ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਪ੍ਰਮੇਯੋ ਮਹਾਵਕ੍ਰੋ ਦਂष੍ਟ੍ਰੀ ਵ੍ਯਸ੍ਤਸ਼ਿਰੋ ਰੁਹਃ। ਦਸ਼ਬਾਹੁਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਙ੍ਕੋ ਨਯਨੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਃ ।। ੨੪.

ਉਹ ਅਣਮਾਪ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਰ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੱਸ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਲੋਕਪ੍ਰਭੁਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਿਕृਤੋ ਮੁਞ੍ਜਮੇਖਲੀ । ਮੇਢ੍ਰੇਣੋਰ੍ਧ੍ਵੇਨ ਮਹਤਾ ਨਦਮਾਨੋऽਤਿਭੈਰਵਮ੍ ।। ੨੪.

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪ, ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੁੰਜ ਘਾਹ ਦੀ ਕਮਰਕੱਸ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਵੱਡਾ ਲਿੰਗ ਉੱਪਰ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਕਃ ਖਲ੍ਵੇष ਪੁਮਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੋ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਰ੍ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦ੍ਯਾਞ੍ਚ ਇਤ ਏਵਾਭਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੨੪.

ਇਹ ਕੌਣ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਦਾ ਢੇਰ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਹੁਣ ਇਥੇ ਵਧਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਤੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਨ੍ਤਲਨਿਪਾਤੇਨ ਯਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਮਤੋऽਰ੍ਣਵੇ। ਵੇਗੇਨ ਮਹਤਾਕਾਸ਼ੇ ਵ੍ਯਥਿਤਾਸ਼੍ਚ ਜਲਾਸ਼ਯਾਃ ।। ੨੪.

ਇੰਝ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਸਦੇ ਪੈਰ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਲ ਥਰਥਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'

ਛਟਾਭਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਤੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਿਚ੍ਯਤੇ ਪਝਸਮ੍ਭਵਃ। ਘ੍ਰਾਣਜੇਨ ਚ ਵਾਤੇਨ ਕਮ੍ਪਮਾਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ। ਦੋਧੂਯਤੇ ਮਹਾਪਝਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਮਮ ਨਾਭਿਜਮ੍ ।। ੨੪.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਝਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਵੱਡੇ ਪਝ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ ਏष ਭਗਵਾਨੀਸ਼ੋ ਹ੍ਯਨਾਦਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਕृਦ੍ਵਿਭੁਃ। ਭਵਾਨਹਞ੍ਚ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਹ੍ਯੁਪਤਿष੍ਠਾਵ ਗੋਧ੍ਵਜਮ੍ ।। ੨੪.

ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਆਉ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਬਲਦ-ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰੀਏ।

ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋऽਮ੍ਬੁਜਾਭਾਸ੍ਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕੇਸ਼ਵਮ੍। ਨ ਭਵਾਨ੍ ਨ੍ਯੂਨਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਯੋਨਿਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੨੪.

ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਮਲ-ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੂਲ ਹੈ।'

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਲੋਕਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਮਾਞ੍ਚ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਨਾਤਨਮ੍। ਕੋऽਯਂ ਭੋਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰੋ ਨਾਮ ਹ੍ਯਾਵਯੋਰ੍ਵ੍ਯਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੪.

ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੰਕਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ?

ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਜਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰਭਾषਤ। ਮਾ ਮੈਵਂ ਵਦ ਕਲ੍ਯਾਣ ਪਰਿਵਾਦਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੪.

ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇੰਝ ਨਾ ਬੋਲ, ਹੇ ਭਲੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰ।'

ਮਾਯਾਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਦੁਰਾਧਰ੍षੋ ਵਰਪ੍ਰਦਃ। ਹੇਤੁਰਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਜਗਤਃ ਪੁਰਾਣਃ ਪੁਰੁषੋऽਵ੍ਯਯਃ ।। ੨੪.

ਉਹ ਮਾਇਆ ਤੇ ਜੋਗ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਧਰਮ ਹੀ ਧਰਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਜਗਤ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਜੀਵਃ ਖਲ੍ਵੇष ਜੀਵਾਨਾਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰੇਕਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ। ਬਾਲਕ੍ਰੀਡਨਕੈਰ੍ਦ੍ਦੇਵਃ ਕ੍ਰੀਡਤੋ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੨੪.

ਉਹ ਜਿੰਦਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਇੱਕੋ ਚਾਨਣ ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨਮਵ੍ਯਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤਮਃ। ਅਸ੍ਯ ਚੈਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਵਧਰ੍ਮਿਣਃ। ਯਃ ਕਃ ਸ ਇਤਿ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤ੍ਤੈਰ੍ਮृਗ੍ਯਤੇ ਯਤਿਭਿਃ ਸ਼ਿਵਃ ।। ੨੪.

ਅਟੱਲ ਮੂਲ, ਚਾਨਣ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਮੂਲ-ਕੁਦਰਤ, ਹਨੇਰਾ—ਇਹ ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। 'ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?'—ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਦੁੱਖੀ ਯਤੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।

ਏष ਬੀਜੀ ਭਵਾਨ੍ ਬੀਜਮਹਂ ਯੋਨਿਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਰੋऽਥ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਮਭਾषਤ ।। ੨੪.

'ਉਹ ਬੀਜੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੀਜ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਦੀਵੀ ਜਣਨੀ ਹੈਂ।' ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਭਵਾਨ੍ਯੋਨਿਰਹਂ ਬੀਜਂ ਕਥਂ ਬੀਜੀ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਂਸ਼ਯਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨੪.

'ਤੂੰ ਜਣਨੀ, ਮੈਂ ਬੀਜ ਹਾਂ—ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਿਵੇਂ ਬੀਜੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਇਹ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਖਮ ਸੰਦੇਹ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ।'

ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚੈਵਂ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਤਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾ। ਇਦਂ ਪਰਮਸਾਦृਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਮਭ੍ਯਵਦਦ੍ਧਰਿਃ ।। ੨੪.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇਹ ਜਨਮ ਜਾਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਨਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਅਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਤ੍ਤਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਭੂਤਮਵ੍ਯਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਮਹਤਃ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਸ਼ਿਵਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਨਾਂ ਪਦਮ੍ ।। ੨੪.

ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਭੇਤ ਜਾਂ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੀਨ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਖਮਈ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵੈਧੀਭਾਵੇਨ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ। ਨਿष੍ਕਲਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸਕਲਸ਼੍ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੪.

ਆਤਮਾ ਜਦੋਂ ਦੁਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ।

ਅਸ੍ਯ ਮਾਯਾਵਿਧਿਜ੍ਞਸ੍ਯ ਅਗਮ੍ਯਗਹਨਸ੍ਯ ਚ। ਪੁਰਾ ਲਿਙ੍ਗਂ ਭਵਦ੍ਬੀਜਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤ੍ਵਾਦਿਸਰ੍ਗਿਕਮ੍ ।। ੨੪.

ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਅਥਾਹ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਬਣਨ ਦਾ ਬੀਜ, ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

ਮਯਿ ਯੋਨੌ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਬੀਜਂ ਕਾਲਪਰ੍ਯਯਾਤ੍‌। ਹਿਰਣ੍ਮਯਮਪਾਰਨ੍ਤਦ੍ਯੋਨ੍ਯਾਮਣ੍ਡਮਜਾਯਤ ।। ੨੪.

ਉਹ ਬੀਜ ਮੇਰੀ ਕੋਖ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਹੀਣ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਿਹੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅੰਡ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸ਼ਤਾਨਿ ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਾਮਣ੍ਡਞ੍ਚਾਪ੍ਸੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍। ਅਨ੍ਤੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਯੁਨਾ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਮ੍ ।। ੨੪.

ਉਹ ਅੰਡ ਦੱਸ ਸੌ ਸਾਲ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।

ਕਪਾਲਮੇਕਂ ਦ੍ਯੌਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਕਪਾਲਮਪਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਃ। ਉਲ੍ਵਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹੋਤ੍ਸੇਧਂ ਯੋऽਸੌ ਕਨਕਪਰ੍ਵਤਃ ।। ੨੪.

ਇੱਕ ਛਿਲਕਾ ਅਸਮਾਨ ਬਣਿਆ, ਦੂਜਾ ਧਰਤੀ ਬਣੀ; ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਦੇਵੋ ਦੇਵਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਭਗਵਾਨਹਂ ਜਜ੍ਞੇ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ ।। ੨੪.

ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ, ਜਾਗਰੂਕ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿਰਣਿਗਰਭ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਮਿਆ।

ਤਤੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਵਾਯੁਨਾ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤਮ੍। ਅਤਾਰਾਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ। ਕੋऽਯਮਤ੍ਰੇ ਤ੍ਯਭਿਧ੍ਯਾਤੇ ਕੁਮਾਰਾਸ੍ਤੇऽਭਵਂਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੪.

ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਦੋ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤਾਰੇ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ, 'ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ?' ਤੇ ਓਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਮਾਰ ਬਣ ਗਏ।

ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਸ੍ਸੁਤਨਵੋ ਯੇऽਤੀਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾਸ੍ਤਵ। ਭੂਯੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਤਤ ਏਵਾਤ੍ਮਜਾਸ੍ਤਵ। ਭੁਵਨਾਨਲਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਃ ਪਝਪਤ੍ਰਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ ।। ੨੪.

ਤੁਾਡੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ।

ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ੍ਤੁ ऋਭੁਸ਼੍ਚੈਵੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸੌ । ਸਨਾਤਨਸ਼੍ਚ ਸਨਕਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਸਨਨ੍ਦਨਃ। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸਮਕਾਲਂ ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਯਾऽਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।। ੨੪.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਵਾਲਾ ਰਿਭੁ, ਤੇ ਸਨਾਤਨ, ਸਨਕ ਅਤੇ ਸਨੰਦਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਜਨਮੇ, ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤ੍ਮਾਨੋ ਜਗਦੁਸ਼੍ਚ ਤਦੈਵ ਹਿ। ਨਾਰਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਾਪਤ੍ਰਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ।। ੨੪.

ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪੀ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਜਨਮੇ, ਦੁਨੀਆ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣੀ; ਉਹ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

ਅਸ੍ਯ ਸੌਮ੍ਯਂ ਬਹੁਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਜਰਾਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਜੀਵਿਤਂ ਮਰਣਂ ਚੈਵ ਸਂਭਵਞ੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੨੪.

ਇਹ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾਪਾ ਤੇ ਗਮ ਵੀ ਹਨ; ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ।

ਸ੍ਵਪ੍ਰਭੂਤਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਦੁਃਖਾਨਿ ਨਰਕਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚਾਗਮਂ ਸਰ੍ਵਮਵਸ਼੍ਯਂ ਭਵਿਤਵ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੨੪.

ਸੁਰਗ ਦੇ ਕਈ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਅਟੱਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਮੰਨਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ऋਭੁਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਞ੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਵ ਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤੌ। ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ ਹਿਤ੍ਵਾ ਆਤ੍ਮਜਾਃ ਸਨਕਾਦਯਃ। ਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇਨ ਤੁ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੨੪.

ਜਦੋਂ ਰਿਭੁ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ, ਸਨਕ ਆਦਿਕ, ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਗਏ।