ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਤ੍ਮਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਿਬਤ੍ਯਮ੍ਭੋ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ ।। ੨੭.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।

ਅਦ੍ਯਤੇ ਪੀਯਤੇ ਚੈਵਾਪ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਾਤ੍ਮਕਾਨਿਯਾ। ਤਨੁਰਾਤ੍ਮਭਵਾ ਸਾ ਵੈ ਦੇਹੇष੍ਵੇਵੋਪਚੀਯਤੇ ।। ੨੭.

ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਧਾ ਜਾਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨਾਜ ਤੇ ਪਾਣੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੂਰਤ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਯਾ ਧਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ। ਪਾਰ੍ਥਿਵੀ ਸਾ ਤਨੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਰ੍ਵੀ ਧਾਰਯਤਿ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੨੭.

ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਰੂਪ ਸਰੀਰ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰਵ ਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਭਾਲਦੀ ਹੈ।

ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ। ਵਾਯ੍ਵਾਤ੍ਮਿਕਾ ਤੁ ਐਸ਼ਾਨੀ ਸਾ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾ ਸਹ ।। ੨੭.

ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਸ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਜੋ ਹਵਾ-ਸਵਰੂਪ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ।

ਪੀਤਾਸ਼ਿਤਾਨਿ ਪਚਤਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਜਠਰੇषੁ ਯਾ। ਤਤਃ ਪਾਸ਼ੁਪਤੀ ਤਸ੍ਯ ਪਾਚਿਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੭.

ਜੋ ਕੁਝ ਜੀਵ ਖਾਂਦੇ-ਪੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੀ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਾਚਿਕਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਾਨੀਹ ਸੁषਿਰਾਣਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੇਹੇष੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨਿ ਵੈ। ਵਾਯੋਃ ਸਞ੍ਚਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸਾ ਭੀਮਾ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ਤਨੁਃ ।। ੨੭.

ਜੋ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੇ ਖੋਖਲੇ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਤ ਭੀਮਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੈਤਾਨਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾਮ੍। ਤਨੁਰੁਗ੍ਰਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸਾ ਤੁ ਤੇਨੋਗ੍ਰੋ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਜੋ ਵੈਤਾਨ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼-ਸਵਰੂਪ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦীক্ষਿਤ ਉਗ੍ਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਯਤ੍ਤੁ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਵਿਹ ਸਮਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਸਾ ਤਨੁਰ੍ਮ੍ਮਾਨਸੀ ਤਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿषੁ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੨੭.

ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨ-ਸਵਰੂਪ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਨ ਵਜੋਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

ਨਵੋ ਨਵੋ ਭਵਤਿ ਹਿ ਜਾਯਮਾਨਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਨੀਯਤੇ ਯੋ ਯਥਾਕਾਮਂ ਵਿਭੁਧੈਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ। ਮਹਾਦੇਵੋऽਮृਤਾਤ੍ਮਾऽਸੌ ਹ੍ਯਮ੍ਮਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਅਮਰ ਹੈ, ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਰੂਪ ਚੰਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਯਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਨੂ ਰੌਦ੍ਰੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ। ਪਤ੍ਨੀ ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਰਤ, ਜੋ ਰੌਦ੍ਰੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਵਰਚਲਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਹੈ।

ਭਵਸ੍ਯ ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤੁ ਤਨੁਰਾਪਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਤੁ ਵੈ । ਤਸ੍ਯੋषਾऽਤ੍ਰ ਸ੍ਮृਤਾ ਪਤ੍ਨੀ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਸ਼ਨਾ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਭਵ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸੂਰਤ ਪਾਣੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ਼ਾ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ਼ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰ੍ਵਸ੍ਯ ਯਾ ਤृਤੀਯਾ ਤੁ ਨਾਮ ਭੂਮਿਸ੍ਤਨੁਃ ਸ੍ਮृਤਾ। ਪਤ੍ਨੀ ਤਸ੍ਯ ਵਿਕੇਸ਼ੀਤਿ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਾਰਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਸ਼ਰਵ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸੂਰਤ ਧਰਤੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਕੇਸ਼ੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਈਸ਼ਾਨਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਸ੍ਯ ਚ ਯਾ ਤਨੁਃ। ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਸ਼ਿਵਾ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਮਨੋਜਵਃ ।। ੨੭.

ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸੂਰਤ, ਜੋ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਿਵਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੋਜਵ ਹੈ।

ਨਾਮ੍ਨਾ ਪਸ਼ੁਪਤੇਰ੍ਯਾ ਤੁ ਤਨੁਰਗ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਸ੍ਮृਤਾ। ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਸ੍ਮृਤਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਜਿਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਜਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ੍ਵਾਹਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਾਮ੍ਨਾ षष੍ਠਸ੍ਯ ਯਾ ਭੀਮਾ ਤਨੁਰਾਕਾਸ਼ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਦਿਸ਼ਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਛੇਵਾਂ ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਸਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਗ੍ਰਾ ਤਨੁਃ ਸਪ੍ਤਮੀ ਯਾ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਸ੍ਮृਤਾ। ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਪਤ੍ਨੀ ਸ੍ਮृਤਾ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਾਨਃ ਪੁਤ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੭.

ਸੱਤਵਾਂ ਜੋ ਤੀਖਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਦীক্ষਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦীক্ষਾ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਾਮ੍ਨਾऽष੍ਟਮਸ੍ਯ ਮਹਤਸ੍ਤਨੁਰ੍ਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਪਤ੍ਨੀ ਤੁ ਰੋਹਿਣੀ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਬੁਧਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਅੱਠਵਾਂ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਚੰਦਰਮਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੋਹਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਧ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤਾਸ੍ਤਨਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਮਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ। ਤਾਸ੍ਤੁ ਵਨ੍ਦ੍ਯ ਨਮਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਨਾਮ ਤਨੂषੁ ਵੈ ।। ੨੭.

ਇਹ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭਕ੍ਤੇਃ ਸੂਰ੍ਯੇऽਪ੍ਸੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਵ੍ਯੋਮਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇ। ਤਥਾ ਚ ਵੈ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਿ ਤਨੁਭਿਰ੍ਨਾਮਭਿਃ ਸਹ। ਪ੍ਰਜਾਵਾਨੇਤਿ ਸਾਯੁਜ੍ਯਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਨਰੋ ਹਿ ਸਃ ।। ੨੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਦীক্ষਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਵੋ ਮਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਭੀਮਸ੍ਯ ਤਦ੍ਯਸ਼ਃ। ਸ਼ਨ੍ਨੋऽਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਪਦੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਨ੍ਨੋऽਸ੍ਤੁ ਚ ਚਤੁष੍ਪਦੇ ।। ੨੭.

ਇਹ ਭੀਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।

ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਵਸ੍ਤਨੂਨਾਂ ਨਾਮਭਿਃ ਸਹ। ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਭृਗੋਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੨੭.

ਇਹ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ, ਲੋਕੋ! ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।

ਭृਗੋਃ ਖ੍ਯਾਤਿਰ੍ਵਿਜਜ੍ਞੇऽਥ ਈਸ਼੍ਵਰੌ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ। ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਪ੍ਰਦਾਤਾਰੌ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਭृਤਾਮਿਹ। ਦੇਵੌ ਧਾਤਾਵਿਧਾਤਾਰੌ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਵਿਚਾਰਿਣੌ ।। ੨੮.

ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ ਖਿਆਤੀ ਜਨਮੀ। ਫਿਰ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਧਾਤਾ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਨਮੇ।

ਤਯੋਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਤੁ ਭਗਿਨੀ ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਲੋਕਭਾਵਿਨੀ। ਸਾ ਤੁ ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਪਤਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨਮ੍। ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਜੌ ਸਾਧ੍ਵੀ ਬਲੋਤ੍ਸਾਹੌ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ।। ੨੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇਵੀ ਲਛਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਲੋਤਸਾਹ ਅਤੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।

ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨਸਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਿਵ੍ਯਚਾਰਿਣਃ। ਯੇ ਵਹਨ੍ਤਿ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ।। ੨੮.

ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵਯ ਜੀਵ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵੇ ਤੁ ਕਨ੍ਯੇ ਸ੍ਮृਤੇ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯੇ ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਧਾਤੁਰੇਵ ਚ। ਆਯਤਿਰ੍ਨਿਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਤਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦृਢਵ੍ਰਤੌ ।। ੨੮.

ਦੋ ਧੀਆਂ ਵਿਧਾਤਾ ਅਤੇ ਧਾਤਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਯਤੀ ਅਤੇ ਨਿਯਤੀ, ਜੋ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਪਾਣ੍ਡੁਸ਼੍ਚੈਵ ਮृਕਣ੍ਡੁਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਸ਼ੌ ਸਨਾਤਨੌ। ਮਨਸ੍ਵਿਨ੍ਯਾਂ ਮृਕਣ੍ਜੋਸ਼੍ਚ ਮਾਰ੍ਕ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਬਭੂਵ ਹ ।। ੨੮.

ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਹਨ, ਜਨਮੇ। ਮਨਸਵਿਨੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਤੋਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਜਨਮਿਆ।

ਸੁਤੋ ਵੇ ਦਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਯਾਯਾਮਜਾਯਤ। ਪੀਵਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਵੇਦਸ਼ਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਂਸ਼ਕਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਮਾਰ੍ਕ੍ਕਣ੍ਡੇਯਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ऋषਯੋ ਵੇਦਪਾਰਗਾਃ ।। ੨੮.

ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਤੋਂ ਮੂਰਧਨਿਆ ਰਾਹੀਂ ਵੇਦਸ਼ਿਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਪੀਵਰੀ ਤੋਂ ਵੇਦਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨਾਮਕ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।

ਪਾਣ੍ਡੋਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਯਾਂ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨਾਤ੍ਮਜੋऽਭਵਤ੍। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੌ ਦ੍ਯੁਤਿਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸृਜਵਾਨਸ਼੍ਚ ਤਾਵੁਭੌ। ਤਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਗਵਾਣਾਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇऽਤੀਤੇ ਮਰੀਚੇਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੨੮.

ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਤੋਂ ਦਿਉਤਿਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਦਿਉਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਜਵਾਨ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤ੍ਰ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿਚ, ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਸੁਣੋ।

ਪਤ੍ਨੀ ਮਰੀਚੇਃ ਸਮ੍ਭੂਤਿਰ੍ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਸਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਮ੍। ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਪੂਰ੍ਣਮਾਸਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਵੇਮਾ ਵਿਬੋਧਤ। ਕੁष੍ਟਿਃ ਪृष੍ਟਿਸ੍ਤ੍ਵਿषਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਚਾਪਚਿਤਿਃ ਸ਼ੁਭਾ ।। ੨੮.

ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਭੂਤੀ, ਜੋ ਆਪ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਇਹ ਧੀਆਂ ਵੀ: ਕੁਸ਼ਟੀ, ਪૃਸ਼ਟੀ, ਤਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੁਭ ਅਪਚਿਤੀ।