ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਥ ਤਂ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵੈ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਵਵਨ੍ਦੇ ਦੇਵਮੀਸ਼ਾਨਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਗਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਯਮਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।

ਓਮੀਸ਼ਾਨਂ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਮਹਾਦੇਵ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਨਗਤਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਣਮਨ੍ਤਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਉਵਾਚ ਭਗਵਾਨੀਸ਼ਃ ਪ੍ਰੀਤੋऽਹਂ ਤੇ ਕਿਮਿਚ੍ਛਸਿ ।। ੨੩.

'ਓਮ, ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਪਿਤਾਮਹ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?'

ਤਤਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਣਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਗ੍ਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਉਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰੀਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿਲੋਂ ਬੋਲਿਆ।

ਯਦਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਗਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਸ਼੍ਚਾਯਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੩.

'ਇਹ ਜੋ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਕੌਣ ਹੈ?'

ਕੈषਾ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਚਤੁष੍ਪਾਦਾ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੀ। ਚਤੁਃਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੀ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਰਾ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਨ੍ਤਾ ਚਤੁਃਸ੍ਤਨੀ ।। ੨੩.

'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੈਰ, ਚਾਰ ਮੁੰਹ, ਚਾਰ ਸਿੰਗ, ਚਾਰ ਜਬੜੇ, ਚਾਰ ਦੰਦ ਤੇ ਚਾਰ ਛਾਤੀਆਂ ਹਨ?'

ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਾ ਚਤੁਰ੍ਨੇਤ੍ਰਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੁਪਾ ਕਥਂ ਸ੍ਮृਤਾ। ਕਿਨ੍ਨਾਮਧੇਯਾ ਕੋऽਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਕਿਂਵੀਰ੍ਯਾ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਮਤਃ ।। ੨੩.

'ਚਾਰ ਹੱਥ, ਚਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ, ਸੁਭਾਉ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀ ਹਨ?'

ਰਹਸ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਾਵਨਂ ਪੁष੍ਠਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍। ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵੈਤਤ੍ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਮਾਦਿਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾ ਤਥਮ੍ ।। ੨੩.

'ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੇਦ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸੀ, ਸੁਣ।'

ਅਯਂ ਯੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਸ੍ਤ੍ਵਸੌ ਸ੍ਮृਤਃ। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵਾਦਯੋ ਦੇਵਾਃ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਨ੍ਮਨਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੨੩.

'ਇਹ ਜੋ ਕਲਪ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਵਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਛੱਬੀ ਮਨੂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'

ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਥਾਨਮਿਦਂ ਚਾਪਿ ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਭੋ। ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ਹ੍ਯਯਮ੍ ।। ੨੩.

'ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਇਹ ਤੈਤੀਵਾਂ ਕਲਪ ਹੈ।'

ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮਤੀਤਾ ਯੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ । ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਤਵ ਦੇਵੇਸ਼ ਤਾਨ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੨੩.

'ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਸੌ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਕਲਪ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।'

ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਤੇ ਮਹਾਲਯਃ। ਗਾਲਵ੍ਯਗੋਤ੍ਰਤਪਸਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ।। ੨੩.

'ਉਹ ਆਨੰਦ ਹੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਆਨੰਦ ਹੀ ਵੱਡਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ; ਗਾਲਵ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।'

ਤ੍ਵਯਿ ਯੋਗਸ਼੍ਚ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਪੋ ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਧਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾ। ऋਤਂ ਸ੍ਤ੍ਯਞ੍ਚ ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਅਹਿਂਸਾ ਸਨ੍ਤਤਿਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੨੩.

ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋਗ, ਸਾਂਖ, ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਕਰਮ, ਸਚ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਅਹਿੰਸਾ ਤੇ ਵੰਸ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

ਧ੍ਯਾਨਂ ਧ੍ਯਾਨਵਪੁਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾऽਪਿਦ੍ਯਾਮਤਿਰ੍ਧृਤਿਃ। ਕਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਮੇਧਾ ਲਜ੍ਜਾ ਸ਼ੁਦ੍ਦਿਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ। ਤੁष੍ਟਿਃ ਪੁष੍ਟਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਚੈਵ ਲਜ੍ਜਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ।। ੨੩.

ਧਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਿਆਨ, ਅਗਿਆਨ, ਨਿਸ਼ਚੈ, ਧੀਰਜ, ਚਮਕ, ਸੁਕੂਨ, ਯਾਦ, ਅਕਲ, ਲਾਜ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਤਸੱਲੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਕਰਮ, ਲਾਜ, ਸਬਰ ਤੇ ਥਿਰਤਾ — ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।

षਡ੍‌ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਾ । ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਦ੍ਧਿਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ ।। ੨੩.

ਇਹ ਛਬੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਬੱਤੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਏਹੀ ਕੁਦਰਤ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਹੀ ਉਤਪਤੀ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ।

ਸੈषਾ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ। ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੀ ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਃ ਪ੍ਰਕृਤਿ ਰ੍ਗੌਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਚੈਵ ਯਦਾਹੁਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਕਾਃ ।। ੨੩.

ਇਹ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਸਵੈਭੂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਚੌਂ-ਮੁਖੀ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਗਾਉਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਅਜਾਮੇਤਾਂ ਲੋਹਿਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਂਪ੍ਰਸृਜਮਾਨਾਂ ਸੁਰੂਪਾਮ੍। ਅਜੋऽਹਂ ਵੈ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਗਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਂ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ।। ੨੩.੫੧ ਏਵਮੁਕ੍ਤਵਾ ਮਹਾਦੇਵਃ ਅਟ੍ਟਹਾਸਮਥਾਕਰੋਤ੍ । ਵਲਿਤਾਸ੍ਫੋਟਿਤਰਵਂ ਕਹਾਕਹਨਦਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੩.

ਇਹ ਅਜੰਮੀ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਅਜੰਮਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਗਾਉਂ ਦਾ ਸਰਬ-ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ।

ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਦਿਵ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਃ ਕੁਮਾਰਕਾਃ। ਜਟੀ ਮੁਣ੍ਡੀ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਚ ਅਰ੍ਦ੍ਧਮੁਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਹਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਿਵਯ ਬੱਚੇ ਉਪਜੇ: ਜਟਾਵਾਲੇ, ਮੂੰਡੇ ਹੋਏ, ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅੱਧੇ ਮੂੰਡੇ ਵੀ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਤੁ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਸੁਮਹੌਜਸਃ। ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਉਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸਭ, ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਧਰ੍ਮੋਪਦੇਸ਼ਂ ਨਿਯਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋਗਮਯਂ ਦृਢਮ੍। ਸ਼ਿष੍ਟਾਨਾਂ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਰੁਦ੍ਰਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਜੋਗ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪੱਕੀ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ। ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਤੁ ਮਹਾਦੇਵਂ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ। ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵੇਤਤ੍ਵਨ੍ਤੇ ਕਥਂ ਵਿਭੋ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਿੱਟੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?'

ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪੋ ਯਦਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦਹਂ ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਤਤੋऽਭਵਮ੍। ਸ਼੍ਵੇਤੋष੍ਣੀषਃ ਸ਼੍ਵੇਤਮਾਲ੍ਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਮ੍ਬਰਧਰਃ ਸ਼ਿਵਃ ।। ੨੩.

ਜਦੋਂ ਚਿੱਟਾ ਯੁਗ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਿੱਟੀ ਪੱਗ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ੍ਥਿਮਾਂਸਰੋਮਾ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਤ੍ਵਕ੍ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤਃ। ਤੇਨ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪਸ੍ਤਦਾ ਹ੍ਯਸੌ ।। ੨੩.

ਚਿੱਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਵਾਲ, ਚਿੱਟੀ ਚਮੜੀ, ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ — ਇਸੇ ਨਾਂ ਤੇ ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਯੁਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਙ੍ਗਃ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਾ ਤਦਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ।। ੨੩.

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਰੀਰ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਸੀ, ਲਹੂ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਚਿੱਟੀ ਸੀ।

ਯਸ੍ਮਾਦਹਂ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ ਤ੍ਵਯਾ ਗੁਹ੍ਯੇ ਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਸ੍ਵੇਨ ਤਪਸਾ ਸਦ੍ਯੋ ਜਾਤਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਸਦ੍ਯੋ ਜਾਤੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਤਦ੍ ਗੁਹ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੨੩.

ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਿਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ 'ਤੁਰੰਤ ਜੰਮਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁਪਤ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਗੁਹ੍ਯਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਯੇ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਤਤ੍ਸਮੀਪਙ੍ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।। ੨੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੁਪਤਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਗੇ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਯਦਾऽਹਂ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਾਸਂ ਲੋਹਿਤੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ। ਮਮਕृਤੇਨ ਵਰ੍ਣੇਨ ਕਲ੍ਪੋ ਵੈ ਲੋਹਿਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੩.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫਿਰ, ਨਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਲਾਲ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ ਉਹ ਯੁਗ ਲਾਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

ਤਦਾ ਲੋਹਿਤਮਾਸਾਸ੍ਥਿਲੋਹਿਤਕ੍ਸ਼ੀਰਸਨ੍ਨਿਭਾ । ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਨਵਤੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਗੌਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ।। ੨੩.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਾਲ ਹੱਡੀਆਂ, ਲਾਲ ਦੁੱਧ ਵਰਗੀਆਂ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ, ਗਾਇਤਰੀ ਗਾਉਂ ਕਹੀ ਗਈ।

ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਲੋਹਿਤਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯ੍ਯਯੇ। ਵਾਮਤ੍ਵਾਚ੍ਚੈਵ ਯੋਗਸ੍ਯ ਵਾਮਦੇਵਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉਲਟਣ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਜੋਗ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਵਾਮਦੇਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆ ਗਈ।

ਤਥਾਪਿ ਹਿ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵ ਤ੍ਵਯਾऽਹਂ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ। ਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤ ਵਰ੍ਣੇਨ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰ੍ਣੋਤ੍ਤਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਤਤੋऽਹਂ ਵਾਮਦੇਵੇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਯਾਤੋ ਮਹੀਤਲੇ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਨਿਯਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।