ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਯਃ। ਗਾਲਵ੍ਯਗੋਤ੍ਰਤਪਸਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ।। ੨੩.

'ਉਹ ਆਨੰਦ ਹੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਆਨੰਦ ਹੀ ਵੱਡਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ; ਗਾਲਵ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।'

ਤ੍ਵਯਿ ਯੋਗਸ਼੍ਚ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਪੋ ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਧਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾ। ऋਤਂ ਸ੍ਤ੍ਯਞ੍ਚ ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਅਹਿਂਸਾ ਸਨ੍ਤਤਿਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੨੩.

ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋਗ, ਸਾਂਖ, ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਕਰਮ, ਸਚ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਅਹਿੰਸਾ ਤੇ ਵੰਸ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

ਧ੍ਯਾਨਂ ਧ੍ਯਾਨਵਪੁਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾऽਪਿਦ੍ਯਾਮਤਿਰ੍ਧृਤਿਃ। ਕਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਮੇਧਾ ਲਜ੍ਜਾ ਸ਼ੁਦ੍ਦਿਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ। ਤੁष੍ਟਿਃ ਪੁष੍ਟਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਚੈਵ ਲਜ੍ਜਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ।। ੨੩.

ਧਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਿਆਨ, ਅਗਿਆਨ, ਨਿਸ਼ਚੈ, ਧੀਰਜ, ਚਮਕ, ਸੁਕੂਨ, ਯਾਦ, ਅਕਲ, ਲਾਜ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਤਸੱਲੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਕਰਮ, ਲਾਜ, ਸਬਰ ਤੇ ਥਿਰਤਾ — ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।

षਡ੍‌ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਾ । ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਦ੍ਧਿਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ ।। ੨੩.

ਇਹ ਛਬੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਬੱਤੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਏਹੀ ਕੁਦਰਤ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਹੀ ਉਤਪਤੀ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ।

ਸੈषਾ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ। ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੀ ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਃ ਪ੍ਰਕृਤਿ ਰ੍ਗੌਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਚੈਵ ਯਦਾਹੁਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਕਾਃ ।। ੨੩.

ਇਹ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਸਵੈਭੂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਚੌਂ-ਮੁਖੀ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਗਾਉਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਅਜਾਮੇਤਾਂ ਲੋਹਿਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਂਪ੍ਰਸृਜਮਾਨਾਂ ਸੁਰੂਪਾਮ੍। ਅਜੋऽਹਂ ਵੈ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਗਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਂ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ।। ੨੩.੫੧ ਏਵਮੁਕ੍ਤਵਾ ਮਹਾਦੇਵਃ ਅਟ੍ਟਹਾਸਮਥਾਕਰੋਤ੍ । ਵਲਿਤਾਸ੍ਫੋਟਿਤਰਵਂ ਕਹਾਕਹਨਦਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੩.

ਇਹ ਅਜੰਮੀ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਅਜੰਮਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਗਾਉਂ ਦਾ ਸਰਬ-ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ।

ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਦਿਵ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਃ ਕੁਮਾਰਕਾਃ। ਜਟੀ ਮੁਣ੍ਡੀ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਚ ਅਰ੍ਦ੍ਧਮੁਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਹਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਿਵਯ ਬੱਚੇ ਉਪਜੇ: ਜਟਾਵਾਲੇ, ਮੂੰਡੇ ਹੋਏ, ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅੱਧੇ ਮੂੰਡੇ ਵੀ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਤੁ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਸੁਮਹੌਜਸਃ। ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਉਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸਭ, ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਧਰ੍ਮੋਪਦੇਸ਼ਂ ਨਿਯਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋਗਮਯਂ ਦृਢਮ੍। ਸ਼ਿष੍ਟਾਨਾਂ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਰੁਦ੍ਰਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਜੋਗ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪੱਕੀ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ। ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਤੁ ਮਹਾਦੇਵਂ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ। ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵੇਤਤ੍ਵਨ੍ਤੇ ਕਥਂ ਵਿਭੋ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਿੱਟੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?'

ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪੋ ਯਦਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦਹਂ ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਤਤੋऽਭਵਮ੍। ਸ਼੍ਵੇਤੋष੍ਣੀषਃ ਸ਼੍ਵੇਤਮਾਲ੍ਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਮ੍ਬਰਧਰਃ ਸ਼ਿਵਃ ।। ੨੩.

ਜਦੋਂ ਚਿੱਟਾ ਯੁਗ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਿੱਟੀ ਪੱਗ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ੍ਥਿਮਾਂਸਰੋਮਾ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਤ੍ਵਕ੍ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤਃ। ਤੇਨ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪਸ੍ਤਦਾ ਹ੍ਯਸੌ ।। ੨੩.

ਚਿੱਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਵਾਲ, ਚਿੱਟੀ ਚਮੜੀ, ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ — ਇਸੇ ਨਾਂ ਤੇ ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਯੁਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਙ੍ਗਃ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਾ ਤਦਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ।। ੨੩.

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਰੀਰ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਸੀ, ਲਹੂ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਚਿੱਟੀ ਸੀ।

ਯਸ੍ਮਾਦਹਂ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ ਤ੍ਵਯਾ ਗੁਹ੍ਯੇ ਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਸ੍ਵੇਨ ਤਪਸਾ ਸਦ੍ਯੋ ਜਾਤਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਸਦ੍ਯੋ ਜਾਤੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਤਦ੍ ਗੁਹ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੨੩.

ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਿਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ 'ਤੁਰੰਤ ਜੰਮਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁਪਤ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਗੁਹ੍ਯਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਯੇ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਤਤ੍ਸਮੀਪਙ੍ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੁਪਤਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਗੇ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਯਦਾऽਹਂ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਾਸਂ ਲੋਹਿਤੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ। ਮਮਕृਤੇਨ ਵਰ੍ਣੇਨ ਕਲ੍ਪੋ ਵੈ ਲੋਹਿਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੩.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫਿਰ, ਨਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਲਾਲ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ ਉਹ ਯੁਗ ਲਾਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

ਤਦਾ ਲੋਹਿਤਮਾਸਾਸ੍ਥਿਲੋਹਿਤਕ੍ਸ਼ੀਰਸਨ੍ਨਿਭਾ । ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਨਵਤੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਗੌਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ।। ੨੩.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਾਲ ਹੱਡੀਆਂ, ਲਾਲ ਦੁੱਧ ਵਰਗੀਆਂ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ, ਗਾਇਤਰੀ ਗਾਉਂ ਕਹੀ ਗਈ।

ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਲੋਹਿਤਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯ੍ਯਯੇ। ਵਾਮਤ੍ਵਾਚ੍ਚੈਵ ਯੋਗਸ੍ਯ ਵਾਮਦੇਵਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉਲਟਣ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਜੋਗ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਵਾਮਦੇਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆ ਗਈ।

ਤਥਾਪਿ ਹਿ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵ ਤ੍ਵਯਾऽਹਂ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ। ਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤ ਵਰ੍ਣੇਨ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰ੍ਣੋਤ੍ਤਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਤਤੋऽਹਂ ਵਾਮਦੇਵੇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਯਾਤੋ ਮਹੀਤਲੇ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਨਿਯਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

ਯੇ ਚਾਪਿ ਵਾਮਦੇਵਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਚੇਮਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਮਾਤਰਂ ਵਿਭੋ ।। ੨੩.

ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਾਮਦੇਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਰੁਦਰਾਣੀ ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,

ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿਰਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚਸਃ। ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਤੁ ਪੁਨਰੇਵਾਯਂ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣੋ ਭਯਾਨਕਃ। ਮਤ੍ਕृਤੇਨ ਚ ਵਰ੍ਣੇਨ ਮਤ੍ਕਲ੍ਪਃ ਕृष੍ਣ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੩.

ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੂਪ ਫਿਰ ਕਾਲਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੰਗ ਕਰਕੇ 'ਕਾਲਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,

ਤਤ੍ਰਾऽਹਂ ਕਾਲਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਲੋ ਲੋਕਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਃ । ਵਿਜ੍ਞਾਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਬ੍ਰਹਮਨ੍ ਘੋਰੋ ਘੋਰਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।। ੨੩.

ਉਥੇ ਮੈਂ ਕਾਲ ਵਾਂਗ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਾਲ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਘੋਰਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਯੇ ਮਾਂ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ। ਤੇषਾਮਘੋਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਵ੍ਯਯਃ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਡਰ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਤ੍ਵਮਾਨ੍ਨਂ ਯੇ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ । ਤੇषਾਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਸੌਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਸਦੈਵ ਤੁ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਕੋਮਲ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੋ ਵੈ ਕਲ੍ਪੋऽਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾ ਤਥਾ ਚੇਯਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ ।। ੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੀ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਸ੍ਤਥਾ ਚੇਮੇ ਸਂਵृਤ੍ਤਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ। ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਾਦਾ ਵੈ ਲੋਕਸਂਮਤਾਃ ।। ੨੩.

ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਮੇਰੇ ਹੀ ਚੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ; ਚਾਰ ਰੂਪ ਨਾਮੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਚੌਥੇ ਪੈਰ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵ ਵਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਤ੍ਵਂ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਚ ਮੇਧ੍ਯਾ ਚ ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹੋਣਗੇ; ਸਾਰਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਚਾਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਰੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਥਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੇਤ੍ਤਾ ਚ ਵੇਦ੍ਯਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੩.

ਮੁਕਤੀ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।