ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੀਵਃ ਖਲ੍ਵੇष ਜੀਵਾਨਾਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰੇਕਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ। ਬਾਲਕ੍ਰੀਡਨਕੈਰ੍ਦ੍ਦੇਵਃ ਕ੍ਰੀਡਤੋ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੨੪.

ਉਹ ਜਿੰਦਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਇੱਕੋ ਚਾਨਣ ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨਮਵ੍ਯਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤਮਃ। ਅਸ੍ਯ ਚੈਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਵਧਰ੍ਮਿਣਃ। ਯਃ ਕਃ ਸ ਇਤਿ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤ੍ਤੈਰ੍ਮृਗ੍ਯਤੇ ਯਤਿਭਿਃ ਸ਼ਿਵਃ ।। ੨੪.

ਅਟੱਲ ਮੂਲ, ਚਾਨਣ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਮੂਲ-ਕੁਦਰਤ, ਹਨੇਰਾ—ਇਹ ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। 'ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?'—ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਦੁੱਖੀ ਯਤੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।

ਏष ਬੀਜੀ ਭਵਾਨ੍ ਬੀਜਮਹਂ ਯੋਨਿਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਰੋऽਥ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਮਭਾषਤ ।। ੨੪.

'ਉਹ ਬੀਜੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੀਜ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਦੀਵੀ ਜਣਨੀ ਹੈਂ।' ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਭਵਾਨ੍ਯੋਨਿਰਹਂ ਬੀਜਂ ਕਥਂ ਬੀਜੀ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਂਸ਼ਯਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨੪.

'ਤੂੰ ਜਣਨੀ, ਮੈਂ ਬੀਜ ਹਾਂ—ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਿਵੇਂ ਬੀਜੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਇਹ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਖਮ ਸੰਦੇਹ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ।'

ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚੈਵਂ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਤਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾ। ਇਦਂ ਪਰਮਸਾਦृਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਮਭ੍ਯਵਦਦ੍ਧਰਿਃ ।। ੨੪.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇਹ ਜਨਮ ਜਾਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਨਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਅਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਤ੍ਤਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਭੂਤਮਵ੍ਯਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਮਹਤਃ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਸ਼ਿਵਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਨਾਂ ਪਦਮ੍ ।। ੨੪.

ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਭੇਤ ਜਾਂ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੀਨ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਖਮਈ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵੈਧੀਭਾਵੇਨ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ। ਨਿष੍ਕਲਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸਕਲਸ਼੍ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੪.

ਆਤਮਾ ਜਦੋਂ ਦੁਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ।

ਅਸ੍ਯ ਮਾਯਾਵਿਧਿਜ੍ਞਸ੍ਯ ਅਗਮ੍ਯਗਹਨਸ੍ਯ ਚ। ਪੁਰਾ ਲਿਙ੍ਗਂ ਭਵਦ੍ਬੀਜਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤ੍ਵਾਦਿਸਰ੍ਗਿਕਮ੍ ।। ੨੪.

ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਅਥਾਹ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਬਣਨ ਦਾ ਬੀਜ, ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

ਮਯਿ ਯੋਨੌ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਬੀਜਂ ਕਾਲਪਰ੍ਯਯਾਤ੍‌। ਹਿਰਣ੍ਮਯਮਪਾਰਨ੍ਤਦ੍ਯੋਨ੍ਯਾਮਣ੍ਡਮਜਾਯਤ ।। ੨੪.

ਉਹ ਬੀਜ ਮੇਰੀ ਕੋਖ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਹੀਣ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਿਹੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅੰਡ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸ਼ਤਾਨਿ ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਾਮਣ੍ਡਞ੍ਚਾਪ੍ਸੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍। ਅਨ੍ਤੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਯੁਨਾ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਮ੍ ।। ੨੪.

ਉਹ ਅੰਡ ਦੱਸ ਸੌ ਸਾਲ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।

ਕਪਾਲਮੇਕਂ ਦ੍ਯੌਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਕਪਾਲਮਪਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਃ। ਉਲ੍ਵਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹੋਤ੍ਸੇਧਂ ਯੋऽਸੌ ਕਨਕਪਰ੍ਵਤਃ ।। ੨੪.

ਇੱਕ ਛਿਲਕਾ ਅਸਮਾਨ ਬਣਿਆ, ਦੂਜਾ ਧਰਤੀ ਬਣੀ; ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਦੇਵੋ ਦੇਵਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਭਗਵਾਨਹਂ ਜਜ੍ਞੇ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ ।। ੨੪.

ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ, ਜਾਗਰੂਕ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿਰਣਿਗਰਭ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਮਿਆ।

ਤਤੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਵਾਯੁਨਾ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤਮ੍। ਅਤਾਰਾਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ। ਕੋऽਯਮਤ੍ਰੇ ਤ੍ਯਭਿਧ੍ਯਾਤੇ ਕੁਮਾਰਾਸ੍ਤੇऽਭਵਂਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੪.

ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਦੋ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤਾਰੇ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ, 'ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ?' ਤੇ ਓਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਮਾਰ ਬਣ ਗਏ।

ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਸ੍ਸੁਤਨਵੋ ਯੇऽਤੀਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾਸ੍ਤਵ। ਭੂਯੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਤਤ ਏਵਾਤ੍ਮਜਾਸ੍ਤਵ। ਭੁਵਨਾਨਲਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਃ ਪਝਪਤ੍ਰਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ ।। ੨੪.

ਤੁਾਡੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ।

ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ੍ਤੁ ऋਭੁਸ਼੍ਚੈਵੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸੌ । ਸਨਾਤਨਸ਼੍ਚ ਸਨਕਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਸਨਨ੍ਦਨਃ। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸਮਕਾਲਂ ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਯਾऽਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।। ੨੪.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਵਾਲਾ ਰਿਭੁ, ਤੇ ਸਨਾਤਨ, ਸਨਕ ਅਤੇ ਸਨੰਦਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਜਨਮੇ, ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤ੍ਮਾਨੋ ਜਗਦੁਸ਼੍ਚ ਤਦੈਵ ਹਿ। ਨਾਰਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਾਪਤ੍ਰਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ।। ੨੪.

ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪੀ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਜਨਮੇ, ਦੁਨੀਆ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣੀ; ਉਹ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

ਅਸ੍ਯ ਸੌਮ੍ਯਂ ਬਹੁਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਜਰਾਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਜੀਵਿਤਂ ਮਰਣਂ ਚੈਵ ਸਂਭਵਞ੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੨੪.

ਇਹ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾਪਾ ਤੇ ਗਮ ਵੀ ਹਨ; ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ।

ਸ੍ਵਪ੍ਰਭੂਤਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਦੁਃਖਾਨਿ ਨਰਕਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚਾਗਮਂ ਸਰ੍ਵਮਵਸ਼੍ਯਂ ਭਵਿਤਵ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੨੪.

ਸੁਰਗ ਦੇ ਕਈ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਅਟੱਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਮੰਨਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ऋਭੁਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਞ੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਵ ਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤੌ। ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ ਹਿਤ੍ਵਾ ਆਤ੍ਮਜਾਃ ਸਨਕਾਦਯਃ। ਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇਨ ਤੁ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੨੪.

ਜਦੋਂ ਰਿਭੁ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ, ਸਨਕ ਆਦਿਕ, ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਗਏ।

ਤਤਸ੍ਤੇष੍ਵਪਵृਤ੍ਤੇषੁ ਸਨਕਾਦਿषੁ ਵੈ ਤ੍ਰਿषੁ। ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਵਿਮੂਢਸ੍ਤੁ ਮਾਯਯਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੨੪.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ, ਸਨਕ ਆਦਿਕ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭੁੱਲੇ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।

ਏਵਂ ਕਲ੍ਪੇ ਤੁ ਵੈਕਲ੍ਪੇ ਸਂਜ੍ਞਾ ਨਸ੍ਯਤਿ ਤੇऽਨਘ। ਕਲ੍ਪਸ਼ੇषਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਿ ਚ ।। ੨੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਵਿਘਟਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੀ ਪਛਾਣ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਜੀਵ, ਸੁਖਮ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਾਲੇ।

ਸਾ ਚੈषਾ ਹ੍ਯੈਸ਼੍ਵਰੀ ਮਾਯਾ ਜਗਤਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ। ਸ ਏष ਪਰ੍ਵਤੋ ਮੇਰੁ ਰ੍ਦੇਵਲੋਕ ਉਦਾਹृਤਃ ।। ੨੪.

ਇਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਾੜ ਹੀ ਮੇਰੂ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਵੈਵੇਦਂ ਹਿ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚੇਸ਼੍ਵਰਸਦ੍ਭਾਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਾਮਮ੍ਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੨੪.

ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਕੰਵਲ-ਨੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।

ਮਹਾਦੇਵਂ ਮਹਾਯੋਗਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਵਰਦਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍। ਪ੍ਰਣਵਾਤ੍ਮਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯਾ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍। ਤ੍ਵਾਞ੍ਚ ਮਾਞ੍ਚੈਵ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਾਨ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਹੇਦਯਮ੍ ।। ੨੪.

ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਜੋਗੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲਤ ਪ੍ਰਣਵ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਜੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਯੋਗਂ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ ਮਹਾਬਲਃ। ਅਹਂ ਤ੍ਵਾਮਗ੍ਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੋष੍ਯੇऽਹਮਨਲਪ੍ਰਭਮ੍ ।। ੨੪.

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡਾ ਜੋਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਾਂਗਾ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਗ੍ਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ। ਅਤੀਤੈਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਨਾਮਭਿਸ਼੍ਛਾਨ੍ਦਸੈਸ਼੍ਚੈਵ ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯਤ੍ ।। ੨੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਗਰੁੜ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਾਣੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਗਵਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇऽਨਨ੍ਤਤੇਜਸੇ। ਨਮਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਧਿਪਤਯੇ ਬੀਜਿਨੇ ਸ਼ੂਲਿਨੇ ਨਮਃ ।। ੨੪.

ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਨੰਤ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਬੀਜ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਭਾਲੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

ਅਮੇਢ੍ਰਾਯੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮੇਢ੍ਰਾਯ ਨਮੋ ਵੈਕੁਣ੍ਠਰੇਤਸੇ । ਨਮੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਯ ਅਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਥਮਾਯ ਚ ।। ੨੪.

ਜਿਸਦਾ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਲਿੰਗ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋ ਹਵ੍ਯਾਯ ਪੂਜ੍ਯਾਯ ਸਦ੍ਯੋ ਜਾਤਾਯ ਵੈ ਨਮਃ । ਗਹ੍ਵਰਾਯ ਧਨੇਸ਼ਾਯ ਹੈਮਚੀਰਾਮ੍ਬਰਾਯ ਚ ।। ੨੪.

ਹੋਮ ਲਈ ਯੋਗ, ਪੂਜਨਯੋਗ, ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।