ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਸੇ ਮਾਸੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਯੋ ਯਜੇਤ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ । ਨ ਸ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਯਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੦.

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਹਨਾ ਪੁੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਜੋ ਇਕ ਮਾਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਅਬ੍ਬਿਨ੍ਦੁਂ ਯਃ ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰੇਣ ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ। ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੦.

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਕ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਬੂੰਦ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵੇ, ਉਹ ਮਾਪ ਨਾਲ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇ ਚ ਯਤ੍ ਫਲਮ੍। ਅਭਕ੍ਸ਼ਣੇ ਚ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੦.

ਜੋ ਫਲ ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਮਾਸ ਨਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਮ੍ਯਰ੍ਥੇ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਸ਼ੂਰਾਣਾਮਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾਮ੍। ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ ਫਲਂ ਦृष੍ਟਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੦.

ਜੋ ਵੀਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨ ਤਥਾ ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਨ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ। ਯਤ੍ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੦.

ਕਦੇ ਵੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯੱਗ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਯੋऽਰ੍ਦ੍ਧਮਾਤ੍ਰੋ ਯਃ ਪ੍ਲੁਤੋ ਨਾਮੋਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ। ਏषਾ ਏਵ ਭਵੇਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਾ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਤੁ ਯੋਗਿਨਾਮ੍ ।। ੨੦.

ਉੱਥੇ ਜੋ ਅੱਧੀ ਮਾਪ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਅਤੇ ਜੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਰੂਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਏषਾ ਚੈਵ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਮਲਕ੍ਸ਼ਣਾ। ਯੋਗਿਨਾਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇ ਹ੍ਯष੍ਟਲਕ੍ਸ਼ਣੇ। ਅਣਿਮਾਦ੍ਯੇਤਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੨੦.

ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋਗੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਣਿਮਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਹਿ ਯੋਗੀ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੨੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਜੋਗੀ ਵਿਵਸਥਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣਾ ਆਪ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ऋਚੋ ਯਜੂਂषਿ ਸਾਮਾਨਿ ਵੇਦੋਪਨਿषਦਸ੍ਤਥਾ। ਯੋਗਜ੍ਞਾਨਾਦਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਧ੍ਯਾਨਚਿਨ੍ਤਕਃ ।। ੨੦.

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋਗ ਜ਼ਰੀਏ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਭੂਤਲਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਅਭੂਤਃ ਸ ਤੁ ਜਾਯਤੇ। ਯੋਗੀ ਸਙ੍ਕ੍ਰਮਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਾਤਿ ਵੈ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪਦਮ੍ ।। ੨੦.

ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯੋਗੀ ਇਹ ਬਦਲਾਵ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਿ ਚਾਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਾਂ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੀਮ੍। ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਖ੍ਯਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੨੦.

ਇੱਥੇ, ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਿਆਂ—

ਇਤ੍ਯੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮੋਙ੍ਕਾਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਯਸ੍ਤੁ ਵੇਦਯਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਵਾ ਪੁਨਃ ।। ੨੦.

ਇਹ ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਓਂਕਾਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ—

ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਬਨ੍ਧਨਬਨ੍ਧਨਃ। ਅਚਲਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਿਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਃ। ਇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਵੈ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮੋਙ੍ਕਾਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੨੦.

ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਡੋਲ, ਗੁਣ-ਰਹਿਤ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਓਂਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਯਥਾ ਰੁਦ੍ਰਨਮਸ੍ਕਾਰਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਫਲੋ ਧ੍ਰੁਵਃ। ਅਨ੍ਯਦੇਵਨਮਸ੍ਕਾਰੋ ਨ ਤਤ੍ ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੦.

ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਹੈ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਯੋਗੀ ਉਪਾਸੀਤ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਦਸ਼ਾਵਿਸ੍ਤਾਰਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਥਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ।। ੨੦.

ਇਸ ਲਈ, ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਚੋਵੀਂ ਵਾਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਦਸ ਵਾਰੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਵੀ।

ਓਙ੍ਕਾਰਂ ਸਰ੍ਵਤਃ ਕਾਲੇ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਹਿਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਤੇਨ ਤੇਨ ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਤ੍ਵਂ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੨੦.

ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੁਆਰਾ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨਮਸ੍ਕਾਰਸ੍ਤਥਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਣਵਸ੍ਤੁਵਤੇ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਪ੍ਰਣਵਂ ਸ੍ਤੁਵਤੇ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞਂ ਸਂਸ੍ਤੁਵਤੇ ਨਮਃ। ਨਮਸ੍ਤੁਵਤਿ ਵੈ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਪਦਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ।। ੨੦.

ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ, ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਣਵ ਯਜਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯਜਨ ਨਮਸਕਾਰ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਮਸਕਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਅਵਸਥਾ।

ਇਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਰਹਸ੍ਯਾਨਿ ਯਤੀਨਾਂ ਵੈ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਯਸ੍ਤੁ ਵੇਦਯਤੇ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਪਦਮ੍ ।। ੨੦.

ਇਹ ਰਾਜ਼, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਨ; ਜੋ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ऋषੀਣਾਮਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍ । ऋषਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਧਰਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਨ੍ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੨੧.

ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਨੈਮੀਸ਼ ਆਰਣਯ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ, ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਵਰਣਿ ਸੀ।

ਤੇषਾਂ ਸੋਪ੍ਯਗ੍ਰਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਯੁਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ। ਸਾਤਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇ ਸਤ੍ਰਯਾਜਿਨਾਮ੍। ਵਿਨਯੇਨੋਪਸਂਗਮ੍ਯ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍ ।। ੨੧.

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਸਤ੍ਰਯਾਜੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਵਿਭੋ ਪੁਰਾਣਸਂ ਬਦ੍ਧਾਂ ਕਥਾਂ ਵੈ ਵੇਦਸਂਮਿਤਾਮ੍। ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ।। ੨੧.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਲਲਾਟਾਨ੍ਨੀਲਲੋਹਿਤਮ੍। ਕਥਂ ਤਤ੍ਤੇਜਸਂ ਦੇਵਂ ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੧.

ਕਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਨੀਲ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?

ਕਥਂ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਜਜ੍ਞੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਮਲਸਂਭਵਃ। ਰੁਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਜਸ੍ਯ ਕਥਂ ਪੁਨਃ ।। ੨੧.

ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣਿਆ? ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਰੁਦ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?

ਕਥਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰਨੁਤ੍ਤਮਾ। ਸਰ੍ਵੇ ਵਿष੍ਣੁਮਯਾ ਦੇਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿष੍ਣੁਮਯਾ ਗਣਾਃ ।। ੨੧.

ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰੀਤ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਿਚ ਰਮੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਭ ਗਣ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਿਚ ਰਮੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਨ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸਮਾ ਕਾਚਿਦ੍ਗਤਿਰਨ੍ਯਾ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸਤਤਂ ਦੇਵਾ ਗਾਯਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਭਵਸ੍ਯ ਸਕਥਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਕੁਰੁਤੇ ਹਰਿਃ ।। ੨੧.

ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਹਰੀ ਕਿਵੇਂ ਭਵ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਾਯੁਃ ਸਾਵਰ੍ਣਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਹੋ ਸਾਧੁ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਧੋ ਪृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਹ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਃ ।। ੨੧.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਯੂ ਨੇ ਸਾਵਰਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਵਾਹ ਭਾਈ! ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।"

ਭਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੋऽਭਵਦ੍ਯਥਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦ੍ਮ ਯੋਨਿਤ੍ਵਂ ਰੁਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਚ ।। ੨੧.

ਭਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਰੁਦਰ ਬਣਿਆ—