ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਵਾਪ੍ਯ ਸਂਜ੍ਞਾਙ੍ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਤ੍ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਃ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਮਨਾਸ੍ਤੇਪੇ ਤਪ ਉਗ੍ਰਂ ਤਤੋ ਮਹਤ੍ ।। ੨੫.

ਗੋਵਿੰਦ ਵਲੋਂ ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪਿਤਾਮਹ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।

ਤਸ੍ਯੈਵਨ੍ਤਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਮਵਰ੍ਤ੍ਤਤ। ਤਤੋ ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਦੁਃਖਾਤ੍ ਕ੍ਰੋਧੋ ਵ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਤ ।। ੨੫.

ਉਹ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਉਸਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵਧ ਗਿਆ।

ਸਕ੍ਰੋਧਾਵਿष੍ਟਨੇਤ੍ਰਭ੍ਯਾਮਪਤਨ੍ਨਸ਼੍ਰੁਬਿਨ੍ਦਵਃ । ਤਤਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋऽਸ਼੍ਰੁਬਿਨ੍ਦੁਭ੍ਯੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਤ੍ਮਕਾਃ ।। ੨੫.

ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਹੰਝੂ ਟਪਕੇ। ਉਹ ਹੰਝੂਆਂ ਤੋਂ ਹਵਾ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਕਫ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਮਹਾਭਾਗਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕੈਰਭ੍ਯਲਙ੍ਕृਤਾਃ। ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਕੇਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਪਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਮਹਾਵਿषਾਃ ।। ੨੫.

ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਸੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾਏ ਹੋਏ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ—ਉਹ ਸੱਪ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ, ਉੱਭਰ ਆਏ।

ਸਰ੍ਪਾਂਸ੍ਤਥਾਗ੍ਰਜਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨਮਨਿਨ੍ਦਤ। ਅਹੋ ਧਿਕ੍ ਤਪਸਾ ਮਹ੍ਯਂ ਫਲਮੀਦृਸ਼ਕਂ ਯਦਿ। ਲੋਕਵੈਨਾਸ਼ਿਕੀ ਜਜ੍ਞੇ ਆਦਾਵੇਵ ਪ੍ਰਜਾ ਮਮ ।। ੨੫.

ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ—'ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਤਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ, ਜੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ! ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਤਾਨ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।'

ਤਸ੍ਯ ਤੀਵ੍ਰਾਭਵਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਕ੍ਰੋਧਾਮਰ੍षਸਮੁਦ੍ਭਵਾ। ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਭਿਤਾਪੇਨ ਤਦਾ ਜਹੌ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੨੫.

ਉਸਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਮਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦੇਹਾਤ੍ ਕਾਰੁਣ੍ਯਪੂਰ੍ਵਕਮ੍। ਆਤ੍ਮੈਕਾਦਸ਼ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰੋਦ੍ਭੂਤਾ ਰੁਦਤਸ੍ਤਥਾ। ਰੋਦਨਾਤ੍ ਖਲੁ ਰੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਤੇਨ ਤੇषੁ ਤਤ੍ ।। ੨੫.

ਉਸ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ, ਦਇਆ ਨਾਲ, ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਦ ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਰੁਦਰ ਪਿਆ।

ਯੇ ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਖਲੁ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾ ਯੇ ਪ੍ਰਾਣਾਸ੍ਤੇ ਤਦਾਤ੍ਮਕਾਃ। ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਾਣਭृਤਾਂ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇष੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੨੫.

ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹਨ। ਇਹ ਜਿੰਦਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਹੀ ਸੁਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹਰ ਇਕ ਜੀਵ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਤ੍ਯੁਗ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸਾਧੁਨਾ ਚਰਿਤਸ੍ਯ ਚ। ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਦਦੌ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ। ਲਲਾਟਾਤ੍ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਭੁਰੇਕਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ ।। ੨੫.

ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੀਖੇ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਜੀਵ ਲਈ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਕਮਲ ਰੂਪੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੋऽਦਦਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਤ੍ਮਜਃ ਸ ਤਦਾ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਦਨੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਾਸਵਮ੍। ਅਭ੍ਯਭਾषਤ੍ਤਦਾ ਦੇਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪਰਮਂ ਵਚਃ ।। ੨੫.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰੁਦ੍ਰ, ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਅਸਲ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।

ਉਪਯਾਚਸ੍ਵ ਮਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ੍ਮਰ੍ਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ। ਮਾਂ ਚ ਵੇਤ੍ਥਾਤ੍ਮਜਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੨੫.

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਯਾਦ ਕਰ। ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਜਾਣ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਿਦਂ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂਤਞ੍ਚ ਮਨੋਗਤਮ੍। ਪਿਤਾਮਹਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਨੇਤ੍ਰੇ ਫੁਲ੍ਲਾਮ੍ਬੁਜਪ੍ਰਭੈਃ ।। ੨੫.

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਪ੍ਰਾਣਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਗਿਰਾ। ਉਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜਾਮ੍ਬੂਨਦਪ੍ਰਭਃ ।। ੨੫.

ਫਿਰ, ਜਿੰਦ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ।

ਭੋ ਭੋ ਵਦ ਮਹਾਭਾਗ ਆਨਨ੍ਦਯਸਿ ਮੇ ਮਨਃ। ਕੋ ਭਵਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਭੂਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤ ਏਕਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ ।। ੨੫.

ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਨਨ੍ਤਤੇਜਸਾ। ਤਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਦਦ੍ਰੁਦ੍ਰੋ ਹ੍ਯਭਿਵਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਜੈਃ ਸਹ ।। ੨੫.

ਅਨੰਤ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਯਤ੍ਤੇ ਵਰਮਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਾਚਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਹ। ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੇ ਭਵ ਦੇਵੇਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਵਾਪਿ ਧੂਰ੍ਵਹਃ ।। ੨੫.

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮੇਤ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ।

ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵੈਃ। ਵਿषਾਦਨ੍ਤ੍ਯਜ ਦੇਵੇਸ਼ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨੫.

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਚ।

ਏਵਂ ਸ ਭਗਵਾਨੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਭਵਤ੍ । ਰੁਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਦਦ੍ਭੂਯੋ ਲੋਕਾਨ੍ਤੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤਮ੍ ।। ੨੫.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬੋਲੇ।

ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜ ਮਯਾ ਸਹ। ਬੀਜੀ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਤਥਾ ਭਵ। ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤਾਂ ਵਾਣੀਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ।। ੨੫.

ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈਂ, ਇਸੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ' ਆਖ ਕੇ ਮਨ ਲਿਆ।

ਤਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਵਿਭੂषਿਤਃ। ਮਨੋऽਗ੍ਰੇ ਸੋऽਸृਜਦ੍ਦੇਵੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਧਾਰਣਾਂ ਤਤਃ। ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਞ੍ਚੈਵ ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣੀਮ੍ ।। ੨੫.

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਕਾਲ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਜੀਭ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਸਰਵ-ਰੂਪਣੀ ਨੂੰ।

ਭृਗੁਮਙ੍ਗਿਰਸਂ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਪੁਲਹਂ ਕ੍ਰਤੁਮ੍। ਵਸਿष੍ਠਞ੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਸृਜੇ ਸਪ੍ਤ ਮਾਨਸਾਨ੍ ।। ੨੫.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ, ਦਕ੍ਖ, ਪੁਲਸਤ, ਪੁਲਹ, ਕਰਤੁ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ — ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਪੁਤ੍ਰਾਨਾਤ੍ਮਸਮਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ ਸੋऽਸृਜਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ । ਤੇषਾਂ ਭੂਯੋऽਨੁਮਾਰ੍ਗੇਣ ਗਾਵੋ ਵਕ੍ਰਾਦ੍ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ ।। ੨੫.

ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਮੁੜ ਵਕਰੀ ਰਾਹੀਂ ਗਾਂਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।

ਓਙ੍ਕਾਰਪ੍ਰਮੁਖਾਨ੍ ਵੇਦਾਨਭਿਮਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ। ਏਵਮੇਤਾਨ੍ ਯਤਾਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੨੫.

ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਇਉਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਦਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਨ੍ ਮਾਨਸਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਧੀਮਤਾ ।। ੨੫.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਕ੍ਖ ਆਦਿਕ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।'

ਅਨੁਗਮ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਸ੍ਤਦਾ। ਵਯਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵੇष ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਸ੍ਤਵ ਚੈਵ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੨੫.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ।'

ਤੈਰੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਜਾ ਮਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਗृਹ੍ਯ ਚ ਵੈ ਸੁਰਾਃ ।। ੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੋ।"

ਕृਤ੍ਵਾਗ੍ਰਜਾਗ੍ਰਜਾਨੇਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਤ੍ਮਜਾਨ੍ਮਮ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨ੍ ਸਪ੍ਤਲੋਕਾਨ੍ਮਮਾਤ੍ਮਕਾਨ੍। ਭਵਨ੍ਤਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਵਚਨਾਨ੍ਮਮ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵਃ ।। ੨੫.

ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤੰਭ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ।

ਤੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਃ ਰੁਦ੍ਰਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਿਨਮ੍। ਯਥਾਜ੍ਞਾਪਯਸੇ ਦੇਵ ਤਥਾ ਤਦ੍ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੫.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੁਦਰ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਓਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਅਨੁਮਾਨ੍ਯ ਮਹਾਦੇਵਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਸ੍ਤਦਾ। ਊਚੁਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਭਵਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਤ੍ਵਾਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ।। ੨੫.

ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੱਖ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਾਂਗੇ।"