ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਖੇ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਪੁਰੋਗਮਾਃ। ਗਮਨਾਯ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਪੇਦਿਰੇ ਤਦਾ ।। ੩੦.

ਉਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਸ੍ਵੈਰ੍ਵਿਮਾਨੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿਰ੍ਜ੍ਵਲਨਪ੍ਰਭਾਃ। ਦੇਵਸ੍ਯਾਨੁਮਨੇऽਗਚ੍ਛਨ੍ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਵਾਰ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਗੰਗਾਦੁਆਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਵृਤਮ੍। ऋषਿਸਙ੍ਘੈਃ ਪਰਿਵृਤਂ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਮ੍ ।। ੩੦.

ਉਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਕ੍ਸ਼, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਓਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਵਾ ਯੇ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਵਾਸਿਨਃ। ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਉਪਤਸ੍ਥੁਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ ।। ੩੦.

ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਆਏ।

ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸਹ ਮਰੁਦ੍ਗਣੈਃ। ਜਿष੍ਣੁਨਾ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਆਗਤਾ ਯਜ੍ਞਭਾਗਿਨਃ ।। ੩੦.

ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧਿਆ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਸਭ ਜਿਸ਼ਨੁ ਸਮੇਤ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਆ ਗਏ।

ਊष੍ਮਪਾਃ ਸੋਮਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਆਜ੍ਯਪਾ ਧੂਮਪਾਸ੍ਤਥਾ। ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਆਗਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ ।। ੩੦.

ਊਸ਼ਮਪਾ, ਸੋਮਪਾ, ਆਜ੍ਯਪਾ, ਧੂਮਪਾ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।

ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵੋ ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਜਰਾਯੁਜਾਣ੍ਡਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਵੇਦਜੋਦ੍ਭਿਜ੍ਜਕਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਪੇਟ, ਅੰਡੇ, ਪਸੀਨੇ ਜਾਂ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

ਆਹੂਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸਹ ਪਤ੍ਨਿਭਿਃ। ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਵਿਮਾਨਸ੍ਥਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਾ ਇਵਾਗ੍ਨਯਃ ।। ੩੦.

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਖੜੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

ਤਾਨ੍ ਦष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨ੍ਯੁਮਾਵਿष੍ਟੋ ਦਧੀਚੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਪੂਜ੍ਯਪੂਜਨੇ ਚੈਵ ਪੂਜ੍ਯਾਨਾਂ ਚਾਪ੍ਯਪੂਜਨੇ। ਨਰਃ ਪਾਪਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਹਦ੍ਵੈ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੦.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਜੇ ਕੋਈ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਯੋਗਵਾਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਃ ਪੁਨਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਮਭਾषਤ। ਪੂਜ੍ਯਨ੍ਤੁ ਪਸ਼ੁਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਹ੍ਵਯਸੇ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੩੦.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੁੜ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੱਦਦਾ?'

ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ ਬਹਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਸ਼ੂਲਹਸ੍ਤਾਃ ਕਪਰ੍ਦ੍ਦਿਨਃ। ਏਕਾਦਸ਼ਾਵਸ੍ਥਗਤਾ ਨਾਨ੍ਯਂ ਵੇਝਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੩੦.

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਦੇ ਹਨ, ਜਟਾਵਾਲੇ ਹਨ, ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।

ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾ ਦੇਵਾ ਯੇਨ ਈਸ਼ੋ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ। ਯਥਾਹਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨਾਨ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੈਵਤਮ੍। ਤਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਪੁਲੋ ਯਜ੍ਞੋऽਯਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੩੦.

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਵੀ ਸੱਦੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਇਉਂ ਹੀ ਦੱਖ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਵੀ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਏਤਨ੍ਮਖੇ ਸ਼ੂਰ ਸੁਵਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰੇ ਹਵਿਃ ਸਮਸ੍ਤਂ ਵਿਧਿਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤਮ੍। ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਯਾਮ੍ਯਪ੍ਰਤਿਮਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਭੋਰ੍ਵਿਭੋ ਹ੍ਯਾਹਵਨੀਯਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੩੦.

ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਮਨਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਹਵਨੀਅ ਅੱਗ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ।

ਗਤਾਸ੍ਤੁ ਦੇਵਤਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸੁਤਾ ਤਦਾ। ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸਾਧ੍ਵੀ ਦੇਵਂ ਪਸ਼ੁਪਤਿਂ ਤਦਾ ।। ੩੦.

ਜਦੋਂ ਦੇਵੀਆਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।

ਭਗਵਨ੍ ਵ੍ਕ ਗਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਾ- ਸ਼ਕ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਬੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਸਂਸ਼ਯੋ ਮੇ ਮਹਾਨਯਮ੍ ।। ੩੦.

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਮ ਮਹਾਭਾਗੋ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਿਰੂਤ੍ਤਮਃ। ਹਯਮੇਧੇਨ ਯਜਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦਿਵੌਕਸਃ ।। ੩੦.

ਦੱਖ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਯਜ੍ਞਮੇਤਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨ ਗਤੋऽਸਿ ਵੈ। ਕੇਨ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿषੇਧੇਨ ਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿषਿਧ੍ਯਤੇ ।। ੩੦.

ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਯਜਨ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਗਏ? ਕਿਸ ਰੋਕ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?

ਸੁਰੈਰੇਵ ਮਹਾਭਾਗੇ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦਨੁष੍ਠਿਤਮ੍। ਯਜ੍ਞੇषੁ ਮਮ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨ ਭਾਗ ਉਪਕਲ੍ਪਿਤਃ ।। ੩੦.

ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਪੂਰ੍ਵੋਪਾਯੋਪਪਨ੍ਨੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ। ਨ ਮੇ ਸੁਰਾਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭਾਗਂ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੩੦.

ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਜਨ ਦਾ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਾਂ।

ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਦੇਵੇषੁ ਪ੍ਰਭਾਵਾਨਧਿਕੋ ਗੁਣੈਃ । ਅਜੇਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਧृष੍ਯਸ਼੍ਚ ਤੇਜਸਾ ਯਸ਼ਸਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ।। ੩੦.

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹੋ। ਆਪਣੀ ਜੋਤ, ਮਾਣ ਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋ।

ਅਨੇਨ ਤੁ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰਤਿषੇਧੇਨ ਨਾਮਤਃ । ਅਤੀਵ ਦੁਃਖਮਾਪਨ੍ਨਾ ਵੇਪਥੁਸ਼੍ਚ ਮਮਾਨਘ ।। ੩੦.

ਪਰ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਦੀ ਰੋਕ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।

ਕਿਂ ਨਾਮ ਦਾਨਂ ਨਿਯਮਨ੍ਤਪੋ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਮਹਂ ਯੇਨ ਪਤਿਰ੍ਮਮਾਦ੍ਯ। ਲਭੇਤ ਭਾਗਂ ਭਗਵਾਨਚਿਨ੍ਤ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਥ ਵਾ ਤृਤੀਯਮ੍ ।। ੩੦.

ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅਕਲਪਣਯੋਗ ਹੈ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕੇ?

ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਂ ਭਗਵਾਨਚਿਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪਤ੍ਨੀਂ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਮੁਵਾਚ। ਨ ਵੇਤ੍ਸਿ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਕृਸ਼ੋਦਰਾਙ੍ਗਿ ਕਿਂ ਨਾਮ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਚਨਨ੍ਤਵੇਦਮ੍ ।। ੩੦.

ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਕਲਪਣਯੋਗ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ?'

ਅਹਂ ਹਿ ਜਾਨਾਮਿ ਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰੇ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਃ। ਨ ਵਾਦ੍ਯ ਮੋਹੇਨ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਦੇਵੋ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਂਪ੍ਰਮੂਢਮ੍ ।। ੩੦.

ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇਵ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਮਾਮਧ੍ਵਰੇ ਸ਼ਂਸਿਤਾਰਃ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਰਥਨ੍ਤਰੇ ਸਾਮ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਗੇਯਮ੍। ਮਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਰੇ ਯਜਨ੍ਤੇ ਮਾਧ੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਵਃ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤੇ ਚ ਭਾਗਮ੍ ।। ੩੦.

ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਾਮ ਗੀਤ ਰਥੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤ ਮੈਨੂੰ ਭਾਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਪ੍ਰਾਕृਤੋऽਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨਸਂਸਦਿ। ਸ੍ਤੌਤਿ ਗੋਪਾ ਯਤੇ ਵਾਪਿ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੦.

ਭਾਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਗੋਆਲੇ ਜਾਂ ਤਿਆਗੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਹੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ੍ਤੌਮਿ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਮੁਪਗਚ੍ਛ ਚ। ਯਂ ਸ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਭਾਗਾਰ੍ਥਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ ।। ੩੦.

ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਿਫਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤੂੰ ਆਪ ਵੇਖ ਤੇ ਆ। ਮੈਂ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਚਾਂਗਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ ਪਤ੍ਨੀਂ ਪ੍ਰਾਣੈਰਪਿ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਸੋऽਸृਜਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ਵਕ੍ਰਾਦ੍ਭੂਤਂ ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।। ੩੦.

ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਵੱਕਰੀ ਭੌਂਹ ਤੋਂ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਇਕ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਂ ਦੇਵਞ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਚਰਣੇ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਸਹਸ੍ਰਮੁਦ੍ਗਰਧਰਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਰਪਾਣਿਨਮ੍ ।। ੩੦.

ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਐਸਾ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਸਨ, ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗਦਾ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।