ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਨ੍ਤਯੋਰ੍ਵੈ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਸੁषੁਵੇ ਸਾਗਰਾਦ੍ਵੇਲਾ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਸਵਾਇੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੇਲਾ ਨੇ ਇਕ ਨਿਰਮਲ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਵਰ੍ਣਿਨਾ ਚ ਸਾਮੁਦ੍ਰੀ ਪਤ੍ਨੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿषਃ। ਸਵਰ੍ਣਾ ਸਾਥ ਸਾਮੁਦ੍ਰੀ ਦਸ਼ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿषਃ। ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸੋ ਨਾਮ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਪਾਰਗਾਃ ।। ੩੦.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਸਾਮੁਦਰੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਸਵਰਨਾ ਤੇ ਸਾਮੁਦਰੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ ਨੂੰ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਨੁਰਵੈਦ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੌ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵੇ ਜਜ੍ਞਿਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯਾਭਿਸ਼ਾਪੇਨ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ ।। ੩੦.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਵਾਇੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੱਖ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ।

ਏਤਚ੍ਛੁਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸੂਤਮਪृਚ੍ਛਚ੍ਛਾਂਸ਼ਪਾਯਨਃ। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ ਕਥਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਹ੍ਯਭਿਸ਼ਾਪਾਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਤੁ। ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਵਯੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਨੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਦੱਖ ਭਵ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ।'

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸੂਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਕਥਾਮ੍। ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਾਚ੍ਛਾਪਕਾਰਣਮ੍ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਦੱਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।

ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਸਨ੍ ਸੁਤਾ ਹ੍ਯष੍ਟੌ ਕਨ੍ਯਾ ਯਾਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਮਯਾ। ਸ੍ਵੇਬ੍ਯੋ ਗृਹੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯਾਨਾਯ੍ਯ ਤਾਃ ਪਿਤਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚਯਦ੍ਗृਹੇ। ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨ੍ਯਵਸਂਸ੍ਤਾਃ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹੇ ।। ੩੦.

ਦੱਖ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਧੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਲਿਆ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਭ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।

ਤਾਸਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਸਤੀ ਨਾਮ ਪਤ੍ਨੀ ਯਾ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯ ਵੈ। ਨਾਜੁਹਾਵਾਤ੍ਮਜਾਂ ਤਾਂ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਰੁਦ੍ਰਮਭਿਦ੍ਵਿषਨ੍ ।। ੩੦.

ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ; ਦੱਖ ਨੇ ਰੁਦਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੱਦਿਆ।

ਅਕਰੋਤ੍ਸ ਨਤਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ੇ ਨ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਜਾਮਾਤਾ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ ਤੇਜਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੩੦.

ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜਾਮਾਤਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਤੀ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪਿਤृਰ੍ਗृਹਮ੍। ਜਗਾਮ ਸਾਪ੍ਯਨਾਹੂਤਾ ਸਤੀ ਤਤ੍ ਸ੍ਵਂ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹਮ੍ ।। ੩੦.

ਫਿਰ ਸਤੀ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਵੀ, ਬਿਨਾ ਸੱਦੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।

ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸਾ ਪਿਤਰਂ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰੋਧਾਦਮਰ੍षਿਤਾ। ਯਵੀਯਸੀਬ੍ਯੋ ਜ੍ਯਾਯਸੀਂ ਕਿਨ੍ਤੁ ਪੂਜਾਮਿਮਾਂ ਪ੍ਰਭੋ। ਅਸਮ੍ਮਤਾਮਵਜ੍ਞਾਯ ਕृਤਵਾਨਸਿ ਗਰ੍ਹਿਤਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਅਣਸਹਿਣੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੂਜਾ ਛੋਟੀ ਲਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਹੈ।'

ਅਹਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਵਰਿष੍ਠਾ ਹਿ ਨ ਤ੍ਵਸਤ੍ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਬ੍ਰਵੀਦੇਨਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ ।। ੩੦.

'ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਅਨਿਆਇਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਦੱਖ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਤ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਰਿष੍ਠਾ ਚ ਪੂਜ੍ਯਾ ਬਾਲਾ ਸਦਾ ਮਮ। ਤਾਸਾਂ ਯੇ ਚੈਵ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਸ੍ਤੇ ਮੇ ਬਹੁਮਤਾਃ ਸਦਾ ।। ੩੦.

'ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ; ਤੇ ਉਹਨਾਂ (ਭੈਣਾਂ) ਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧੀਆ ਹਨ।'

ਬ੍ਰਹ੍ਨਮष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਤਪਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯੋਗਾਃ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ। ਗੁਣੈਸ਼੍ਚੈਵਾਧਿਕਾਃ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਾਤ੍ਸਤਿ ।। ੩੦.

'ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੱਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਤਪਸਵੀ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜੋਗ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਤੀ ਰਾਹੀਂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਜਾਮਾਤਾ ਹਨ।'

ਵਸਿष੍ਠੋऽਤ੍ਰਿਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਅਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪੁਲਹਃ ਕ੍ਰਤੁਃ। ਭृਗੁਰ੍ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਜਾਮਾਤਰੋ ਮਮ ।। ੩੦.

ਵਸੀਸ਼ਠ, ਅਤ੍ਰੀ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਅੰਗਿਰਾ, ਪੁਲਹ, ਕਰਤੁ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਮਰੀਚੀ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੇਰੇ ਜਾਮਾਤਾ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸ ਚ ਤੇ ਸ਼ਰ੍ਵੋ ਭਕ੍ਤਾ ਚਾਸਿ ਹਿ ਤਂ ਸਦਾ। ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਬੁਭੂषਾਮਿ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੋ ਹਿ ਮੇ ਭਵਃ ।। ੩੦.

'ਉਹ ਸ਼ਰਵ ਤੇਰਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਵ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।'

ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਦਾ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸਂਪ੍ਰਮੂਢੇਨ ਚੇਤਸਾ। ਸ਼ਾਪਾਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਚੋਕ੍ਤਾਃ ਪਰਮਰ੍षਯਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਲਈ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।

ਤਥੋਕ੍ਤਾ ਪਿਤਰਂ ਸਾ ਵੈ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਦੇਵੀਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਵਾਙ੍ਮਨਃਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਯਸ੍ਮਾਦਦੁष੍ਠਾਂ ਮਾਂ ਵਿਗਰ੍ਹਸੇ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯਹਨ੍ਦੇਹਮਿਦਨ੍ਤਾਤ ਤਵਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਚਨ, ਮਨ ਤੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖੋਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।'

ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਵਮਾਨੇਨ ਸਤੀ ਦੁਃਖਾਦਮਰ੍षਿਤਾ। ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਨਂ ਤੇਵੀ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੩੦.

ਉਹ ਤਦ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ।

ਯਤ੍ਰਾਹਮੁਪਪਤ੍ਸ੍ਯੇਹਂ ਪੁਨਰ੍ਦੇਹੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ। ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਹਮਸਂਮੂਢਾ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕੀ ਪੁਨਃ। ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯੈਵ ਧਰ੍ਮਤਃ ।। ੩੦.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗੀ, ਉਥੇ ਵੀ ਸਾਫ ਮਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਬਣਾਂਗੀ।

ਤਤ੍ਰੈਵਾਥ ਸਮਾਸੀਨਾ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਦਧੇ। ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਚਾਗ੍ਨੇਯੀਂ ਧਾਰਣਾਂ ਮਨਸਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਰਤੀ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰ ਲਈ।

ਤਤ ਆਗ੍ਨੇਯੀਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਸਮੁਦੀਰਿਤਃ। ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇਭ੍ਯੋ ਵਿਨਿਃ ਸृਤ੍ਯ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਭਸ੍ਮ ਚਕਾਰ ਤਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਫਿਰ, ਉਸ ਅੱਗੀ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਉਠੇ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਗਈ।

ਤਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਨਿਧਨਂ ਸਤ੍ਯਾ ਦੇਵੋऽਥ ਸ਼ੂਲਧृਕ੍। ਸਂਵਾਦਞ੍ਚ ਤਯੋਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ। ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਥ ऋषੀਣਾਞ੍ਚ ਚੁਕੋਪ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੦.

ਜਦੋਂ ਸਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸਮਝ ਆਈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ।

ਯਸ੍ਮਾਦਵਮਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਮਾਨ ਸਾ ਸਤੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚੇਤਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਸੁਤਾ ਭਰ੍ਤृਭਿਃ ਸਹ ।। ੩੦.

ਕਿਉਂਕਿ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਸਤੀ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਭ ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਵਡੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੁਨਰੇਵ ਮਹਰ੍षਯਃ। ਉਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵੈ ਮਮ ਯਜ੍ਞੇ ਹ੍ਯਯੋਨਿਜਾਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਉਹ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।

ਹੁਤੇ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ਼ੁਕ੍ਤੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ। ਅਭਿਵ੍ਯਾਹृਤ੍ਯ ਚ ऋषੀਨ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਮਭ੍ਯਗਮਤ੍ ਪੁਨਃ ।। ੩੦.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮੁਕ ਗਈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਿਆ।

ਭਵਿਤਾ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੋ ਰਾਜਾ ਚਾਸ਼੍ਰੁषਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਵਯੇ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿषਃ ਪੌਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ ।। ੩੦.

ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ ਦਾ ਪੌਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਦਕ੍ਸ਼ ਇਤ੍ਯੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤ੍ਵਂ ਮਾਰ੍षਾਯਾਂ ਜਨਯਿष੍ਯਸਿ। ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਾਖਿਨਾਞ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵੈ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਮਾਰਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦਕ੍ਸ਼ ਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ ਸ਼ਾਖਿਨਾਂ ਵਿਚ ਧੀਆਂ ਵੀ ਜਨਮਣਗੀਆਂ।

ਅਹਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਤੇ ਵਿਘ੍ਨਮਾਚਰਿष੍ਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ। ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਿਹ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੩੦.

ਓ ਮੂੜ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ।

ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਕ੍ਰੂਰਮृषੀਨ੍ ਵ੍ਯਾਹृਤਵਾਨਸਿ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੁਰੈਰ੍ਯਜ੍ਞੇ ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੩੦.

ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੂਜਣਗੇ।