ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਤ੍ਰਿਣਾ ਵੈ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਯਾਮੇ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੨੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਤ੍ਰੀ ਰਾਹੀਂ, ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਦਤ੍ਤਾਲਿਸ੍ਤਤ੍ਸੂਤੋऽਭਵਤ੍। ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਸੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ। ਮਧ੍ਯਮੋ ਦੇਵਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵਿਨੀਤੋ ਨਾਮ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ ।। ੨੮.

ਪ੍ਰੀਤੀ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੋਂ ਦੱਤਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਗਸਤਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਮੱਧਯਮ, ਦੇਵਬਾਹੁ ਅਤੇ ਵਿਨੀਤ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਨਾਮ ਹਨ।

ਸ੍ਵਸਾ ਯਵੀਯਸੀ ਤੇषਾਂ ਸਦ੍ਵਤੀ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਜਨਨੀ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾ ਪਤ੍ਨੀ ਤ੍ਵਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਸ਼ੁਭਾ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ऋषੇਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰੀਤਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਦਤ੍ਤਾਲੇਃ ਸੁषੁਵੇ ਪਤ੍ਨੀ ਸੁਜਙ੍ਘਾਦੀਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍। ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੨੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਜੋ ਸਦਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਪਰਜਨਿਆ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਮਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਦੇ ਧੀਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ; ਦੱਤਾਲੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੁਜੰਘਾ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਪੌਲਸਤਿਆ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਤੇ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤੁ ਸੁषੁਵੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਪੁਲਹਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਤੇ ਨਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਚਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇषਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ।। ੨੮.

ਕਸ਼ਮਾ ਨੇ ਪੁਲਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਉਹ ਸਭ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪੱਕੀ ਹੈ।

ਕਰ੍ਦਮਸ਼੍ਚਾਮ੍ਬਰੀषਸ਼੍ਚ ਸਹਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ । ऋषਿਰ੍ਧਨਕਪੀਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭਾ ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਪੀਵਰੀ ।। ੨੮.

ਕਰਦਮ, ਆਂਬਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਸਹਿਸ਼ਣੁ — ਇਹ ਤਿੰਨ; ਰਿਸ਼ੀ ਧਨਕਪੀਵਾਂਸ਼, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ ਪੀਵਰੀ।

ਕਰ੍ਦਮਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਪਤ੍ਨੀ ਆਤ੍ਰੇਯ੍ਯ ਜਨਯਤ੍ਸੁਤਾਨ੍। ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ਼ਙ੍ਖਪਦਞ੍ਚੈਵ ਕਨ੍ਯਾਂ ਕਾਮ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੮.

ਕਰਦਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨੇ ਆਤ੍ਰੇਯਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ: ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਖਪਦ ਅਤੇ ਧੀ ਕਾਮਿਆ।

ਸ ਵੈ ਸ਼ਹ੍ਖਪਦਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਲੋਕਪਾਲਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਰਤਃ ਸਾਮ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੇ ।। ੨੮.

ਸ਼ੰਖਪਦ, ਜੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ, ਜਗਤ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਟਿਕਿਆ, ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਕਾਮ੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਲ੍ਲੇਭੇ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸਮਾਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍। ਦਸ਼ਕਨ੍ਯਾਦ੍ਵਯਞ੍ਚੈਵ ਯੈਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੨੮.

ਕਾਮਿਆ ਨੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਏ, ਜੋ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਵਰਗੇ ਸਨ; ਦਸ ਧੀਆਂ ਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।

ਪੁਤ੍ਰੋ ਧਨਕਪੀਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਹਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਯਸ਼ੋਧਾਰੀ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਵੈ ਕਾਮਦੇਵਃ ਸੁਮਧ੍ਯਮਃ ।। ੨੮.

ਧਨਕਪੀਵਾਂਸ਼, ਜੋ ਸਹਿਸ਼ਣੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਯਸ਼ੋਧਾਰੀ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਧੁਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ऋਤੋਃ ਕ੍ਰਤੁਸਮਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਸਨ੍ਤਤਿਃ ਸ਼ੁਭਾ। ਨੈषਾਂ ਭਾਰ੍ਯਸ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਹ੍ਯੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵ ਰੇਤਸਃ। षष੍ਟ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੨੮.

ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਇਰਾਦੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਵੰਸ਼ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਲਖਿਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਰੁਣਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਦਿਵਾਕਰਮ੍। ਆਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇ ਪਤਙ੍ਗਸਹਚਾਰਿਣਃ ।। ੨੮.

ਉਹ ਅਰੁਣ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ। ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਲੈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

ਸ੍ਵਸਾਰੌ ਤੁ ਯਵੀਯਸ੍ਯੌ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਸੁਮਤੀ ਚ ਤੇ। ਪਰ੍ਵਸਸ੍ਯ ਸ੍ਨੁषੇ ਤੇ ਵੈ ਪੂਰ੍ਣਮਾਸਸੁਤਸ੍ਯ ਵੈ ।। ੨੮.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਪੁਣ੍ਯਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸੁਮਤੀ, ਪਰਵਸਾ ਦੀਆਂ ਵੁਹੋਣੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰਨਮਾਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਊਰ੍ਜਾਯਾਨ੍ਤੁ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵੈ ਸਪ੍ਤ ਜਜ੍ਞਿਰੇ। ਜ੍ਯਾਯਸੀ ਚ ਸ੍ਵਸਾ ਤੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ।। ੨੮.

ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਜਨਨੀ ਸਾ ਦ੍ਯੁਤਿਮਤਃ ਪਾਣ੍ਡੋਸ੍ਤੁ ਮਹਿषੀ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਅਸ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਿਮੇ ਯਵੀਯਾਂਸੋ ਵਾਸਿष੍ਠਾਃ ਸਪ੍ਤ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੨੮.

ਉਹ ਦਿਉਤਿਮਤ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡੁ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਰਜਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਰ੍ਦ੍ਧਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਸਵਨਸ਼੍ਚਾਧਨਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਸੁਤਪਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੨੮.

ਰਜਸ, ਅਰਧਬਾਹੁ, ਸਵਨਾ, ਆਧਨਾ, ਸੁਤਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਜਸੋ ਵਾਪ੍ਯਜਨਯਨ੍ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ। ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਰਾਜਨ੍ਯਂ ਕੇਤੁਮਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ ।। ੨੮.

ਰਜਸ ਤੋਂ ਮਾਰਕੰਡੇਈ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਤੁਮਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਗੋਤ੍ਰਾਣਿ ਨਾਮਭਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਾਸਿष੍ਠਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇਨ੍ਤਰੇऽਤੀਤਾਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਨੇਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੨੮.

ਹੁਣ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਂ ਸੁਣੋ। ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ — ਹੁਣ ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਇਤ੍ਯੇष ऋषਿਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ। ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚਾਪ੍ਯਗ੍ਨੇਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੨੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਯੋऽਸਾਵਗ੍ਨਿਰਭਿਮਾਨੀ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਾਹਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ।। ੨੯.

ਉਹ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਸਵਾਹਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।

ਪਾਵਕਃ ਪਵਮਾਨਸ਼੍ਚ ਪਾਵਮਾਨਸ਼੍ਚ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ੌਰਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੨੯.

ਪਾਵਕ, ਪਵਮਾਨ ਅਤੇ ਪਾਵਮਾਨ — ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਵਾਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਥ੍ਯ ਪਵਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ੌਰਸ੍ਤੁ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ. ਪਾਵਕਾ ਵੈਦ੍ਯੁਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵੈ ।। ੨੯.

ਪਵਮਾਨ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਵਕ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁਤ ਅਗਨੀ — ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂ ਹਨ।

ਪਵਮਾਨਾਤ੍ਮਜਸ਼੍ਚੈਵ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਪਾਵਕਾਤ੍ ਸਹਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਹਵ੍ਯਵਾਹਃ ਸ਼ੁਚੇਃ ਸੁਤਃ ।। ੨੯.

ਪਵਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਵਕ ਤੋਂ ਸਹਰਕਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਵ੍ਯਵਾਹ ਹੈ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਹਵ੍ਯਵਾਹੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨਃ। ਸਹਰਕ੍ਸ਼ੋऽਸੁਰਾਣਾਨ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਾਣਾਨ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯੋऽਗ੍ਨਯਃ ।। ੨੯.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵ੍ਯਵਾਹ ਅਗਨੀ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨ; ਸਹਰਕਸ਼ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਹੈ — ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਅਗਨੀਆਂ ਹਨ।

ਏਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਨ੍ਨਵੈਵ ਤੁ। ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਮਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਂ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍ ।। ੨੯.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਰੇ ਕੁੱਲ ਉਨੰਜਾ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਡ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ਲੌਕਿਕਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਥਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮੌਦਨਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਰਤੋ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ।। ੨੯.

ਵਿਦ੍ਯੁਤ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਅਗਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮੌਦਨ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਹੈ।

ਅਥਰ੍ਵਾ ਤੁ ਭृਗੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯੋऽਪ੍ਯਙ੍ਗਿਰਾऽਥਰ੍ਵਣਃ ਸੁਤਃ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ ਲੌਕਿਕਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਦਧ੍ਯਙ੍ਚਾਥਰ੍ਵਣਃ ਸੁਤਃ ।। ੨੯.

ਅਥਰਵਨ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਮੰਨੋ, ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਅਥਰਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਲੋਕਿਕ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਥਰਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਧਿਅੰਚ ਹੈ।

ਅਥ ਯਃ ਪਵਮਾਨੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਥਾਃ ਕਵਿਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਸ ਜ੍ਞੇਯੋ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੋऽਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤਃ ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੯.

ਹੁਣ ਪਵਮਾਨ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਕਵੀ ਮਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਮਥਾ ਹੈ, ਗਾਰਹਪਤਿਆ ਅਗਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਂਸ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਹਵਨੀਯੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਯਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ। ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਸੁਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਣੀਯਤੇ ।। ੨੯.

ਜਿਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਹਵਨੀਯਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਤਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਥਾ ਸਭ੍ਯਾਵਸਥ੍ਯੌ ਵੈ ਸ਼ਂਸ੍ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਃ ਸੁਤਾਵੁਭੌ। ਸ਼ਂਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ षੋਡਸ਼ ਨਦੀਸ਼੍ਵਕਮੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ। ਯੋऽਸਾਵਾਹਵਨੀਯੋऽਗ੍ਨਿਰਭਿਮਾਨੀ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭਿਆ ਤੇ ਅਵਸਥਿਆ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਲਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਵਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਇੱਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਆਹਵਨੀਯਾ ਅੱਗ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।