ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ ਆਗ੍ਨੇਯੀਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਸਮੁਦੀਰਿਤਃ। ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇਭ੍ਯੋ ਵਿਨਿਃ ਸृਤ੍ਯ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਭਸ੍ਮ ਚਕਾਰ ਤਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਫਿਰ, ਉਸ ਅੱਗੀ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਉਠੇ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਗਈ।

ਤਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਨਿਧਨਂ ਸਤ੍ਯਾ ਦੇਵੋऽਥ ਸ਼ੂਲਧृਕ੍। ਸਂਵਾਦਞ੍ਚ ਤਯੋਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ। ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਥ ऋषੀਣਾਞ੍ਚ ਚੁਕੋਪ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੦.

ਜਦੋਂ ਸਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸਮਝ ਆਈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ।

ਯਸ੍ਮਾਦਵਮਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਮਾਨ ਸਾ ਸਤੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚੇਤਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਸੁਤਾ ਭਰ੍ਤृਭਿਃ ਸਹ ।। ੩੦.

ਕਿਉਂਕਿ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਸਤੀ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਭ ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਵਡੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੁਨਰੇਵ ਮਹਰ੍षਯਃ। ਉਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵੈ ਮਮ ਯਜ੍ਞੇ ਹ੍ਯਯੋਨਿਜਾਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਉਹ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।

ਹੁਤੇ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ਼ੁਕ੍ਤੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ। ਅਭਿਵ੍ਯਾਹृਤ੍ਯ ਚ ऋषੀਨ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਮਭ੍ਯਗਮਤ੍ ਪੁਨਃ ।। ੩੦.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮੁਕ ਗਈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਿਆ।

ਭਵਿਤਾ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੋ ਰਾਜਾ ਚਾਸ਼੍ਰੁषਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਵਯੇ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿषਃ ਪੌਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ ।। ੩੦.

ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ ਦਾ ਪੌਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਦਕ੍ਸ਼ ਇਤ੍ਯੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤ੍ਵਂ ਮਾਰ੍षਾਯਾਂ ਜਨਯਿष੍ਯਸਿ। ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਾਖਿਨਾਞ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵੈ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਮਾਰਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦਕ੍ਸ਼ ਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ ਸ਼ਾਖਿਨਾਂ ਵਿਚ ਧੀਆਂ ਵੀ ਜਨਮਣਗੀਆਂ।

ਅਹਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਤੇ ਵਿਘ੍ਨਮਾਚਰਿष੍ਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ। ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਿਹ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੩੦.

ਓ ਮੂੜ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ।

ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਕ੍ਰੂਰਮृषੀਨ੍ ਵ੍ਯਾਹृਤਵਾਨਸਿ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੁਰੈਰ੍ਯਜ੍ਞੇ ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੩੦.

ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੂਜਣਗੇ।

ਹੁਤ੍ਵਾਹੁਤਿਂ ਤਤਃ ਕ੍ਰੂਰਃ ਅਪਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਇਹੈਵ ਵਤ੍ਸ੍ਯਸਿ ਤਥਾ ਦਿਵਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ ।। ੩੦.

ਕਠੋਰ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਤਿਆਗ ਦੇਣਗੇ; ਤੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੇਗੀ, ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਲੋਕਾਨਾਂ ਭੂਰ੍ਲੋਕਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਤਮਹਂ ਧਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਨਿਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ।। ੩੦.

ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਧਾਰ ਲਵਾਂਗਾ।

ਅਸ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਵृਤਾ ਲੋਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਾਃ। ਤਾਨਹਂ ਧਾਰਯਾਮੀਹ ਸਤਤਂ ਨ ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ ।। ੩੦.

ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਲੋਕ ਤੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਸਥਿਰ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਾਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਹਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤੇ ਚਾਪ੍ਯੇਕਤ੍ਰ ਭੁਞ੍ਜਤੇ। ਨਾਹਂ ਤੈਃ ਸਹ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤੋ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪृਥਕ੍। ਤਤੋ ਦੇਵੈਃ ਸ ਤੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਨੇਜ੍ਯਤੇ ਪृਥਗਿਜ੍ਯਤੇ ।। ੩੦.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਵਿ੍ਯਵਸਥਾ ਇਕੱਠੇ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਣਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਤਤੋऽਭਿਵ੍ਯਾਹृਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਰੁਦ੍ਰੇਣਾਮਿਤਤੇਜਸਾ। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਾਨੁषੇष੍ਵਿਹ ।। ੩੦.

ਫਿਰ, ਅਤੁਟ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਯੁਗ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ।

ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗृਹਪਤਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਜ੍ਞਾਨਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍। ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਮ ਮਹਾਯਜ੍ਞੈਃ ਸੋऽਯਜਦ੍ਦੈਵਤੈਃ ਸਹ ।। ੩੦.

ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਨਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ।

ਅਥ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਯਾ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ। ਮੈਨਾਯਾਂ ਤਾਮੁਮਾਂ ਦੇਵੀਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਸ਼ੈਲਰਾਟ੍ ।। ੩੦.

ਫਿਰ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਨਾਕਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਈ।

ਸਾ ਤੁ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਮਾऽਭਵਤ੍। ਸਹ ਵ੍ਰਤਾ ਭਵਸ੍ਯੈषਾ ਨ ਤਯਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਭਵਃ। ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਤਿ ਸਂਸ੍ਥਾਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਿਹ ।। ੩੦.

ਉਹੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤੀ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਬਣੀ। ਉਹ ਭਵ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਜੁੜੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਭਵ ਉਸ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰੀਚਂ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਦੇਵੀ ਯਥਾਹਿਤਿਰਨੁਵ੍ਰਤਾ। ਸਾਧ੍ਯਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤੁ ਮਘਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਚੀ ਯਥਾ ।। ੩੦.

ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਭੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਸ਼ਚੀ ਮਘਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਭੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।

ਵਿष੍ਣੁਂ ਕੀਰ੍ਤੀ ਰੁਚਿਃ ਸੂਰ੍ਯਂ ਵਸਿष੍ਠਞ੍ਚਾਪ੍ਯਰੂਨ੍ਧਤੀ। ਨੈਤਾਸ੍ਤੁ ਵਿਜਹਤ੍ਯੇਤਾਨ੍ ਭਰ੍ਤॄਨ੍ ਦੇਵ੍ਯਃ ਕਥਂਚਨ। ਆਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਕਲ੍ਪੇषੁ ਪੁਨਰ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਤੈਃ ਸਹ ।। ੩੦.

ਕੀਰਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੁਚਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ — ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਵਾਰੀ ਕਲਪ ਦੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਤੇ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸੋ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਜਜ੍ਞੇ ਵੈ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿषਃ ਪੌਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ ਦਾ ਪੌਤਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਦਸ਼ਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਚੇਤੋਭ੍ਯੋ ਮਾਰ੍षਾਯਾਞ੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਨृਪਃ। ਜਜ੍ਞੇ ਰੁਦ੍ਰਾਭਿਸ਼ਾਪੇਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।। ੩੦.

ਦਸ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਤੇ ਮਾਰਸ਼ਾ ਤੋਂ, ਰਾਜਨ, ਦਕ੍ਸ਼ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।

ਭृਗ੍ਵਾਦਯਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਵੈ ਮਹਰ੍षਯਃ। ਆਦ੍ਯੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਨੋਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਹ। ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਹਤੋ ਯਜ੍ਞੇ ਰੁਦ੍ਰਾਭਿਸ਼ਾਪੇਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।। ੩੦.

ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ। ਰੁਦਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸਾਨੁਸ਼ਯੋऽਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ਤਯੋਰ੍ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤਰਾਗਤਃ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਈ ਰੰਜਿਸ਼ ਰਹਿ ਗਈ।

ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਨੁਸ਼ਯਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵੈਰਿष੍ਵਿਹ ਕਦਾਚਨ। ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤਰਗਤਸ੍ਯਾਪਿ ਭਾਵਿਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੈਃ। ਜਨ੍ਤੁਂ ਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਖ੍ਯਾਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ ।। ੩੦.

ਇਸ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇ ਉਹ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਣ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਦੁਖ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਜੀਵ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਕਥਂ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ। ਵਿਨਾਸ਼ਾਮਗਮਤ੍ ਸੂਤ ਹਯਮੇਧਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ।। ੩੦.

ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਕ੍ਸ਼ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਸੁਤ ਜੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਕਿਵੇਂ ਖਤਮ ਹੋਇਆ?

ਦੇਵ੍ਯਾ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਕृਤਂ ਮਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍। ਕਥਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸ ਯਜ੍ਞਃ ਸਾਧਿਤਃ ਕਥਮ੍। ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾਤਥਮ੍ ।। ੩੦.

ਜਦ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੌਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸਰਵ-ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਯਜਨ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।

ਪੂਰਾ ਮੇਰੋਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਕਂ ਨਾਮ ਸਾਵਿਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।। ੩੦.

ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦਾ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਸੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋਤਿਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਅਪ੍ਰਮੇਯਮਨਾਧृष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਵੋ ਗਿਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਸਰ੍ਵਧਾਤੁ ਵਿਭੂषਿਤੇ। ਪਰ੍ਯਙ੍ਕ ਇਵ ਵਿਭ੍ਰਾਜਨ੍ਨੁਪਵਿष੍ਟੋ ਬਭੂਵ ਹ ।। ੩੦.

ਉਹ ਚੋਟੀ ਅਣਮਾਪਣਯੋਗ, ਅਣਜਿੱਤ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਦੇਵਤਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ।

ਸ਼ੈਲਰਾਜਸੁਤਾ ਚਾਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਿਤਾऽਭਵਤ੍। ਆਧਿਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਸਵਸ਼੍ਚਾਮਿਤੌਜਸਃ ।। ੩੦.

ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਦਿਤਿਆ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਸੁ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।