ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਦਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਵ੍ਯਾਸੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਤਦਾ षष੍ਠੇਨ ਚਾਂਸ਼ੇਨ ਕृष੍ਣਃ ਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮਃ। ਵਸੁਦੇਵਾਦ੍ਯਦੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੩.

ਜਦੋਂ ਵਿਅਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਛੇਵੀਂ ਭਾਗ ਨਾਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਦਾ ਚਾਹਂ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਯੋਗਾਤ੍ਮਾ ਯੋਗਮਾਯਯਾ। ਲੋਕਵਿਸ੍ਮਯਨਾਰ੍ਥਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਸ਼ਰੀਰਕਃ ।। ੨੩.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਜੋਗ ਦੀ ਮੂਲ ਵਾਲਾ, ਜੋਗ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵਾਂਗਾ।

ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਵੇ ਮृਤਮੁਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲੋਕਮਨਾਥਕਮ੍। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਯੋਗਮਾਯਯਾ ।। ੨੩.

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਮੁਰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਜੋਗ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।

ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਮੇਰੁਗੁਹਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਞ੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਨਾ। ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨਕੁਲੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੨੩.

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਫਾ 'ਨਕੁਲੀ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਾਂਗਾ।

ਕਾਯਾਰੋਹਣਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਞ੍ਚ ਵੈਤਦਾ। ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤੁ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਯਾਵਦ੍ਭੂਮਿਰ੍ਦ੍ਧਰਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੩.

ਉਹ ਥਾਂ 'ਕਾਇਆਰੋਹਣ' ਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।

ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਮਮ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ । ਕੁਸ਼ਇਕਸ਼੍ਚੈਵ ਗਾਰ੍ਗ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਕੋ ਰੁष੍ਟ ਏਵ ਚ ।। ੨੩.

ਉਥੇ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਤਪੱਸਵੀ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ—ਕੁਸ਼ੈਕ, ਗਾਰਗ, ਮਿਤ੍ਰਕ ਤੇ ਰੁਸ਼ਟ।

ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੇਦਪਾਰਗਾਃ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਯੋਗਂ ਵਿਮਲਾ ਹ੍ਯੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ। ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਵੈ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਵਤਾਰੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਮਨ੍ਵਾਦਿਕृष੍ਣਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਯੁਗਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਮृਤਿਸਮੂਹਾਨਾਂ ਵਿਭਾਗੋ ਧਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਮਨੁ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਤੱਕ, ਅਠਾਈ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ, ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਾਂ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਹਨ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਭਾਰਤੇ ਵਰ੍षੇ ਯੁਗਾਨਿ ਮੁਨਯੋ ਵਿਦੁਃ । ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਤਿष੍ਯਂ ਚੇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਮ੍ ।। ੨੪.

ਹੇ ਮੁਨਿਓ, ਭਾਰਤ ਦੇਸ ਵਿਚ ਚਾਰ ਯੁਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਤਿਸ਼ਯ—ਇਹੀ ਚਾਰੇ ਯੁਗ ਹਨ।

ਏਤਤ੍ਸਹਸ੍ਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮਹਰ੍ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਯਾਮਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਗਣਾਃ ਸਪ੍ਤ ਰੋਮਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ ।। ੨੪.

ਇਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਮ ਆਦਿਕ ਸੱਤ ਗਣ ਹਨ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਰੋਮਵੰਤ ਹਨ।

ਸਸ਼ਰੀਰਾਃ ਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਜਨਲੋਕਂ ਸਹਾਨੁਗਾਃ। ਏਵਂ ਦੇਵੇष੍ਵਤੀਤੇषੁ ਮਹਰ੍ਲ੍ਲੋਕਾਜ੍ਜਨਂ ਤਪਃ ।। ੨੪.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਜਨ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਹਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਜਨ ਤੇ ਫਿਰ ਤਪ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਤੀਤੇषੁ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹੌਜਸਃ। ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਗਤੇषੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।। ੨੪.

ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਦ ਉਹ ਸਮੇਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਲਪ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸਮੇਤ੍ਯ ਦੇਵੈਸ੍ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਙ੍ਕਾਲਨੇ ਤਦਾ। ਮਹਰ੍ਲੋਕਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗਣਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ ।। ੨੪.

ਜਦ ਸੰਕਲਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਗਣ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਹਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭੂਤਦਿष੍ਵਵਸ਼ਿष੍ਟੇषੁ ਸ੍ਥਾਵਰਾਨ੍ਤੇषੁ ਵੈ ਤਦਾ । ਸ਼ੂਨ੍ਯੇषੁ ਤੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਮਹਾਨ੍ਤੇषੁ ਭੁਵਾਦਿषੁ। ਦੇਵੇष੍ਵਥ ਗਤੇषੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪਵਾਸਿषੁ ਵੈ ਜਨਮ੍ ।। ੨੪.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਸਿਰਫ ਤੱਤ ਹੀ ਬਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸੁੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਲਪ ਵਾਸੀ ਜਨ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਸਂਹਤ੍ਯਾ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਦਾਨਵਾਨ੍। ਸਂਸ੍ਥਾਪਯਤਿ ਵੈ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਨ੍ ਦਾਹਵृष੍‌ਟ੍ਯਾ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ ।। ੨੪.

ਉਸ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅੱਗ ਤੇ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਿਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਯੋऽਤੀਤਃ ਸਪ੍ਤਮਃ ਕਲ੍ਪੋ ਮਯਾ ਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਸਮੁਦ੍ਰੈਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਗਾਢਮੇਕੀਭੂਤੈਰ੍ਮਹਾਰ੍ਣਵੈਃ । ਆਸੀਦੇਕਾਰ੍ਣਵਂ ਘੋਰਮਵਿਭਾਗਂ ਤਮੋਮਯਮ੍ ।। ੨੪.੮ ਮਾਯਯੈਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ। ਜੀਮੂਤਾਭੋऽਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕਿਰੀਟੀ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਰ੍ਹਰਿਃ ।। ੨੪.

ਸੱਤਵਾਂ ਕਲਪ ਜੋ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਨਾਰਾਯਣਮੁਖੋਦ੍ਗੀਰ੍ਣਃ ਸੋऽष੍ਟਮਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ। ਅष੍ਟਬਾਹੁਰ੍ਮਹੋਰਸ੍ਕੋ ਲੋਕਾਨਾਂ ਯੋਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਕਿਮਪ੍ਯਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯੋਗਵਿਤ੍ ।। ੨੪.

ਉਸ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਜੋਰ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ—ਨਾਰਾਇਣ—ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅੱਠ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਅਚਿੰਤਯ ਤੇ ਸਯਾਮ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ।

ਫਣਾਸਹਸ੍ਰਕਲਿਤਂ ਤਮਪ੍ਰਤਿਮਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਮਹਾਭੋਗਪਤੇਰ੍ਭੋਗਮਨ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਯਮ੍। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਤਿ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇ ਸ਼ੇਤੇ ਵੈ ਕਨਕਪ੍ਰਭੇ ।। ੨੪.

ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ, ਸੌ ਫਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਨਾਗ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਛਾ ਕੇ ਲੈਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਏਵਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਯਾਨੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ। ਆਤ੍ਮਾਰਾਮੇਣ ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਸृष੍ਟਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪਙ੍ਕਜਮ੍ ।। ੨੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਲੈਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਮਲ ਰਚਿਆ।

ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚ੍ਚਸਮ੍। ਬਜ੍ਰਦਣ੍ਡਂ ਮਹੋਤ੍ਸੇਧਂ ਲੀਲਯਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ ।। ੨੪.

ਉਹ ਕਮਲ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਡੰਡਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰਚਿਆ।

ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਕ੍ਰੀਡਮਾਨਸ੍ਯ ਸਮੀਪਂ ਦੇਵਮੀਢੁषਃ। ਹੇਮਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਕ੍ਮਵਰ੍ਣੋਹ੍ਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ।। ੨੪.

ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਖੇਡ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਜਨਮੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਗਏ।

ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਨਵ੍ਯੇਨ ਸੁਪ੍ਰਭੇਣ ਸੁਗਨ੍ਧਿਨਾ। ਤਂ ਕ੍ਰੀਡਮਾਨਂ ਪਝੇਨ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਭੇਜਿਵਾਨ੍ ।। ੨੪.

ਉਹ ਨਵੇਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਸੌਂਦਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।

ਸ ਵਿਸ੍ਮਯਮਥਾਗਮ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਂਪੂਰ੍ਣਯਾ ਗਿਰਾ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕੋ ਭਵਾਨ੍ ਸ਼ੇਤੇ ਆਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਮ੍ਧ੍ਯਮਮ੍ਭਸਾਮ੍ ।। ੨੪.

ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਰੱਖਵਾਲੇ ਲਿਆਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?'

ਅਥ ਤਸ੍ਯਾਚ੍ਯੁਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ। ਉਦਤਿष੍ਠਤ ਪਰ੍ਯ੍ਯਙ੍ਕਾਦ੍ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਃ ।। ੨੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਆਪਣੇ ਸੇਜ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਈਆਂ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੋਤ੍ਤਰਂ ਚੈਵ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਯਚ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਨ। ਦ੍ਯੌਰਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਭੂਤਞ੍ਚ ਪਰਂ ਪਦਮਹਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੪.

ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ।'

ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਨਰਥਾਵ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਖਲੁ ਸਮਾਯਾਤਃ ਸਮੀਪਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਕੁਤਃ । ਕੁਤਸ੍ਵ ਭੂਯੋ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕੁਤ੍ਰ ਵਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਃ ।। ੨੪.

ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੁੜ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਮਾਣਯੋਗ ਜੀ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'

ਕੋ ਭਵਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਞ੍ਚ ਤੇ ਮਯਾ। ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੨੪.

'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਰਗੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?' ਐਸਾ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਯਥਾ ਭਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਚਾਹਮਾਦਿਕਰ੍ਤ੍ਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਨਾਰਾਯਣਸਮਾਖ੍ਯਾਤਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਵੈ ਮਯਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ।। ੨੪.

'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਓਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ—ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।'

ਸਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਕਰ੍ਤृਣਾ। ਸੋऽਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਵੈਕੁਣ੍ਠੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸਮ੍ਭਵਃ ।। ੨੪.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਵਲੋਂ ਇਹ ਉੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਵੈਕੁੰਠ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ।