ੍ਯਨ੍ਤਕੋ ਮਤਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਗਦਾ, ਤੂੰ ਤੀਰ, ਤੂੰ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ, ਤੂੰ ਡੰਢੋਰਾ; ਤੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਵੱਜਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਨੇਤਾ ਤੇ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।

ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮੋऽਰ੍ਥਃ ਕਾਮ ਏਵ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਃ ਸਰਿਤਃ ਪਲ੍ਵਲਾਨਿ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ।। ੩੦.

ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ; ਇੰਦਰ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਸਰੋਵਰ — ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਲਤਾਵਲ੍ਲੀ ਤृਣੌषਧ੍ਯਃ ਪਸ਼ਵੋ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ। ਦ੍ਰਵ੍ਯਕਰ੍ਮਗੁਣਾਰਮ੍ਭਃ ਕਾਲਪੁष੍ਪਫਲਪ੍ਰਦਃ ।। ੩੦.

ਬੇਲਾਂ, ਲਤਾਵਾਂ, ਘਾਹ, ਜੜੀਆਂ, ਪਸ਼ੂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ; ਪਦਾਰਥ, ਕਰਮ, ਗੁਣ, ਸਮਾਂ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ — ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਆਦਿਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੋਙ੍ਕਾਰ ਏਵ ਚ। ਹਰਿਤੋ ਲੋਹਿਤਃ ਕृष੍ਣੋ ਨੀਲਃ ਪੀਤਸ੍ਤਥਾਰੁਣਃ ।। ੩੦.

ਆਰੰਭ, ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ; ਗਾਯਤਰੀ, ਓਮ; ਹਰਾ, ਲਾਲ, ਕਾਲਾ, ਨੀਲਾ, ਪੀਲਾ ਤੇ ਗੂੜਾ ਲਾਲ — ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਕਦ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਕਪਿਲਸ਼੍ਚੈਵ ਕਪੋਤੋ ਮੇਚਕਸ੍ਤਥਾ। ਸੁਵਰ੍ਣਰੇਤਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸੁਵਰ੍ਣ ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਤੋ ਮਤਃ ।। ੩੦.

ਕਦਰੂ, ਕਪਿਲ, ਕਪੋਤਾ, ਮੇਚਕ; ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਵਰਨਰੇਤਾ ਤੇ ਸੁਵਰਨ — ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਸੁਵਰ੍ਣਨਾਮਾ ਚ ਤਥਾ ਸੁਵਰ੍ਣਪ੍ਰਿਯ ਏਵ ਚ। ਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋऽਥ ਯਮਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰੁਣੋ ਧਨਦੋऽਨਲਃ ।। ੩੦.

ਸੁਵਰਨਨਾਮਾ ਤੇ ਸੁਵਰਨਪ੍ਰਿਆ; ਤੂੰ ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਅੱਗ ਹੈਂ।

ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਰ੍ਭਾਨੁਰੇਵ ਚ। ਹੋਤ੍ਰਂ ਹੋਤਾ ਚ ਹੋਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹੁਤਞ੍ਚ ਪ੍ਰਹੁਤਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ, ਚਮਕਦਾਰ; ਸਵਰਭਾਨੁ ਤੇ ਭਾਨੁ; ਯਜਨਾ, ਯਜਕ, ਹੋਮ, ਹਵਨ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਵਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ।

ਸੁਪਰ੍ਣਞ੍ਚ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਜੁषਾਂ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਿਯਮ੍। ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਨਾਞ੍ਚ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਸੁਪਰਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਸੌ ਰੁਦਰ; ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈਂ।

ਗਿਰਿਃ ਸ੍ਤੋਕਸ੍ਤਥਾ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਜੀਵਃ ਪੁਦ੍ਗਲ ਏਵ ਚ। ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਰਜਸ੍ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਤਮਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਨਂ ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਪਹਾੜ, ਟਿੱਲਾ, ਰੁੱਖ, ਜੀਵ, ਵਿਅਕਤੀ; ਤੂੰ ਸਤ, ਰਜ, ਤਮ ਤੇ ਉਤਪਤੀ ਹੈਂ।

ਪ੍ਰਾਣੋऽਪਾਨਃ ਸਾਮਾਨਸ਼੍ਚ ਉਦਾਨੋ ਵ੍ਯਾਨ ਏਵ ਚ। ਉਨ੍ਮੇषਸ਼੍ਚੈਵ ਮੇषਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਜृਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਚ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਸਮਾਨ, ਉਦਾਨ, ਵਿਆਨ; ਅੱਖਾਂ ਖੋਲਣ, ਭੇਡ ਤੇ ਹੰਝੀ — ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਲੋਹਿਤਾਙ੍ਗੋ ਗਦੀ ਦਂष੍ਟ੍ਰੀ ਮਹਾਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਮਹੋਦਰਃ। ਸੁਚਿਰੋਮਾ ਹਰਿਚ੍ਛ੍ਮਸ਼੍ਰੁਰੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਕੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ ।। ੩੦.

ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ, ਵੱਡਾ ਪੇਟ; ਸੋਹਣੇ ਵਾਲ, ਹਰਾ ਦਾਡ਼ੀ, ਖੜੇ ਵਾਲ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ — ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਨृਤ੍ਯਾਙ੍ਗੋ ਗੀਤਵਾਦਨਕਪ੍ਰਿਯਃ। ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਜਲੀ ਜਲੋ ਜਲ੍ਯ ਜਵਃ ਕਾਲਃ ਕਲੀ ਕਲਃ ।। ੩੦.

ਗੀਤ, ਵਾਦਨ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਅੰਗ; ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦਨ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਮੱਛੀ, ਜਲਜੀਵ, ਪਾਣੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼, ਸਮਾਂ, ਕਲਿਜੁਗ, ਤੇ ਕਾਲ — ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਵਿਕਾਲਸ਼੍ਚ ਸੁਕਾਲਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਕਾਲਃ ਕਲਨਾਸ਼ਨਃ। ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਯੋऽਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਾਯਕਰੋ ਹਰਃ ।। ੩੦.

ਮੰਦਾ ਸਮਾਂ, ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ, ਔਖਾ ਸਮਾਂ, ਸਮਾਂ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਮੌਤ, ਨਾਸ, ਅੰਤ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੀੜ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ — ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋऽਨ੍ਤਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਬਲਾਹਕੌ। ਘਟੋ ਘਟੀਕੋ ਘਣ੍ਟੀਕੋ ਚੂਡਾਲੋਲਬਲੋ ਬਲਮ੍ ।। ੩੦.

ਸੰਵਰਤਕ, ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਵਰਤਕ ਬੱਦਲ; ਘੜਾ, ਛੋਟਾ ਘੜਾ, ਘੰਟੀ, ਚੋਟੀ, ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤਾਕਤ — ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਲੋऽਗ੍ਨਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡੀ ਮੁਣ੍ਡੀ ਚ ਦਣ੍ਡਧृਕ੍। ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਹੋਤ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਥਃ ।। ੩੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ, ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੁੰਡਾ, ਦੰਡ ਫੜਨ ਵਾਲਾ; ਚਾਰ ਯੁਗ, ਚਾਰ ਵੇਦ, ਚਾਰ ਯਜਕ, ਤੇ ਚਾਰ ਰਾਹ — ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਚਤੁਰਾ ਸ਼੍ਰਮਵੇਤ੍ਤਾ ਚ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਕਰਸ਼੍ਚ ਹ। ਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਰਪ੍ਰਿਯੋ ਧੂਰ੍ਤ੍ਤੋऽਗਣ੍ਯੋऽਗਣ੍ਯਗਣਾਧਿਪਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਅਨਾਸਵੰਤ ਦੋਵਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਚਲਾਕ ਹੈ, ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਧਰੋ ਗਿਰਿਕੋ ਗਿਰਿਕਪ੍ਰਿਯਃ। ਸ਼ਿਲ੍ਪੀਸ਼ਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਿਲ੍ਪਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਕਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਰੁਦਰਾਖ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਤੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰੀਗਰ ਤੇ ਹਰ ਕਲਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਭਗਨੇਤ੍ਰਾਨ੍ਤਕਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪੂष੍ਣੋ ਦਨ੍ਤਵਿਨਾਸ਼ਨਃ। ਗੂਢਾਵਰ੍ਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗੂਢਸ਼੍ਚ ਗੂਢਪ੍ਰਤਿਨਿषੇਵਿਤਾ ।। ੩੦.

ਉਹ ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੰਨ, ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੁਪਤ ਚਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਪਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਰਣਸ੍ਤਾ ਰਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸੁਤਾਰਣਃ। ਧਾਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਸਤ੍ਵਾਨਾਂ ਨਿਧਾਤਾ ਧਾਰਣੋ ਧਰਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਮਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਝੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।