ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਯਲਿਪ੍ਸਾਂ ਸਮਾਧਾਸ੍ਯੇ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾਹਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਸੁਤਮ੍। ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯਂ ਪੂਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸਹ ਤੇਨ ਵੈ ।। ੬.

'ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜਿੱਤ ਲਈ ਲਗਾਵਾਂਗੀ; ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗੀ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਮਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਿਵਾਕਰੇ । ਨਿਦ੍ਰਯਾਪਹृਤਾ ਦੇਵੀ ਜਾਨ੍ਵੋਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਦਾ ।। ੬.

ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਮੱਧ ਦਿਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਦਿਤੀ, ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਲੈ ਗਈ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮਸ਼ੁਚਿਂ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪਾਦਯੋਰ੍ਗਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਹਾਸ ਚ ਮੁਮੋਦ ਚ ।। ੬.

ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪਏ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਤੇ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।

ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਿਵृਤਂ ਵਿਵੇਸ਼ਾਥ ਪੁਰਨ੍ਦਰਃ। ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚਾਮਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਰ੍ਭਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹੌਜਸਮ੍। ਅਭਿਨਤ੍ਸ ਪ੍ਰਧਾਨਨ੍ਤੁ ਕੁਲਿਸ਼ੇਨ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੬.

ਉਸ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਗਰਭ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਵੱਜਿਆ।

ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਦਾ ਗਰ੍ਭੋ ਵਜ੍ਰੇਣ ਸ਼ਤਪਰ੍ਵਣਾ। ਰੁਰੋਦ ਸਸ੍ਵਰਂ ਭੀਮਂ ਵੇਪਮਾਨਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਮਾਰੋਦੀਰਿਤਿ ਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪੁਨਰਭਾषਤ ।। ੬.

ਜਦੋਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਗਰਭ ਵੱਜਿਆ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੰਬਦਾ ਰਿਹਾ। ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਰੋ ਨਾ।'

ਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਸਪ੍ਤਧਾਭੂਤਂ ਹ੍ਯੇਕੈਕਂ ਸਪ੍ਤਧਾ ਪੁਨਃ। ਕੁਲਿਸ਼ੇਨ ਬਿਭੇਦੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਤੋ ਦਿਤਿਰਬੁਧ੍ਯਤ ।। ੬.

ਉਹ ਗਰਭ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਵਾਰ ਵੰਡਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਤੀ ਜਾਗ ਪਈ।

ਨ ਹਨ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨ ਹਨ੍ਤਵ੍ਯ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਦਿਤਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਨਿष੍ਪਪਾਤੋਦਰਾਦ੍ਵਜ੍ਰੀ ਮਾਤੁਰ੍ਵਚਨਗੌਰਵਾਤ੍। ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਜ੍ਰਸਹਿਤੋ ਦਿਤਿਂ ਸ਼ਕ੍ਰੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ ।। ੬.

ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਨਾ ਮਾਰੋ, ਨਾ ਮਾਰੋ!' ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਜਰ ਧਾਰੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਵਜਰ ਲੈ ਕੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਅਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦੇਵਿ ਸੁਪ੍ਤਾਸਿ ਪਾਦਯੋਰ੍ਗਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾ। ਤਦਨ੍ਤਰਮਹਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਹਨ੍ਤਾਰਮਾਹਵੇ। ਭਿਨ੍ਨਵਾਨ੍ ਗਰ੍ਭਮੇਤਨ੍ਤੇ ਬਹੁਧਾ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੬.

ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸੀ ਤੇ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ, ਸ਼ਕਰ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।

ਤਸ੍ਮਿਸ੍ਤੁ ਵਿਫਲੇ ਗਰ੍ਭੇ ਦਿਤਿਃ ਪਰਮਦੁਃਖਿਤਾ। ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਤੁਰ੍ਨਯਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੬.

ਗਰਭ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦਿਤੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਮਮਾਪਰਾਧਾਦ੍ਗਰ੍ਭੋऽਯਂ ਯਦਿ ਤੇ ਵਿਫਲੀਕृਤਃ। ਨਾਪਰਾਧੋऽਸ੍ਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ ऋषਿਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਬਲ ।। ੬.

ਜੇ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ਤ੍ਰੋਰ੍ਵਧੇ ਨ ਦੋषੋऽਸ੍ਤਿ ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਸ਼ਪਾਮਿ ਭੋਃ। ਪ੍ਰਿਯਨ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਮੇ ਕੁਰੁ ।। ੬.

ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਲਈ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ।

ਭਵਨ੍ਤੁ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਵੈ ਦਿਵਿ। ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਾਨਿਮਾਨ੍ ਸਪ੍ਤ ਚਰਨ੍ਤੁ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ। ਮਰੁਤਸ਼੍ਚੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਗਣਾਸ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਕਾਃ ।। ੬.

ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸੱਤ ਥਾਂ ਹੋਣ। ਇਹ ਸੱਤ ਹਵਾ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਚਲਣ। ਉਹ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਗੁੱਛੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ।

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚੈਵ ਭਾਸ੍ਕਰੇ। ਸੋਮੇ ਤृਤੀਯੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਗਣੇ ।। ੬.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਗੁੱਛਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਸੂਰਜ ਨਾਲ; ਤੀਜਾ ਚੰਦ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਚੌਥਾ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ।

ਗ੍ਰਹੇषੁ ਪਞ੍ਚਮਸ਼੍ਚੈਵ षष੍ਠਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਮਣ੍ਡਲੇ। ਧ੍ਰੁਵੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਪਰਸ੍ਤੁ ਸਃ ।। ੬.

ਪੰਜਵਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿਚ; ਛੇਵਾਂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ; ਸੱਤਵਾਂ ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹਵਾ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਹੈ।

ਤਾਨ੍ਯੇਤੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਮਮਾਤ੍ਮਜਾਃ। ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਾਨਿਮਾਨ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤੁ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ ।। ੬.

ਅੱਜ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਵਾ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਲਣ।

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਅਮੇਧ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਯ ਆਵਹਃ। ਚਰਨ੍ਤੁ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਥਮਸ਼੍ਚਰਤਾਙ੍ਗਣਃ ।। ੬.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਗੁੱਛਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅਸ਼ੁੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪਹਿਲਾ ਸਮੂਹ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਲਣ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੇਧ੍ਯੇਭ੍ਯ ਆਸੂਰ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਹਸ੍ਤੁ ਯਃ। ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚਰਤਾਙ੍ਗਣਃ ।। ੬.

ਦੂਜਾ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਹਵਾ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਉਥੇ ਚਲਣ।

ਸੂਰ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਨ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸੋਮਾਦੁਦ੍ਵਹੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ। ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਨ੍ਤੁ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚਰਤਾਙ੍ਗਣਃ ।। ੬.

ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਫਿਰ ਚੰਦ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਹਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਜਾ ਹਵਾ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਸਮੂਹ ਉਥੇ ਚਲਣ।

ਸੋਮਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਤਥਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸੁਵਹਸ੍ਤੁ ਯਃ। ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਗਣਸ੍ਤੁ ਚਰਤਾਂ ਵਿਭੋ ।। ੬.

ਚੰਦ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ, ਚੌਥਾ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹਵਾ ਹੈ; ਚੌਥਾ ਸਮੂਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਉਥੇ ਚਲਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ।

ਯਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਾਗ੍ਰਹਾਦ੍ਵਿਵਹਸ੍ਤੁ ਯਃ। ਪਞ੍ਚਮਂ ਪਞ੍ਚਮਃ ਸੌਮ੍ਯਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਚਰਤਾਙ੍ਗਣਃ ।। ੬.

ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਫਿਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੋਂ, ਪੰਜਵਾਂ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਹੈ; ਪੰਜਵਾਂ ਸਮੂਹ ਉਥੇ ਚਲਣ।

ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਗ੍ਰਹਾਦृषਿਭ੍ਯਸ੍ਤੁ षष੍ਠੋ ਯੋ ਵੈ ਪਰਾਹਤਃ । ਚਰਨ੍ਤੁ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰ षष੍ਠੇ ਗਣੇ ਤੁ ਯੇ ।। ੬.

ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ, ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉਥੇ ਛੇਵੇਂ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਚਲਣ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤਥੈਵੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਾਧ੍ਰੁਵਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤੁ ਯਃ। ਵਾਤ ਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਪਰਿਵਹਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਮੇ ਸੁਤਾਃ ।। ੬.

ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸੱਤਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਤਾ ਦੇ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਰਹਿਣ।

ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਰਨ੍ਤ੍ਵੇਤੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਮਮਾਤ੍ਮਜਾਃ। ਤਤ੍ਰ ਤੇਨ ਚ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਭਵਨ੍ਤੁ ਮਰੁਤਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ ।। ੬.

ਮੇਰੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਹੀ ਮਰੁਤ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਨਾਮਾਨਿ ਮਾਤਾਪੁਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਤੁਃ। ਤਤ੍ਕृਤੇ ਕਰ੍ਮਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਰੁਤੋ ਵੈ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍ ।। ੬.

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰੱਖੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਮਰੁਤ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤਥਾਦਿਤ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤਥਾऽਪਰਃ। ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚ ਸਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨਪਰਸ੍ਤਥਾ ।। ੬.

ਸੱਤਵਜੋਤਿਸ, ਆਦਿਤਯ, ਸਤ੍ਯਜੋਤਿਸ, ਤਿਰਯਗਜੋਤਿਸ, ਸਜੋਤਿਸ, ਜੋਤਿਸਮਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਤੁ ਗਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ। ऋਤਜਿਤ੍ਸਤ੍ਯਜਿਚ੍ਚੈਵ ਸੁषੇਣਃ ਸੇਨਜਿਤ੍ਤਥਾ ।। ੬.

ਪਹਿਲਾ ਗਰੁੱਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੂਜਾ ਸੁਣੋ: ਰਿਤਜਿਤ, ਸਤ੍ਯਜਿਤ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਸੇਨਜਿਤ।

ਸਤ੍ਮਿਤ੍ਰੋऽਭਿਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਹਰਿਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾऽਪਰਃ। ਗਣ ਏष ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਤृਤੀਯਂ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੬.

ਸਤਮਿਤ੍ਰ, ਅਭਿਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਰੀਮਿਤ੍ਰ — ਇਹ ਦੂਜਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੀਜਾ ਸੁਣੋ।

ਕृਤਃ ਸਤ੍ਯੋ * * * * ਧ੍ਰੁਵੋ ਧਰ੍ਤ੍ਤਾ ਵਿਧਾਰਯਃ । ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚੈਵ ਧੁਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਹ੍ਯੁਗ੍ਰੋ ਭੀਮਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਅਭਿਯੁਃ ਸਕ੍ਸ਼ਿਪਸ਼੍ਚੈਵਮਾਹ੍ਵਯਸ਼੍ਚ ਗਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੬.

ਕ੍ਰਿਤ, ਸਤ੍ਯ, ਧ੍ਰੁਵ, ਧਰਤਾ, ਵਿਧਾਰਯ, ਧਵਾਂਤ, ਧੁਨੀ, ਉਗ੍ਰ, ਭੀਮ, ਅਭਿਯੁ ਅਤੇ ਸਕਸ਼ਿਪ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਈਦृਕੂ ਚੈਵ ਤਥਾਨ੍ਯਾਦृਕ੍ ਯਾਦृਕ੍ ਚ ਪ੍ਰਤਿਕृਤ੍ਤਥਾ। (?) ਸਮਿਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਰਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਗਣਃ ।। ੬.

ਈਦ੍ਰਿਕ, ਚੈਵ, ਤਥਾ ਅਨਯਾਦ੍ਰਿਕ, ਯਾਦ੍ਰਿਕ, ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਤ, ਸਮਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਰੰਭ — ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਹੈ।