ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਤੁष੍ਪਦਾਂ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਂ ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਾਂ ਚਤੁਃਸ੍ਤਨੀਮ੍। ਚਤੁਰ੍ਨ੍ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਚਤੁਃਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੀਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੀਮ੍। ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਲ੍ਲੋਕਸਂਯੁਕ੍ਤਾਮੀਸ਼੍ਵਰੀਂ ਸਰ੍ਵਤੋਮੁਖੀਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੈਰ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਚਾਰ ਹੱਥ, ਚਾਰ ਛਾਤੀਆਂ, ਚਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਚਾਰ ਸਿੰਗ, ਚਾਰ ਦੰਦ, ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਸਨ; ਉਹ ਬਤੀਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ, ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇਸ਼ਵਰੀ ਸੀ।

ਸ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਮਹਾਦੇਵੀਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍। ਪੁਨਰਾਹ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤਃ ।। ੨੩.

ਉਸ ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।

ਮਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਿਤਿ ਗਾਯਮਾਨਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਏਹ੍ਯੇਹੀਤਿ ਮਹਾਦੇਵੀ ਸੋਤ੍ਤਿष੍ਠਤ੍ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੨੩.

ਮਤ, ਸਮਰਣ, ਬੁੱਧਿ — ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਆ, ਆ' ਸੁਣ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਠ ਖੜੀ ਹੋਈ।

ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਵृਤ੍ਯ ਯੋਗੇਨ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਸ਼ੀਕੁਰੁ। ਅਥ ਵਾ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਪਰਮਾਰ੍ਥਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ।। ੨੩.

ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈ; ਜਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਰੁਦਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉੱਚੀ ਸਚਾਈ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ।

ਅਥੈਨਾਂ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮਸ੍ਯ ਧ੍ਯਾਯਤਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ। ਪ੍ਰਦਦੌ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਾਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍। ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਧ੍ਯਾਨਯੋਗੇਨ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਚੀ ਇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯ ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍। ਗਾਯਤ੍ਰੀਨ੍ਤੁ ਤਤੋ ਰੌਦ੍ਰੀਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ।। ੨੩.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਤਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਮਹਾਂ ਇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਗਾਇਤਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੌਦ੍ਰੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਾਂਭਿਆ।

ਇਤ੍ਯੇਤਾਂ ਵੈਦਿਕੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਰੌਦ੍ਰੀਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਰ੍ਪਿਤਾਮ੍। ਜਪਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਹਾਦੇਵੀਂ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾਮ੍। ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਤੁ ਮਹਾਦੇਵਂ ਧ੍ਯਾਨਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ।। ੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਗਾਇਤਰੀ ਵਾਲੀ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਿਆ ਜਪ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਫਿਰ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ।

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਦੇਵੋ ਦਿਵ੍ਯਂ ਯੋਗਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਚ ਦਦੌ ਪੁਨਃ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿਵਯ ਯੋਗ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਿੱਤਾ।

ਅਥਾਟ੍ਟਹਾਸਂ ਮੁਮੁਚੇ ਭੀषਣਂ ਦੀਪ੍ਤਮੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੋ ਦੀਪ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾਃ ਕੁਮਾਰਕਾਃ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹਾਸੀ ਛੱਡੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਕੁਮਾਰਕਾ ਜਨਮ ਲਏ।

ਪੀਤਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਧਰਾਃ ਪੀਤਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਾਃ । ਪੀਤੋष੍ਣੀषਸ਼ਿਰਸ੍ਕਾਸ਼੍ਚ ਪੀਤਾਸ੍ਯਾਃ ਪੀਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾਃ ।। ੨੩.

ਉਹ ਪੀਲੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪੀਲੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਪੀਲੇ ਪੱਗ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ।

ਤਤੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਉषਿਤ੍ਵਾ ਵਿਮਲੌਜਸਃ। ਯੋਗਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹਿਤੈषਿਣਃ ।। ੨੩.

ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਆਤਮਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਗਏ।

ਧਰ੍ਮਯੋਗਬਲੋਪੇਤਾ ऋषੀਣਾਂ ਦੀਰ੍ਘਸਤ੍ਰਿਣਾਮ੍। ਉਪਦਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਤੇ ਯੋਗਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਰੁਦ੍ਰਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਧਰਮ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

ਏਵਮੇਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਅਨ੍ਯੇऽਪਿ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਧ੍ਯਾਨਯੁਕ੍ਤਾ ਜਿਤੋਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ ।। ੨੩.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ, ਹੋਰ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਨਿਯਤ ਹੈ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—

ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਪਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਵਿਰਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚ੍ਚਸਃ। ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਮਹਾਦੇਵਂ ਰੁਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਪੁਨਰ੍ਭਵਾਃ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸਾਰੇ, ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪੀਤਵਰ੍ਣੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ। ਪੁਨਰਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਿਤਕਲ੍ਪੋ ਹਿ ਨਾਮਤਃ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਕਲਪ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਸਵਯੰਭੂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਨਵਾਂ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਫੈਦ ਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾਵृਤ੍ਤੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕੇ । ਸ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਃ ਪ੍ਰਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਦੁਃਖਿਤਃ ।। ੨੩.

ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਯ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।

ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮਸ੍ਯ ਵੈ ਪ੍ਰਭੋਃ । ਕृष੍ਣਃ ਸਮਭਵਦ੍ਵਰ੍ਣੋ ਧ੍ਯਾਯਤਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ।। ੨੩.

ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਤੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਂ ਕੁਮਾਰਕਮ੍। ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਕੁਮਾਰਕਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

ਕृष੍ਣਾਮ੍ਬਰਵਰੋष੍ਣੀषਂ ਕृष੍ਣਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਮ੍। ਕृष੍ਣੇਨ ਮੌਲਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਰਗਨੁਲੇਪਨਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਪੱਗ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਾਲਾ ਯਜਨੋਪਵੀਤ, ਕਾਲੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕਾਲੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮਮਰਂ ਘੋਰ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਮ੍। ਵਵਨ੍ਦੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਕृष੍ਣਪਿਙ੍ਗਲਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਮਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਕਾਲੇ-ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਪਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਨਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ੍ਤੁ ਯਤੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਅਘੋਰੇਤਿ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਏਵਾਨੁਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ।। ੨੩.

ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਯਤੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 'ਅਘੋਰ' ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ।

ਏਵਂ ਵੈ ਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ। ਮੁਮੋਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਅਟ੍ਟਹਾਸਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍ ।। ੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ, ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਹਾਸੀ ਛੱਡੀ।

ਅਥਾਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ਕृष੍ਣਾਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਰਗਨੁਲੇਪਨਾਃ । ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਮ੍ਬਭੂਵੁਃ ਕੁਮਾਰਕਾਃ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਕੁਮਾਰਕਾ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਕਾਲੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਕृष੍ਣਾਃ ਕृष੍ਣਾਮ੍ਬਰੋष੍ਣੀषਾਃ ਕृष੍ਣਾਸ੍ਯਾਃ ਕृष੍ਣਵਾਸਸਃ। ਤੈਸ਼੍ਚਾਟ੍ਟਹਾਸਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਹੂਙ੍ਕਾਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁष੍ਕਲਃ। ਨਮਸ੍ਕਾਰਸ਼੍ਚ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਦੀਰਿਤਃ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ, ਕਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕਾਲਾ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਕਾਲਾ ਮੁੰਹ ਤੇ ਕਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਸਾ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਤਤੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਯੋਗਾਤ੍ਤਤ੍ ਪਾਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਉਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸ਼ਿष੍ਯੇਬ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਦੁਸ੍ਤਤਃ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਯੋਗੇਨ ਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮਨਸਾ ਸ਼ਿਵਮ੍। ਅਮਲਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਜੋਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

ਏਵਮੇਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਯੇ ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਧਾਨਜ੍ਞਾ ਗਨ੍ਤਾਰੋ ਰੁਦ੍ਰਮਵ੍ਯਯਮ੍ ।। ੨੩.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਹੋਰ ਦੂਜੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਜੋਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਟੱਲ ਰੁਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ।

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤੇ ਕਲ੍ਪੇ ਕृष੍ਣਰੁਪੇ ਭਯਾਨਕੇ। ਅਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ ਕਲ੍ਪੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੁਪਸ੍ਤੁ ਨਾਮਤਃ ।। ੨੩.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਲਪ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਨਵਾਂ ਕਲਪ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਸਂਹਾਰੇ ਪੁਨਃ ਸृष੍ਟੇ ਚਰਾਚਰੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮਸ੍ਯ ਧ੍ਯਾਯਤਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ। ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਮਹਾਨਾਦਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ।। ੨੩.

ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਮੁੱਕ ਗਈ ਤੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਫਿਰ ਬਣੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸਰਸਵਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।