ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸ਼ੈਲਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਨ੍ਯਾਯਤੋऽਰ੍ਥਤਃ। ਅਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ਸਨ੍ਧਯਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸ੍ਵਰਾ ਇਤਿ ।। ੨੬.

ਜਿਵੇਂ ਰੰਗ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਤੇ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪੇ ਤ੍ਵਯਾ ਚੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾਧਕੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਹ ।। ੨੭.

ਇਸ ਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਹਾਦੇਵ ਰੁਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਧਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਾਦਿਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਸਮਾਸਤਃ। ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਮਾਨਿ ਤਨੁਭਿਃ ਸਹ ।। ੨੭.

ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਪਤ੍ਨੀषੁ ਜਨਯਾਮਾਸ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸੁਤਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍। ਕਲ੍ਪੇऽष੍ਟਮੇ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਤੁ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪੇ ਤੁ ਤਚ੍ਛृਣੁ ।। ੨੭.

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਸੁਣ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਅੱਠਵਾਂ ਜੁਗ ਲੰਘ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਚਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਸੁਤਂ ਪ੍ਰਧ੍ਯਾਯਤਃ ਪ੍ਰਭੋਃ। ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਤਤੋਙ੍ਕੇऽਸ੍ਯ ਕੁਮਾਰੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ। ਤਂ ਦਧੇ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਘੋਰਂ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਨਿਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੨੭.

ਜੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਮੁੰਡਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਸਹਸਾ ਕੁਮਾਰਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤਮ੍। ਵ੍ਕ ਰੋਦਿषਿ ਕੁਮਾਰੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ।। ੨੭.

ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੁੰਡਿਆ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?'

ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵੈ ਪਿਤਾਮਹ। ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਦੇ, ਦਾਦਾ ਜੀ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਰੁਦਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ।' ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਨਾਮ ਦੇਹਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮੇ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਦੇ,' ਤੇ ਆਪ ਬਣੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਭਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਙ੍ਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ। ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍ ।। ੨੭.

'ਤੂੰ ਭਵ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ,' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?'

ਤृਤੀਯਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਸ਼ਿਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਸ਼ਿਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਤੀਜਾ ਨਾਮ ਦੇ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ।' ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਚੌਥਾ ਨਾਮ ਦੇ,' ਤੇ ਆਪ ਬਣੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਤਿਰ੍ਦੇਵ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ। ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨੭.

'ਤੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਦੇਵਤਾ,' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?'

ਪਞ੍ਚਮਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਈਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ।' ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। षष੍ਠਂ ਮੇ ਨਾਮ ਦੇਹੀਤਿ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਛੇਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ,' ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਭੀਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ । ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨੭.

'ਤੂੰ ਭੀਮ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ,' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?'

ਸਪ੍ਤਮਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਉਗ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਸੱਤਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਉਗ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ।' ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅष੍ਠਮਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ ਵਿਭੋ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤੁ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਰਰਾਮ ਹ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਅੱਠਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈਂ।' ਫਿਰ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।

ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨਾਮਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਨਾਮ੍ਨਾਮੇਤੇषਾਂ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੇਤਿ ਹ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਣੇ ਜਾਣ।'

ਤਤੋऽਭਿਸ਼ृष੍ਟਾਸ੍ਤਨਵ ਏषਾਂ ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ। ਸੂਰ੍ਯੋ ਮਹੀ ਜਲਂ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ ।। ੨੭.

ਫਿਰ ਸੁੰਨ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ — ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਾਤਵਃ। ਤੇषੁ ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਨ੍ਦ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੨੭.

ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਤੇ ਵੰਦਨਯੋਗ ਮੰਨੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਦੇਵਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤਮ੍ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਨਾਮਧੇਯਨ੍ਤੇ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਵੇਤਿ ਯਤ੍। ਏਤਸ੍ਯਾਪੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤੇ ਤਨੁਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੭.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਜੋ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਭਵ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਦੂਜੀ ਸਰੂਪਤਾ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਮਿਲੇਗਾ।'

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਯਤ੍ ਸ੍ਥਿਰਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਂ ਰਸਾਤ੍ਮਕਮ੍। ਤਦ੍ਵਿਵੇਸ਼ ਤਤਸ੍ਤੋਯਂ ਤਸ੍ਮਾਦਾਪੋ ਭਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਜਦ ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜੋ ਥਿਰ ਤੇ ਰਸ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਵ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਤਾਭ੍ਯਸ੍ਤਾ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਚ। ਭਵਨਾਦ੍ਭਾਵਨਾਚ੍ਚੈਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਮ੍ਭਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੭.

ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ 'ਭਵ' ਤੇ 'ਭਾਵਨਾ' ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਪੁਰੀषਞ੍ਚ ਨਾਪ੍ਸੁ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਰ੍ਵਦਾ। ਨ ਸ੍ਨਾਯੇਦਪ੍ਸੁ ਨਗ੍ਨਸ਼੍ਚ ਨ ਨਿष੍ਠੀਵੇਤ੍ ਕਦਾਚਨ ।। ੨੭.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਗੰਦ ਨਾ ਕਰੋ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਨਾ ਨ੍ਹਾਓ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਥੂਕੋ।

ਮੈਥੁਨਂ ਨੈਵ ਸੇਵੇਤ ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍। ਨ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪਰਿਚਕ੍ਸ਼ੀਤ ਵਹਨ੍ਨ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋऽਪਿ ਵਾ ।। ੨੭.

ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਮਕ੍ਰਿਆ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਾ ਹੀ ਸਿਰ ਧੋਵੋ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ।

ਮੇਧ੍ਯਾਮੇਧ੍ਯਸ਼ਰੀਰਤ੍ਵਾਨ੍ਨੈਵ ਦੁष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਪਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਵਿਵਰ੍ਣਰਸਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਅਲ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੭.

ਸੁੱਚੇ ਜਾਂ ਅਸੁੱਚੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਕਦੇ ਮੈਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਪਾਣੀ ਰੰਗਹੀਣ, ਸੁਆਦਹੀਣ, ਮਾੜੀ ਵਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਪਾਂ ਯੋਨਿਃ ਸਮੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਕਾਮਯਨ੍ਤਿ ਤਾਃ। ਮੇਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵਾਮृਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਾਗਰਮ੍ ।। ੨੭.

ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦਪੋ ਨ ਰੁਨ੍ਧੀਤ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਕਾਮਯਨ੍ਤਿ ਤਾਃ। ਨ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਭਵੋ ਦੇਵਃ ਸਦੈਵਂ ਯੋऽਪ੍ਸੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੨੭.

ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਕਦੇ ਨਾ ਰੋਕੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਭਵ ਦੇਵਤਾ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।

ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਦੇਵਂ ਕृष੍ਣਲੋਹਿਤਮ੍। ਸ਼ਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਮਿਤਿ ਯਨ੍ਨਾਮ ਤृਤੀਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਭੂਮਿਸ੍ਤृਤੀਯਾ ਤੁ ਤਨੁਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਭਵਤ੍ਵਿਯਮ੍ ।। ੨੭.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲੋਹਿਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਤੈਨੂੰ ਤੀਜਾ ਨਾਂ ਸ਼ਰਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇਰਾ ਤੀਜਾ ਰੂਪ ਹੋਵੇ।'