ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਕ੍ਰੁਰਨ੍ਯੇ ਤਥਾ ਨਾਦਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਭਯਂਕਰਾਨ੍। ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰੋऽਨ੍ਯੇ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਿਨਦਨ੍ਤਿ ਭਯਙ੍ਕਰਾਃ ।। ੩੦.

ਹੋਰ ਜਣੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਯਜਨ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੀਕਦੇ।

ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਦਕ੍ਸ਼ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵੋ ਯਜ੍ਞਪਤਿਸ੍ਤਥਾ। ਮृਗਰੂਪੇਣ ਚਾਕਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਪਲਾਯਿਤੁਮਾਰਭਤ੍ ।। ੩੦.

ਦਕ੍ਸ਼, ਯਜਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਰਖਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਵੀਰਭਦ੍ਰੋऽਪ੍ਰਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਬਲਨ੍ਤਦਾ। ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਚਿਚ੍ਛੇਦਾਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋ ਮਹਾਨ੍ ।। ੩੦.

ਵੀਰਭਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਣਮਾਪੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੌਰਨ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।

ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਨष੍ਟ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਨਃ। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨ ਵੀਰਭਦ੍ਰੇਣ ਸ਼ਿਰਃ ਪਾਦੇਨ ਪੀਡਿਤਃ। ਜਰਾਭਿਭੂਤਤੀਵ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਨਿਪਪਾਤ ਮਹੀਤਲੇ ।। ੩੦.

ਦਕ੍ਸ਼, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਰੌਂਦ ਦਿੱਤਾ। ਤੇ ਤੇਜ਼ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਤਾਃ ਕੋਟਯੋ ਵਿਮਲਾਤ੍ਮਕਾਃ। ਪਾਸ਼ੇਨਾਗ੍ਨਿਬਲੇਨਾਸ਼ੁ ਬਦ੍ਧਾਃ ਸਿਂਹਬਲੇਨ ਚ ।। ੩੦.

ਤੈਂਤੀਸ ਕੋਟੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਅੱਗ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਪ੍ਰਸੀਦ ਭਗਵਨ੍ ਰੁਦ੍ਰ ਬृਤ੍ਯਾਨਾਂ ਮਾ ਕੁਧਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੩੦.

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ, ਸਾਡੀ ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ।"

ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਊਚੁਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਕੋ ਭਵਾਨਿਤਿ ।। ੩੦.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?"

ਨ ਚ ਦੇਵੋ ਨ ਚਾਦਿਤ੍ਯੋ ਨ ਚ ਭੋਕ੍ਤੁਮਿਹਾਗਤਃ। ਨੈਵਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਹਿ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਨ ਚ ਕੌਤੂਹਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੩੦.

ਨਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਆਦਿਤਯ ਹਾਂ, ਨਾ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਖਾਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਨਾ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਾਹ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਵਿਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਮਿਹ। ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਰੁਦ੍ਰਕੋਪਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਮ੍ ।। ੩੦.

ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੱਖ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਜਾਣੋ। ਮੈਂ ਉਹੀ ਵਿਰਭਦਰ ਹਾਂ ਜੋ ਰੁਦਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾ। ਪ੍ਰੇषਿਤਾ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਤਿਕਮਿਹਾਗਤਾ ।। ੩੦.

ਭਦਰਕਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣੋ ਜੋ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਲੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ, ਇੱਥੇ ਯਜਨ ਵੱਲ ਆਈ ਹੈ।

ਸ਼ਾਰਣਂ ਗਚ੍ਛ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੇਵਂ ਤੇ ਤ੍ਵਮੁਮਾਪਤਿਮ੍। ਵਰਂ ਕ੍ਰੋਧੋऽਪਿ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਰਦਾਨਂ ਨ ਦੇਵਤਃ ।। ੩੦.

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਦਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵੀਰਭਦ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਃ। ਤੋषਯਾਮਾਸ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੩੦.

ਵਿਰਭਦਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਖ ਨੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਪ੍ਰਦੁष੍ਟੇ ਯਜ੍ਞਵਾਦੇ ਤੁ ਵਿਦ੍ਰੁਤੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ। ਤਾਰਾਮृਗਮਯੇ ਦੀਪ੍ਤੇ ਰੌਦ੍ਰੇ ਭੀਮਮਹਾਨਲੇ ।। ੩੦.

ਜਦ ਯਜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੱਜ ਗਏ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਹਰਨਾਂ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਲਟ ਪੈ ਗਿਆ।

ਸ਼ੂਲਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਵਦਨੈਃ ਕੂਜਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਚਾਰਕੈਃ। ਨਿਖਾਤੋਤ੍ਪਾਟਿਤੈਰ੍ਯੂਪੈਰਪਵਿਦ੍ਧੈ ਰ੍ਯ੍ਯਤਸ੍ਤਤਃ ।। ੩੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਛਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸੇਵਕ ਚੀਕਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਉਤ੍ਪਤ੍ਦ੍ਭਿਃ ਪਤਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਗृਧ੍ਰੈਰਾਮਿषਗृਧ੍ਰੁਭਿਃ। ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤਵਿਨਿਰ੍ਧੂਤੈਃ ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਤਨਿਨਾਦਿਤੈਃ ।। ੩੦.

ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਗਿੱਧ ਉੱਡਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ, ਪਰਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਰਹੇ, ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗੀਦੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।

ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਸਨ੍ਨਿਰੁਧ੍ਯ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਨੇਨ ਯਤ੍ਨਤਃ। ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੋ ਦृष੍ਟਿਂ ਬਹੁਦृष੍ਟਿਰਮਿਤ੍ਰਜਿਤ੍ ।। ੩੦.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਰੋਕ ਲਈ, ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ।

ਸਹਸਾ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਃ ਅਗ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡਾਦੁਪਾਗਤਃ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਤੇਜਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋਪਮਮ੍ ।। ੩੦.

ਅਚਾਨਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅੱਗ ਦੇ ਹੌਦ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ, ਉਹਦੀ ਜੋਤਿ ਹਜ਼ਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਤੇ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ।

ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਚੈਨਂ ਭਗਵਾਨਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਨष੍ਟਸ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤੇ ਮਯਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ।। ੩੦.

ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੱਖ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰਾ ਗਿਆਨ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰ ਮੇਰੇ ਵਲ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੈ।"

ਸ੍ਮਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ। ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਞ੍ਚ ਸਮਾਖ੍ਯਾਯ ਦੇਵਾਨਾਂ ਗੁਰੁਭਿਃ ਸਹ ।। ੩੦.

ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਜੋ ਵੀ ਆਖਣਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅੱਗੇ ਆਖ।"

ਤਮੁਵਾਚਾਞ੍ਜਲਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਦੇਵਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਭੀਤਸ਼ਙ੍ਕਿਤਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਸਬਾष੍ਪਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ।। ੩੦.

ਦੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਡਰਿਆ, ਕੰਬਦਾ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਲਿਆ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਯਦਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਦਿ ਵਾਹਂ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯਃ। ਯਦਿ ਵਾਹਮਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋ ਯਦਿ ਦੇਯੋ ਵਰੋ ਮਮ ।। ੩੦.

ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜੀ ਹਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਹਰ ਮਿਲਣੀ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ,

ਯਜ੍ਜਗ੍ਧਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਪੀਤਮਸ਼ਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਨਾਸ਼ਿਤਮ੍। ਚੂਰ੍ਣੀਕृਤਞ੍ਜਾਪਵਿਦ੍ਧਂ ਯਜ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਮੀਦृਸ਼ਮ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਕੁਝ ਪੀਤਾ, ਖਾਧਾ, ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਪੀਸ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ,

ਦੀਰ੍ਘਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਚ ਸਞ੍ਚਿਤਮ੍। ਤਨ੍ਨ ਮਿਥ੍ਯਾ ਭਵੇਨ੍ਮਹ੍ਯਂ ਵਰਮੇਤਂ ਵृਣੋਮ੍ਯਹਮ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ—ਇਹੀ ਵਰ ਮੈਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।

ਤਥਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਗਨੇਤ੍ਰਹਯੋ ਹਰਃ। ਧਰ੍ਮਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਮਹਾਦੇਵਂ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ, ਭਗਵਾਨ ਭਗਨੇਤ੍ਰ ਹਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਮਹਾਦੇਵ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮਵਨਿਂ ਗਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਭਵਾਦ੍ਵਰਮ੍। ਨਾਮ੍ਨਾਮष੍ਟਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ੍ਤੁਤਵਾਨ੍ ਵृषਭਧ੍ਵਜਮ੍ ।। ੩੦.

ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਭਵ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਘੁਟਣਾਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹਿਆ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਨੂੰ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਦੇਵਾਰਿਬਲਸੂਦਨ। ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰ ਹ੍ਯਮਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦੇਵਦਾਨਵਪੂਜਿਤ ।। ੩੦.

ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ।

ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਯਕ੍ਸ਼ਾਧਿਪਪ੍ਰਿਯ। ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਾਣਿਪਾਦਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤੋऽਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋਮੁਖਃ। ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮਾਨ੍ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਾਨਾਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਸਿ ।। ੩੦.

ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਿਲੱਖਣ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਪਿਆਰੇ। ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈਂ।

ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣ ਮਹਾਕਰ੍ਣ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਾਰ੍ਣਵਾਲਯ। ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਕਰ੍ਣ ਗੋਕਰ੍ਣ ਪਾਣਿਕਰ੍ਣ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੩੦.

ਹੇ ਸੰਖ-ਕਰਨ, ਵੱਡੇ ਕੰਨ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਵਰਗਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਕੰਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਕੰਨ, ਹੱਥ-ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸ਼ਤੋਦਰ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਤ੍ਤ ਸ਼ਤਜਿਹ੍ਵ ਸ਼ਤਾਨਨ। ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰਿਣੋ ਹ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾਰ੍ਚ੍ਚਿਨਃ ।। ੩੦.

ਹੇ ਸੌ ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਸੌ ਵਾਰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਸੌ ਜੀਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੌ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ। ਗਾਇਤਰੀ ਦੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।