ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषਾਮੁਦੀਰ੍ਣ ਵੀਰ੍ਯਾਣਾਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਨਾਮਾਨਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੇ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਤਃ ॥ ੮.

ਉਹ ਗੰਧਰਵ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।

ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾ ਕਪਿਲਃ ਸੁਲੋਮਾ ਮਾਗਧਸ੍ਤਥਾ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਵੈ ਗਾਙ੍ਗੋ ਗੋਦਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਬਲਃ ॥ ੮.

ਹਿਰਣਯਰੋਮ, ਕਪਿਲ, ਸੁਲੋਮ, ਮਾਗਧ, ਚੰਦ੍ਰਕੇਤੁ ਗਾਂਗ, ਤੇ ਗੋਦ — ਇਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾਵਦਾਤਾਨਾਂ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍। ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਰ੍ਹਿ ਗਣੋ ਦ੍ਵੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਸੁਲੋਚਨੇ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਤਪਸੀ ਹਨ। ਦੋ ਹੋਰ ਗਰੁੱਪ ਵੀ ਹਨ, ਓ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ।

ਸ਼ਿਵਾ ਚ ਸੁਮਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਭ੍ਯਾਮਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਉਤ੍ਪਾਦਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸਾ ਵਿਦ੍ਯਾਚਰਣਗੋਚਰਾਃ ॥ ੮.

ਸ਼ਿਵਾ ਤੇ ਸੁਮਨਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਰਾਹੀਂ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਰਵਸ ਨੇ ਉਹ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਚਰਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੈਵੇਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾ ਸੌਮਨਸੋ ਗਣਾਃ। ਏਤੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਲੋਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਗਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ॥ ੮.

ਸ਼ਿਵੇਯਾ, ਜੋ ਬਹਾਦਰ ਹਨ, ਤੇ ਸੌਮਨਸਾ ਦੇ ਗਰੁੱਪ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਧਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਏਭ੍ਯੋऽਨੇਕਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ ਅਮ੍ਬਰਾਨ੍ਤਰਚਾਰਿਣਾਮ੍। ਲੋਕੇ ਗਣਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਵਿਦ੍ਯਾਘਰਵਿਚੇष੍ਟਿਤਾਤ੍ ॥ ੮.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਸੰਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ — ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਗਰੁੱਪ ਬਣੇ।

ਅਸ਼੍ਵਮੁਖਾਸ਼੍ਚ ਤੇਨੈਵ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਉਤ੍ਪਾਦਿਤਾ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਮੁਖਾਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਉਸੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ, ਘੋੜੇ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਕਿੰਨਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ — ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜਾ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਸਮੁਦ੍ਰਃ ਸੇਨਃ ਕਾਲਿਨ੍ਦੋ ਮਹਾਨੇਤ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਸੁਵਰ੍ਣਘੋषਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਮਹਾਘੋषਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ ੮.

ਸਮੁੰਦਰ, ਸੇਨਾ, ਕਾਲਿੰਦ, ਮਹਾਨੇਤਰ — ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਸੁਵਰਨਘੋਸ਼, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਮਹਾਘੋਸ਼ — ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਰ੍ਹਿ ਗਣਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਹਯਾਨਨਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਘੋੜਾ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਥਾਸਮੁਤ੍ਥਿਤੇਨੈਵ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਉਤ੍ਪਾਦਿਤਾ ਨਰਮੁਖਾਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਃ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਾਃ ॥ ੮.

ਉਸੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ, ਮਨੁੱਖ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਕਿੰਨਰ, ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਹਰਿषੇਣਃ ਸੁषੇਣਸ਼੍ਚ ਵਾਰਿषੇਣਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਰੁਦ੍ਰਦਤ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਦਤ੍ਤੌ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਰੁਮ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮੌ ॥ ੮.

ਹਰਿਸੇਨਾ, ਸੁਸੇਨਾ, ਵਾਰਿਸੇਨਾ — ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ; ਰੁਦ੍ਰਦੱਤ ਤੇ ਇੰਦਰਦੱਤ, ਚੰਦ੍ਰਦ੍ਰੁਮ ਤੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ।

ਬਿਨ੍ਦੁਸ਼੍ਚ ਬਿਨ੍ਦੁਸਾਰਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਕਿਨ੍ਨਰਾਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕਿਨ੍ਨਰਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਲੋਕੇ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾਃ ॥ ੮.

ਬਿੰਦੂ, ਬਿੰਦੂਸਾਰਾ, ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿੰਨਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਨ।

ਨृਤ੍ਯਗੀਤਪ੍ਰਗਲ੍ਭਾਨਾਮੇਤੇषਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਲੋਕੇ ਗਣਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ ੮.

ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਮੂਹ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹਨ।

ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਯਕ੍ਸ਼ੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਲੌਹੇਯਾ ਰੂਪਸ਼ਾਲਿਨੀ। ਦੁਹੀਤਾ ਸੁਰਵਿਨ੍ਦੇਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਸਿਦ੍ਧਸਮ੍ਮਤਾ ॥ ੮.

ਯਕਸ਼, ਯਕਸ਼ੋਪਸ਼ਾਂਤ, ਸੋਹਣੀ ਲੌਹੇਯਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਰਵਿੰਦਾ — ਇਹ ਸਭ ਸਿੱਧਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਪਾਯਾਕੇਤਨਸ੍ਯਾਹਿ ਸ੍ਵਯਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤੋ ਗਣਃ । ਕਰਾਲਕੇਨ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ ॥ ੮.

ਉਪਾਯਾਕੇਤ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਇਕ ਸਮੂਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਹੁਣ ਕਰਾਲਕ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।

ਭੂਤਾ ਭੂਤਗਣੈਰ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਆਵੇਸ਼ਕਨਿਵੇਸ਼ਕਾਃ। ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਰ੍ਹਿ ਗਣੋ ਭੂਮਿਗੋਚਰਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੮.

ਭੂਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆਵੇਸ਼ਕ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਜ੍ਞੇਯ ਇਹ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭੂਤਨਾਯਕਃ। ਯੇ ਉਤ੍ਕृष੍ਟਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇषਾਮਮ੍ਬਰਾਨ੍ਤਰਚਾਰਿਣਾਮ੍। ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਮਾਤ੍ਰਮਾਕਾਸ਼ਂ ਤੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੮.

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਜਾਣੋ; ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਤਤ੍ਰੇਮੇ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਕਥਿਤਾ ਮਯਾ। ਦੇਵੋਪਸ੍ਥਾਨਨਿਰਤਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤੇ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦातर ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਸ਼ਸਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਜਾਣੋ।

ਨਾਰਾਯਣਂ ਸੁਰਗੁਰੁਂ ਵਿਰਜਂ ਪੁष੍ਕਰੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਞ੍ਚ ਤਥਾ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍ ॥ ੮.

ਨਾਰਾਇਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਵਿਰਜਾ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਅਤੇ ਚਾਰ-ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ ਸਵਯੰਭੂ —

ਸ਼ਙ੍ਕਰਞ੍ਚ ਮਹਾਦੇਵਮੀਸ਼ਾਨਞ੍ਚ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਮ੍। ਇਨ੍ਦ੍ਰਪੂਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਦਿਤ੍ਯਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਸੁਭਿਃ ਸਹ ॥ ੮.

ਸ਼ੰਕਰ, ਮਹਾਦੇਵ, ਈਸ਼ਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਆਦਿਤਿਆ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ —

ਉਪਤਸ੍ਥੁਃ ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਨृਤ੍ਤ੍ਯਗੀਤਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ। ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਥਾ ਨਿਪੁਣਾ ਗੀਤਵਾਦਿਨਃ ॥ ੮.

ਗੰਧਰਵਾਂ, ਜੋ ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਨ, ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਹਂਸੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਕਨਿष੍ਠੋऽਨ੍ਯੋ ਮਧ੍ਯਮੌ ਚ ਹਹਾ ਹੁਹੂਃ। ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਧਿषਣਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤੋ ਵਾਸਿਰੁਚਿਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਹੰਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਕ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ, ਦੋ ਵਿਚਲੇ ਹਨ — ਹਹਾ ਤੇ ਹੁਹੁ; ਚੌਥਾ ਧਿਸ਼ਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਸਿਰੁਚਿ।

षष੍ਠਸ੍ਤੁ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਇਮਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸੋ ਦਿਵ੍ਯਾ ਵਿਹਿਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ ॥ ੮.

ਛੇਵਾਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਦਿਵਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਸੁषੁਵੇऽष੍ਟੌ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵਰਿष੍ਠਾ ਦੇਵਪੂਜਿਤਾਃ। ਅਨਵਦ੍ਯਾਮਨਵਸ਼ਾਮਨ੍ਵਤਾਂ ਮਦਨਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਅਰੂषਾਂ ਸੁਭਗਾਂ ਭਾਸੀ ਮਰਿष੍ਟਾऽष੍ਟੌ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ॥ ੮.

ਅੱਠ ਮਹਾਨ ਤੇ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਨਮ ਲਿਆ: ਅਨਵਦਿਆ, ਅਨਵਸ਼ਾ, ਅਨਵਤੀ, ਮਦਨਪ੍ਰਿਆ, ਅਰੂਸ਼ਾ, ਸੁਭਗਾ, ਭਾਸੀ ਅਤੇ ਮਰਿਸ਼ਟਾ — ਇਹ ਅੱਠ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

ਮਨੋਵਤੀ ਸੁਕੇਸ਼ਾ ਚ ਤੁਮ੍ਬੁਰੋਸ੍ਤੁ ਸੁਤੇ ਉਭੇ। ਪਞ੍ਚਚੂਡਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਦੈਵਿਕ੍ਯੋऽਪ੍ਸਰਸੋ ਦਸ਼ ॥ ੮.

ਮਨੋਵਤੀ ਅਤੇ ਸੁਕੇਸ਼ਾ, ਦੋਵੇਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਪੰਜ-ਚੁੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਵਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਕੁੱਲ ਦਸ, ਦਿਵਯ ਜਨਮ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਮੇਨਕਾ ਸਹਜਨ੍ਯਾ ਚ ਪਰ੍ਣਿਨੀ ਪੁਞ੍ਜਿਕਸ੍ਥਲਾ। ਘृਤਸ੍ਥਲਾ ਘृਤਾਚੀ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਚੀ ਪੂਰ੍ਵਚੀਤ੍ਯਪਿ। ਪ੍ਰਮ੍ਲੋਚੇਤ੍ਯਭਿਵਿਖ੍ਯਾਤਾਨੁਮ੍ਲੋਚਨ੍ਤੀ ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੮.

ਮੇਨਕਾ, ਸਹਜਨਿਆ, ਪਰਣਿਨੀ, ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ, ਘ੍ਰਿਤਸਥਲਾ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਪੂਰਵਾਚੀ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਅਤੇ ਅਨੁਮਲੋਚੰਤਿ — ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਸ੍ਯਾਥ ਜਜ੍ਞੇ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਯਾ। ਊਰੋਃ ਸਰ੍ਵਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀ ਉਰ੍ਵਸ਼੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੮.

ਅਨਾਦਿ-ਨਿਧਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਉਰੋਂ ਜਨਮੀ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੁੱਟ ਹੈ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੇਨਸ੍ਯ ਮੇਨਕਾ ਕਨ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਹृष੍ਟਚੇਤਸਃ । ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਾਦਿਨ੍ਯੋ ਮਹਾਯੋਗਾਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਮੇਨਕਾ, ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਹਾ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਣਾ ਅਪ੍ਸਰਸਾਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼। ਆਹੂਤਾਃ ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗਣਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ ॥ ੮.

ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਚੌਦਾਂ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਸਮੂਹ, ਜਦੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਮਕ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।