ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਤੇਭ੍ਯੋऽਥ ऋਤੁਕਾਲਾਦ੍ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ। ਤਸ੍ਮਾਦੇਤੇऽਪਿ ਪਿਤਰ ਆਰ੍ਤ੍ਤਵਾ ਇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੩੦.

ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ, ਰੁੱਤ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵੀ ਪਿਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕਾਲਾਭਿਮਾਨਿਨਃ। ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਹ ਪ੍ਰਸਂਯਮਾਤ੍ ।। ੩੦.

ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਃ ਪਿਤਰੋ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਜਜ੍ਞਾਤੇ ਚ ਪਿਤृਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵੇ ਕਨ੍ਯੇ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤੇ ।। ੩੦.

ਪਿਤਾ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਅਗਨਿਸਵਾਤ ਤੇ ਬਰਹਿਸਦ। ਪਿਤਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਜੰਮੀਆਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਮੇਨਾ ਚ ਧਾਰਿਣੀ ਚੈਵ ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਧृਤਮ੍। ਪਿਤਰਸ੍ਤੇ ਨਿਜੇ ਕਨ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਦਦੁਃ ਸ਼ੁਭੇ। ਤ ਉਭੇ ਵ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨ੍ਯੌ ਯੋਗਿਨ੍ਯੌ ਚੈਵ ਤੇ ਉਭੇ ।। ੩੦.

ਮੇਨਾ ਤੇ ਧਾਰਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਸਨ।

ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਮੇਨਾ ਤੁ ਮਾਨਸੀ। ਧਾਰਣੀ ਮਾਨਸੀ ਚੈਵ ਕਨ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਾਂ ਸ੍ਮृਤਾ ।। ੩੦.

ਅਗਨਿਸਵਾਤਾਂ ਦੀ ਮੇਨਾ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਧਾਰਣੀ ਵੀ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਰਹਿਸਦਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੇਰੋਸ੍ਤੁ ਧਾਰਣੀਂ ਨਾਮ ਪਤ੍ਨ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਸृਜਨ੍ ਸ਼ੁਭਾਮ੍। ਪਿਤਰਸ੍ਤੇ ਬਰ੍ਹਿषਦਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਯੇ ਸੋਮਪੀਥਿਨਃ ।। ੩੦.

ਮੇਰੂ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਾਰਣੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸੁਭਾਵਨ ਪਤਨੀ ਬਣਾਈ। ਪਿਤਾ, ਜੋ ਬਰਹਿਸਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤਾਂ ਮੇਨਾਂ ਪਤ੍ਨੀਂ ਹਿਮਵਤੇ ਦਦੁਃ। ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਤੁ ਦੌਹਿਤ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਦੌਹਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੦.

ਅਗਨਿਸਵਾਤਾਂ ਨੇ ਮੇਨਾ ਨੂੰ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੌਹਿਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਉਹ ਦੌਹਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

ਮੇਨਾ ਹਿਮਵਤਃ ਪਤ੍ਨੀ ਮੈਨਾਕਂ ਸਾਨ੍ਵਸੂਯਤ। ਗਙ੍ਗਾ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ ਚੈਵ ਪਤ੍ਨੀ ਯਾ ਲਵਣੋ ਦਧੇਃ। ਮੈਨਾਕਸ੍ਯਾਨੁਜਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੋ ਯਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੦.

ਮੇਨਾ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਮੈਨਾਕ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਵਣ ਨੇ ਵਿਆਹਿਆ। ਮੈਨਾਕ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਵੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੇਰੋਸ੍ਤੁ ਧਾਰਣੀ ਪਤ੍ਨੀ ਦਿਵ੍ਯੌषਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਮਨ੍ਦਰਂ ਸੁषੁਵੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤਿਸ੍ਰਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੩੦.

ਧਾਰਣੀ, ਮੇਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਨੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁੜੀਆਂ ਜੰਮੀਆਂ।

ਵੇਲਾ ਚ ਨਿਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਤृਤੀਯਾ ਚਾਯਤਿਃ ਪੁਨਃ। ਧਾਤੁਸ਼੍ਚੈਵਾਯਤਿਃ ਪਤ੍ਨੀ ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਨਿਯਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ ।। ੩੦.

ਵੇਲਾ, ਨਿਯਤੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਆਯਤੀ; ਧਾਤੂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਯਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਯਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਨ੍ਤਯੋਰ੍ਵੈ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਸੁषੁਵੇ ਸਾਗਰਾਦ੍ਵੇਲਾ ਕਨ੍ਯਾਮੇਕਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਸਵਾਇੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੇਲਾ ਨੇ ਇਕ ਨਿਰਮਲ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਵਰ੍ਣਿਨਾ ਚ ਸਾਮੁਦ੍ਰੀ ਪਤ੍ਨੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿषਃ। ਸਵਰ੍ਣਾ ਸਾਥ ਸਾਮੁਦ੍ਰੀ ਦਸ਼ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿषਃ। ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸੋ ਨਾਮ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਪਾਰਗਾਃ ।। ੩੦.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਸਾਮੁਦਰੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਸਵਰਨਾ ਤੇ ਸਾਮੁਦਰੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ ਨੂੰ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਨੁਰਵੈਦ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੌ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵੇ ਜਜ੍ਞਿਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯਾਭਿਸ਼ਾਪੇਨ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ ।। ੩੦.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਵਾਇੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੱਖ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ।

ਏਤਚ੍ਛੁਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸੂਤਮਪृਚ੍ਛਚ੍ਛਾਂਸ਼ਪਾਯਨਃ। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ ਕਥਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਹ੍ਯਭਿਸ਼ਾਪਾਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਤੁ। ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਵਯੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਨੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਦੱਖ ਭਵ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ।'

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸੂਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਕਥਾਮ੍। ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਾਚ੍ਛਾਪਕਾਰਣਮ੍ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਦੱਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।

ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਸਨ੍ ਸੁਤਾ ਹ੍ਯष੍ਟੌ ਕਨ੍ਯਾ ਯਾਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਮਯਾ। ਸ੍ਵੇਬ੍ਯੋ ਗृਹੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯਾਨਾਯ੍ਯ ਤਾਃ ਪਿਤਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚਯਦ੍ਗृਹੇ। ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨ੍ਯਵਸਂਸ੍ਤਾਃ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹੇ ।। ੩੦.

ਦੱਖ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਧੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਲਿਆ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਭ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।

ਤਾਸਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਸਤੀ ਨਾਮ ਪਤ੍ਨੀ ਯਾ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯ ਵੈ। ਨਾਜੁਹਾਵਾਤ੍ਮਜਾਂ ਤਾਂ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਰੁਦ੍ਰਮਭਿਦ੍ਵਿषਨ੍ ।। ੩੦.

ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ; ਦੱਖ ਨੇ ਰੁਦਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੱਦਿਆ।

ਅਕਰੋਤ੍ਸ ਨਤਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ੇ ਨ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਜਾਮਾਤਾ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ ਤੇਜਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੩੦.

ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜਾਮਾਤਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਤੀ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪਿਤृਰ੍ਗृਹਮ੍। ਜਗਾਮ ਸਾਪ੍ਯਨਾਹੂਤਾ ਸਤੀ ਤਤ੍ ਸ੍ਵਂ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹਮ੍ ।। ੩੦.

ਫਿਰ ਸਤੀ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਵੀ, ਬਿਨਾ ਸੱਦੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।

ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸਾ ਪਿਤਰਂ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰੋਧਾਦਮਰ੍षਿਤਾ। ਯਵੀਯਸੀਬ੍ਯੋ ਜ੍ਯਾਯਸੀਂ ਕਿਨ੍ਤੁ ਪੂਜਾਮਿਮਾਂ ਪ੍ਰਭੋ। ਅਸਮ੍ਮਤਾਮਵਜ੍ਞਾਯ ਕृਤਵਾਨਸਿ ਗਰ੍ਹਿਤਾਮ੍ ।। ੩੦.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਅਣਸਹਿਣੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੂਜਾ ਛੋਟੀ ਲਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਹੈ।'

ਅਹਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਵਰਿष੍ਠਾ ਹਿ ਨ ਤ੍ਵਸਤ੍ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਬ੍ਰਵੀਦੇਨਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ ।। ੩੦.

'ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਅਨਿਆਇਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਦੱਖ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਤ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਰਿष੍ਠਾ ਚ ਪੂਜ੍ਯਾ ਬਾਲਾ ਸਦਾ ਮਮ। ਤਾਸਾਂ ਯੇ ਚੈਵ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਸ੍ਤੇ ਮੇ ਬਹੁਮਤਾਃ ਸਦਾ ।। ੩੦.

'ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ; ਤੇ ਉਹਨਾਂ (ਭੈਣਾਂ) ਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧੀਆ ਹਨ।'

ਬ੍ਰਹ੍ਨਮष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਤਪਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯੋਗਾਃ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ। ਗੁਣੈਸ਼੍ਚੈਵਾਧਿਕਾਃ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਾਤ੍ਸਤਿ ।। ੩੦.

'ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੱਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਤਪਸਵੀ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜੋਗ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਤੀ ਰਾਹੀਂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਜਾਮਾਤਾ ਹਨ।'

ਵਸਿष੍ਠੋऽਤ੍ਰਿਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਅਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪੁਲਹਃ ਕ੍ਰਤੁਃ। ਭृਗੁਰ੍ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਜਾਮਾਤਰੋ ਮਮ ।। ੩੦.

ਵਸੀਸ਼ਠ, ਅਤ੍ਰੀ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਅੰਗਿਰਾ, ਪੁਲਹ, ਕਰਤੁ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਮਰੀਚੀ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੇਰੇ ਜਾਮਾਤਾ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸ ਚ ਤੇ ਸ਼ਰ੍ਵੋ ਭਕ੍ਤਾ ਚਾਸਿ ਹਿ ਤਂ ਸਦਾ। ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਬੁਭੂषਾਮਿ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੋ ਹਿ ਮੇ ਭਵਃ ।। ੩੦.

'ਉਹ ਸ਼ਰਵ ਤੇਰਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਵ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।'

ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਦਾ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸਂਪ੍ਰਮੂਢੇਨ ਚੇਤਸਾ। ਸ਼ਾਪਾਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਚੋਕ੍ਤਾਃ ਪਰਮਰ੍षਯਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਲਈ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।

ਤਥੋਕ੍ਤਾ ਪਿਤਰਂ ਸਾ ਵੈ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਦੇਵੀਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਵਾਙ੍ਮਨਃਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਯਸ੍ਮਾਦਦੁष੍ਠਾਂ ਮਾਂ ਵਿਗਰ੍ਹਸੇ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯਹਨ੍ਦੇਹਮਿਦਨ੍ਤਾਤ ਤਵਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਚਨ, ਮਨ ਤੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖੋਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।'

ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਵਮਾਨੇਨ ਸਤੀ ਦੁਃਖਾਦਮਰ੍षਿਤਾ। ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਨਂ ਤੇਵੀ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੩੦.

ਉਹ ਤਦ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ।

ਯਤ੍ਰਾਹਮੁਪਪਤ੍ਸ੍ਯੇਹਂ ਪੁਨਰ੍ਦੇਹੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ। ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਹਮਸਂਮੂਢਾ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕੀ ਪੁਨਃ। ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯੈਵ ਧਰ੍ਮਤਃ ।। ੩੦.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗੀ, ਉਥੇ ਵੀ ਸਾਫ ਮਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਬਣਾਂਗੀ।