ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿਰਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚਸਃ। ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਤੁ ਪੁਨਰੇਵਾਯਂ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣੋ ਭਯਾਨਕਃ। ਮਤ੍ਕृਤੇਨ ਚ ਵਰ੍ਣੇਨ ਮਤ੍ਕਲ੍ਪਃ ਕृष੍ਣ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੩.

ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੂਪ ਫਿਰ ਕਾਲਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੰਗ ਕਰਕੇ 'ਕਾਲਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,

ਤਤ੍ਰਾऽਹਂ ਕਾਲਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਲੋ ਲੋਕਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਃ । ਵਿਜ੍ਞਾਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਬ੍ਰਹਮਨ੍ ਘੋਰੋ ਘੋਰਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।। ੨੩.

ਉਥੇ ਮੈਂ ਕਾਲ ਵਾਂਗ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਾਲ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਘੋਰਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਯੇ ਮਾਂ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ। ਤੇषਾਮਘੋਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਵ੍ਯਯਃ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਡਰ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਤ੍ਵਮਾਨ੍ਨਂ ਯੇ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ । ਤੇषਾਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਸੌਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਸਦੈਵ ਤੁ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਕੋਮਲ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੋ ਵੈ ਕਲ੍ਪੋऽਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾ ਤਥਾ ਚੇਯਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ ।। ੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੀ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਸ੍ਤਥਾ ਚੇਮੇ ਸਂਵृਤ੍ਤਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ। ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਾਦਾ ਵੈ ਲੋਕਸਂਮਤਾਃ ।। ੨੩.

ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਮੇਰੇ ਹੀ ਚੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ; ਚਾਰ ਰੂਪ ਨਾਮੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਚੌਥੇ ਪੈਰ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵ ਵਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਤ੍ਵਂ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਚ ਮੇਧ੍ਯਾ ਚ ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹੋਣਗੇ; ਸਾਰਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਚਾਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਰੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਥਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੇਤ੍ਤਾ ਚ ਵੇਦ੍ਯਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੩.

ਮੁਕਤੀ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।

ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਾਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਆਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ਚਤੁਰਸ੍ਤਥਾ। ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਾਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ ।। ੨੩.

ਚਾਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ; ਧਰਮ ਦੇ ਵੀ ਚਾਰ ਪੈਰ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਵਸ੍ਥਂ ਜਗਦ੍ਵੈ ਸਚਰਾਚਰਮ੍। ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾऽਵਸ੍ਥਿਤਂ ਚੈਵ ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਗਤ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਚਾਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਭੂਰ੍ਲੋਕੋऽਥ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੋऽਥ ਮਹਸ੍ਤਥਾ। ਜਨਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਂਤਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਭੂਲੋਕ, ਫਿਰ ਭੁਵਰਲੋਕ, ਸਵਰਲੋਕ ਤੇ ਮਹਲੋਕ; ਜਨਲੋਕ, ਤਪਲੋਕ, ਸ਼ਾਂਤਲੋਕ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਰੁਦਰਲੋਕ ਹੈ।

ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੋ ਹਿ ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਮਹਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਤਤ੍ਰ ਲੋਕਃ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਨ੍ਤਦ੍ਯੋਗਿਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੩.

ਸਵਰਲੋਕ ਤੀਜਾ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਮਹਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਥੇ ਜੋ ਲੋਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਰਵੋਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਮਮਾ ਨਿਰਹਂਕਾਰਾਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਾਃ। ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ਵਿਦੋ ਯੁਕ੍ਤਾ ਧ੍ਯਾਨਤਤ੍ਪਰਯੁਞ੍ਜਕਾਃ ।। ੨੩.

ਜੋ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਲੀਂਨ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚਤੁष੍ਪਦਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ। ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਪਸ਼ਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁष੍ਪਦਾਃ। ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੈषਾਂ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵੈ ਪਯੋਧਰਾਃ ।। ੨੩.

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਵੇਖਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ; ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਥਣ ਹੋਣਗੇ।

ਸੋਮਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮ ਮੁਖਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਃ। ਜੀਵਃ ਪ੍ਰਾਣਭृਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤਨੈਰ੍ਘृਤਮ੍ ।। ੨੩.

ਜਿਵੇਂ ਸੋਮ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵਗਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਤੋਂ ਘਿਉਂ ਪੀਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੋਮਮਯਂ ਚੈਤਦਮृਤਂ ਚੈਵ ਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਚਤੁष੍ਪਾਦਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਵੇਤਤ੍ਵਂ ਚਾਸ੍ਯ ਤੇਨ ਤਤ੍ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੋਮ ਰੂਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਵੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚੈਵਂ ਕ੍ਰਿਯਾਭੂਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਪਾਦਾ ਵੈ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀ। ਦृष੍ਟਾ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਚੈषਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਲੋਕਭਾਵਿਨੀ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈ ਦ੍ਵਿਪਦਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਨਾਸ਼੍ਚ ਨਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੨੩.

ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਦੋ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚੈਵਮਜਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀ। ਦृष੍ਟਾ ਤ੍ਵਯਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਧਰਾ ਪਰਾ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਤ੍ਵਮਜਾਨਾਂ ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੩.

ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਅਜਨਮਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਅਜਨਮਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰੂਪ ਮਿਲੇਗਾ।

ਅਜਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਅਮੋਘਰੇਤਾਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮੁਖੇ ਚਾਸ੍ਯ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ਮੇਧ੍ਯਃ ਪਸ਼ੁਰੂਪੀ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ।। ੨੩.

ਅਤੇ ਉਹ ਅਜਨਮਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਉਸ ਦਾ ਬੀਜ ਹਰ ਥਾਂ ਅਟੱਲ ਰਹੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਪਸ਼ੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਪਸਾ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਯੇ ਵੈ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਈਸ਼ਿਤ੍ਵੇ ਚ ਸ਼ਿਵਤ੍ਵੇ ਚ ਸਰ੍ਵਗਂ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਜੋ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਅਟੱਲ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਰਜਸ੍ਤਮੋਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁष੍ਯਕਮ੍ਬੁਵਿ। ਮਤ੍ਸਮੀਪਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।। ੨੩.

ਜੋ ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰਾਹ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਵਜੋਂ ਬੋਲਿਆ।

ਭਗਵਨ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੀ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਇਮਾਸ੍ਤਵ ਮਹਾਦੇਵ ਤਨਵੋ ਲੋਕਵਨ੍ਦਿਤਾਃ ।। ੨੩.

ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ।

ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਮਹਾਭੁਜ। ਕਸ੍ਯਾਂ ਵਾ ਯੁਗਸਮ੍ਭੂਤ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੨੩.

ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਮਹਾਂ ਆਤਮਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਕਿਹੜੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਣਗੇ?

ਕੇਨ ਵਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯੋਗੇਨ ਧ੍ਯਾਨਯੋਗੇਨ ਕੇਨ ਵਾ । ਤਨਵਸ੍ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ ।। ੨੩.

ਕਿਹੜੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਜਾਂ ਕਿਹੜੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਇਹ ਰੂਪ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਤਪਸਾ ਨੈਵ ਯੋਗੇਨ ਦਾਨਧਰ੍ਮਫਲੇਨ ਵਾ। ਨ ਤੀਰ੍ਥਫਲਯੋਗੇਨ ਕ੍ਰਤੁਭਿਰ੍ਵਾ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ ।। ੨੩.

ਨਾ ਤਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਨਾ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਸਹੀ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ।

ਨ ਵੇਦਾਧ੍ਯਾਪਨੈਰ੍ਵਾਪਿ ਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਵੇਦਨੈਃ । ਸ਼ਕ੍ਯੋऽਹਂ ਮਾਨੁਰ੍षੈਦ੍ਰष੍ਟੁਮृਤੇ ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਪਰਂ ਨ ਹਿ ।। ੨੩.

ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ, ਨਾ ਮਨ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ; ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚਤਮ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਸਾਧ੍ਯੋ ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਭਵਿष੍ਯਤੀਹ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਵਾਰਾਹੋ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ।। ੨੩.

ਸਾਧਿਆ, ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇਥੇ ਵਾਰਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ।