ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਪਯਾਚਸ੍ਵ ਮਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ੍ਮਰ੍ਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ। ਮਾਂ ਚ ਵੇਤ੍ਥਾਤ੍ਮਜਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੨੫.

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਯਾਦ ਕਰ। ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਜਾਣ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਿਦਂ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂਤਞ੍ਚ ਮਨੋਗਤਮ੍। ਪਿਤਾਮਹਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਨੇਤ੍ਰੇ ਫੁਲ੍ਲਾਮ੍ਬੁਜਪ੍ਰਭੈਃ ।। ੨੫.

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਪ੍ਰਾਣਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਗਿਰਾ। ਉਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜਾਮ੍ਬੂਨਦਪ੍ਰਭਃ ।। ੨੫.

ਫਿਰ, ਜਿੰਦ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ।

ਭੋ ਭੋ ਵਦ ਮਹਾਭਾਗ ਆਨਨ੍ਦਯਸਿ ਮੇ ਮਨਃ। ਕੋ ਭਵਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਭੂਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤ ਏਕਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ ।। ੨੫.

ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਨਨ੍ਤਤੇਜਸਾ। ਤਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਦਦ੍ਰੁਦ੍ਰੋ ਹ੍ਯਭਿਵਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਜੈਃ ਸਹ ।। ੨੫.

ਅਨੰਤ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਯਤ੍ਤੇ ਵਰਮਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਾਚਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਹ। ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੇ ਭਵ ਦੇਵੇਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਵਾਪਿ ਧੂਰ੍ਵਹਃ ।। ੨੫.

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮੇਤ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ।

ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵੈਃ। ਵਿषਾਦਨ੍ਤ੍ਯਜ ਦੇਵੇਸ਼ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨੫.

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਚ।

ਏਵਂ ਸ ਭਗਵਾਨੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਭਵਤ੍ । ਰੁਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਦਦ੍ਭੂਯੋ ਲੋਕਾਨ੍ਤੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤਮ੍ ।। ੨੫.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬੋਲੇ।

ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜ ਮਯਾ ਸਹ। ਬੀਜੀ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਤਥਾ ਭਵ। ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤਾਂ ਵਾਣੀਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ।। ੨੫.

ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈਂ, ਇਸੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ' ਆਖ ਕੇ ਮਨ ਲਿਆ।

ਤਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਵਿਭੂषਿਤਃ। ਮਨੋऽਗ੍ਰੇ ਸੋऽਸृਜਦ੍ਦੇਵੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਧਾਰਣਾਂ ਤਤਃ। ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਞ੍ਚੈਵ ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣੀਮ੍ ।। ੨੫.

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਕਾਲ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਜੀਭ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਰਵ-ਰੂਪਣੀ ਨੂੰ।

ਭृਗੁਮਙ੍ਗਿਰਸਂ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਪੁਲਹਂ ਕ੍ਰਤੁਮ੍। ਵਸਿष੍ਠਞ੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਸृਜੇ ਸਪ੍ਤ ਮਾਨਸਾਨ੍ ।। ੨੫.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ, ਦਕ੍ਖ, ਪੁਲਸਤ, ਪੁਲਹ, ਕਰਤੁ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ — ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਪੁਤ੍ਰਾਨਾਤ੍ਮਸਮਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ ਸੋऽਸृਜਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ । ਤੇषਾਂ ਭੂਯੋऽਨੁਮਾਰ੍ਗੇਣ ਗਾਵੋ ਵਕ੍ਰਾਦ੍ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ ।। ੨੫.

ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਮੁੜ ਵਕਰੀ ਰਾਹੀਂ ਗਾਂਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।

ਓਙ੍ਕਾਰਪ੍ਰਮੁਖਾਨ੍ ਵੇਦਾਨਭਿਮਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ। ਏਵਮੇਤਾਨ੍ ਯਤਾਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੨੫.

ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਇਉਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਦਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਨ੍ ਮਾਨਸਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਧੀਮਤਾ ।। ੨੫.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਕ੍ਖ ਆਦਿਕ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।'

ਅਨੁਗਮ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਸ੍ਤਦਾ। ਵਯਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵੇष ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਸ੍ਤਵ ਚੈਵ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੨੫.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ।'

ਤੈਰੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਜਾ ਮਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਗृਹ੍ਯ ਚ ਵੈ ਸੁਰਾਃ ।। ੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੋ।"

ਕृਤ੍ਵਾਗ੍ਰਜਾਗ੍ਰਜਾਨੇਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਤ੍ਮਜਾਨ੍ਮਮ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨ੍ ਸਪ੍ਤਲੋਕਾਨ੍ਮਮਾਤ੍ਮਕਾਨ੍। ਭਵਨ੍ਤਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਵਚਨਾਨ੍ਮਮ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵਃ ।। ੨੫.

ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤੰਭ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ।

ਤੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਃ ਰੁਦ੍ਰਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਿਨਮ੍। ਯਥਾਜ੍ਞਾਪਯਸੇ ਦੇਵ ਤਥਾ ਤਦ੍ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੫.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੁਦਰ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਓਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਅਨੁਮਾਨ੍ਯ ਮਹਾਦੇਵਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਸ੍ਤਦਾ। ਊਚੁਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਭਵਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਤ੍ਵਾਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ।। ੨੫.

ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੱਖ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਾਂਗੇ।"

ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ ਭਾषਿਤਮ੍। ਤੈਃ ਸਹ ਸ੍ਰष੍ਟੁਮਾਰੇਭੇ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤੇ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਣੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਗਮਥਾਸृਜਤ੍ ।। ੨੫.

ਦੱਖ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਦੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟਿਕ ਗਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਤੰਭ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ।

ਅਥਾਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮੇऽਤੀਤੇ ਕਲ੍ਪੇ ਵੈ ਸਮ੍ਬਭੂਵਤੁਃ। ऋਭੁਃ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ਼੍ਚ ਤਪੋ ਲੋਕਨਿਵਾਸਿਨੌ। ਤਤੌ ਮਹਰ੍षੀਨਨ੍ਯਾਨ੍ ਸ ਮਾਨਸਾਨਸृਜਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੫.

ਫਿਰ, ਜਦ ਸੱਤਵਾਂ ਕਲਪ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਭੂ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੋਰ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰਚੇ।

ਅਹੋ ਵਿਸ੍ਮਯਨੀਯਾਨਿ ਰਹਸ੍ਯਾਨਿ ਮਹਾਮਤੇ। ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੨੬.

ਵਾਹ! ਕਿੰਨੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੱਸੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਸਂਸ਼ਯੋ ਮਹ੍ਯਮਵਤਾ (ਵਾ) ਰੇषੁ ਸ਼ੂਲਿਨਃ। ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ ਮਹਾਦੇਵਃ ਕਲਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍। ਹਿਤ੍ਵਾ ਯੁਗਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਅਵਤਾਰਂ ਕਰੋਤਿ ਵੈ ।। ੨੬.

ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹੈ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਪਿਛਲੇ ਯੁੱਗ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਅਵਤਾਰ ਕਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ?

ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ਪ੍ਰਭੋ। ਅਵਤਾਰਂ ਕਥਞ੍ਚਕ੍ਰੇ ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੇਦਿਤੁਮ੍ ।। ੨੬.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਅਵਤਾਰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਨ ਤੇऽਸ੍ਤ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ। ਭਕ੍ਤਾਨਾਮੁਪਦੇਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਵਿਨਯਾਤ੍ ਪृਚ੍ਛਤੋ ਮਮ। ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਯਦਿ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਮਹਾਮਤਮ੍ ।। ੨੬.

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਜੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਮਤ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।

ਏਵਂ ਪृष੍ਟੋऽਥ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਲੋਕਹਿਤੇ ਰਤਃ। ਇਦਮਾਹ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਾਯੁਰ੍ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ ।। ੨੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਯੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਏਤਦ੍ਘੁਪ੍ਤਤਮਂ ਲੋਕੇ ਯਨ੍ਮਾਨ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ। ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਗਾਧੇਯ ਉਚ੍ਯਮਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੨੬.

ਤੂੰ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ। ਹੇ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਪੁਰਾ ਹ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕੇ। ਸ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਃ ਪ੍ਰਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਦੁਃਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੬.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਃ ਕੁਮਾਰਕਃ। ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਃ ਸੁਧਾਪੇਕ੍ਸ਼ੀ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮੁਦੀਰਯਨ੍ ।। ੨੬.

ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਧੁਨੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਮੁੰਡਾ ਉੱਪਜਿਆ।