ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅष੍ਟਮਾਤ੍ਤੁ ਮੁਖਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ॠਕਾਰਃ ਸ਼੍ਯਾਮਵਰ੍ਣਤਃ। ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਰਸਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਸਾਵਰ੍ਣਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ '੠' ਧੁਨੀ, ਜੋ ਸਿਆਹ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਅੱਖਰ ਤੇ ਰੰਗ ਦੋਵੇਂ ਸਿਆਹ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਵਰਣਿ ਮਨੂ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਮੁਖਾਤ੍ਤੁ ਨਵਮਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਲृਕਾਰੋ ਨਵਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਧੂਮ੍ਰੋ ਵੈ ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਧੂਮ੍ਰਸ੍ਵ ਮਨੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਲ੃' ਧੁਨੀ ਨੌਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨੂ ਧੂਮਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਸ਼ਮਾਤ੍ਤੁ ਮੁਖਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਲृਕਾਰਃ ਪ੍ਰਭੁਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਸਮਸ਼੍ਚੈਵ ਸਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਬਭੌ ਸਾਵਰ੍ਣਿਕੋ ਮਨੁਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਲ੄' ਧੁਨੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਨ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਵਰਣਿਕ ਮਨੂ ਚਮਕਿਆ।

ਮੁਖਾਦੇਕਾਦਸ਼ਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਏਕਾਰੋ ਮਨੁਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਪਿਸ਼ਙ੍ਗੋ ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗੋ ਵਰ੍ਣ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਏ' ਧੁਨੀ ਮਨੂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਸ਼ੰਗ, ਯਾਨੀ ਭੂਰਾ, ਹੈ ਤੇ ਰੰਗ ਵੀ ਪਿਸ਼ੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਮੁਖਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਐਕਾਰੋ ਨਾਮ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਪਿਸ਼ਙ੍ਗੋ ਭਸ੍ਮਵਰ੍ਣਾਭਃ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗੋ ਮਨੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਬਾਰਵੇਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਐ' ਧੁਨੀ ਨਾਂ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਸ਼ੰਗ ਤੇ ਭਸਮ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੂ ਪਿਸ਼ੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਨ੍ਮੁਖਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਓਕਾਰੋ ਵਰ੍ਣ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਪਞ੍ਚਵਰ੍ਣਸਮਾਯੁਕ੍ਤ ਓਕਾਰੋ ਵਰ੍ਣ ਉਤ੍ਤਮਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਤੇਰਵੇਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਓ' ਧੁਨੀ ਰੰਗ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, 'ਓ' ਧੁਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੰਗ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਮੁਖਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਔਕਾਰੋ ਵਰ੍ਣ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਕਰ੍ਬੂਰੋ ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ਚੈਵ ਮਨੁਃ ਸਾਵਰ੍ਣਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਚੌਦਵੇਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਔ' ਧੁਨੀ ਰੰਗ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਿੱਟਾ-ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੂ ਸਾਵਰਣਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਮਨਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਵਰਾ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਤਃ। ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਹਿ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਰਤੋ ਵਰ੍ਣਤਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਨੂ, ਸੁਰ ਤੇ ਰੰਗ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਅਸਲ ਅਰਥ ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਧੁਨੀ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਰੰਗ ਰਾਹੀਂ।

ਪਰਸ੍ਪਰਸਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰਾ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਵृਤਾ ਹਿ ਵੈ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਸਵਰ੍ਣਤ੍ਵਾਦਨ੍ਵਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੨੬.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਵਰ੍ਣਾਃ ਸਦृਸ਼ਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਾਸ੍ਤੁ ਕਲ੍ਪਜਾਃ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਵਰ੍ਣਾਃ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਧਯਃ ।। ੨੬.

ਇਸ ਜੁਗ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਜੰਮੇ ਨੇ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਤੇ ਇੱਕੋ ਵਰਗ ਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵੀ ਇੱਕੋ ਵਰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸ਼ੈਲਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਨ੍ਯਾਯਤੋऽਰ੍ਥਤਃ। ਅਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ਸਨ੍ਧਯਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸ੍ਵਰਾ ਇਤਿ ।। ੨੬.

ਜਿਵੇਂ ਰੰਗ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਤੇ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪੇ ਤ੍ਵਯਾ ਚੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾਧਕੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਹ ।। ੨੭.

ਇਸ ਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਹਾਦੇਵ ਰੁਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਧਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਾਦਿਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਸਮਾਸਤਃ। ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਮਾਨਿ ਤਨੁਭਿਃ ਸਹ ।। ੨੭.

ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਪਤ੍ਨੀषੁ ਜਨਯਾਮਾਸ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸੁਤਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍। ਕਲ੍ਪੇऽष੍ਟਮੇ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਤੁ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪੇ ਤੁ ਤਚ੍ਛृਣੁ ।। ੨੭.

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਸੁਣ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਅੱਠਵਾਂ ਜੁਗ ਲੰਘ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਚਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਸੁਤਂ ਪ੍ਰਧ੍ਯਾਯਤਃ ਪ੍ਰਭੋਃ। ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਤਤੋਙ੍ਕੇऽਸ੍ਯ ਕੁਮਾਰੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ। ਤਂ ਦਧੇ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਘੋਰਂ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਨਿਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੨੭.

ਜੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਮੁੰਡਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਸਹਸਾ ਕੁਮਾਰਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤਮ੍। ਵ੍ਕ ਰੋਦਿषਿ ਕੁਮਾਰੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ।। ੨੭.

ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੁੰਡਿਆ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?'

ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵੈ ਪਿਤਾਮਹ। ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਦੇ, ਦਾਦਾ ਜੀ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਰੁਦਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ।' ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਨਾਮ ਦੇਹਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮੇ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਦੇ,' ਤੇ ਆਪ ਬਣੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਭਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਙ੍ਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ। ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍ ।। ੨੭.

'ਤੂੰ ਭਵ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ,' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?'

ਤृਤੀਯਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਸ਼ਿਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਸ਼ਿਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਤੀਜਾ ਨਾਮ ਦੇ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ।' ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਚੌਥਾ ਨਾਮ ਦੇ,' ਤੇ ਆਪ ਬਣੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਤਿਰ੍ਦੇਵ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ। ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨੭.

'ਤੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਦੇਵਤਾ,' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?'

ਪਞ੍ਚਮਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਈਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ।' ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। षष੍ਠਂ ਮੇ ਨਾਮ ਦੇਹੀਤਿ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਛੇਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ,' ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਭੀਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ । ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨੭.

'ਤੂੰ ਭੀਮ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ,' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?'

ਸਪ੍ਤਮਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍। ਉਗ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਰੁਦਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਸੱਤਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਉਗ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ।' ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਿਂ ਰੋਦਿषੀਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅष੍ਠਮਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ ਵਿਭੋ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤੁ ਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਰਰਾਮ ਹ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਅੱਠਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈਂ।' ਫਿਰ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।

ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨਾਮਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਨਾਮ੍ਨਾਮੇਤੇषਾਂ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੇਤਿ ਹ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਣੇ ਜਾਣ।'

ਤਤੋऽਭਿਸ਼ृष੍ਟਾਸ੍ਤਨਵ ਏषਾਂ ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ। ਸੂਰ੍ਯੋ ਮਹੀ ਜਲਂ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ ।। ੨੭.

ਫਿਰ ਸੁੰਨ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ — ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।