ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਧਿਕਾਨ੍ਨ ਚ ਹੀਨਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਮਾਨਸਾਨਾਤ੍ਮਨਃ ਸਮਾਨ੍। ਸਹਸ੍ਰਂ ਹਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮਸृਜਤ੍ ਕृਮਿਵਾਸਸਾ। ਤੁਲ੍ਯਾ ਸ਼੍ਚੈਵਾਤ੍ਮਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰੂਪਤੇਜੋਬਲਸ਼੍ਰੁਤੈਃ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵਧੀਆ ਬਣਾਇਆ, ਨਾ ਘੱਟ; ਮਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਬਰਾਬਰ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ ਕ੍ਰਿਮਾਂ ਦੇ ਚਮੜੇ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਰੂਪ, ਚਮਕ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ।

ਪਿਙ੍ਗਲਾਨ੍ਸਨ੍ਨਿषਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸਕਪਰ੍ਦ੍ਦਾਨ੍ ਵਿਲੋਹਿਤਾਨ੍ । ਵਿਵਾਸਾਨ੍ ਹਰਿ ਕੇਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟਿਘ੍ਨਾਂਸ਼੍ਚ ਕਪਾਲਿਨਃ ।। ੧੦.

ਉਹ ਪੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਜੁੜੇ ਵਾਲੇ, ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ, ਬਾਹਰਲੇ, ਹਰੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਜ਼ਰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਖੋਪੜੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਬਹੁਰੂਪਾਨ੍ ਵਿਰੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਂਸ਼੍ਚਰੂਪਿਣਃ। ਰਥਿਨੋ ਵਰ੍ਮਿਣਸ਼੍ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਿਣਸ਼੍ਚ ਵਰੂਥਿਨਃ ।। ੧੦.

ਕਈ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਵਿਅੰਗ, ਸਰਵ-ਰੂਪ, ਸੋਹਣੇ, ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਕਤਰਬੰਦ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਤ ਬਾਹੂਂਸ਼੍ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਭੌਮਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗਾਨ੍। ਸ੍ਥੂਲਸ਼ੀਰ੍षਾਨष੍ਟਦਂष੍ਟ੍ਰਾਨੁਦ੍ਵਿਜਿਹ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਾਨ੍ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਿਵਯ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵ, ਵੱਡੇ ਸਿਰ, ਟੁੱਟੇ ਦੰਦ, ਦੋ-ਮੂੰਹੀ ਜੀਭ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਅਨ੍ਨਾਦਾਨ੍ ਪਿਸ਼ਿਤਾਦਾਂਸ਼ ਚਵ ਆਜ੍ਯਪਾਨ੍ ਸੋਮਪਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਮੇਦਪਾਂ ਸ੍ਵਾਤਿਕਾਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠੋਗ੍ਰਮਨ੍ਯਵਃ ।। ੧੦.

ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਘੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਚਰਬੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਲੂਣ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੀ ਗਲ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਸੋਪਾਸਙ੍ਗਤਲਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਧਨ੍ਵਿਨੋ ਹ੍ਯੁਪਵਰ੍ਮਿਣਃ। ਆਸੀਨਾਨ੍ ਧਾਵਤਸ਼੍ਚੈਵ ਜृਮ੍ਭਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਧਿष੍ਠਿਤਾਨ੍ ।। ੧੦.

ਹਥਿਆਰ ਲਗਾਏ ਹੋਏ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਬਕਤਰਬੰਦ, ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਦੌੜਦੇ, ਅੰਗੜਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਠੀਕ ਠੀਕ ਖੜੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਅਧ੍ਯਾ ਪਿਨੋऽਥ ਜਪਤੋ ਯੁਞ੍ਜਤੋऽਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਥਾ। ਜ੍ਵਲਤੋ ਵਰ੍षਤਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਾਨ੍ ਪ੍ਰਧੂਪਿਤਾਨ੍ ।। ੧੦.

ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਲਦੇ, ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਧੂੰਏ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਬੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਬੁਦ੍ਧਤਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠਾਨ੍ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ । ਨੀਲਗ੍ਰੀ ਵਾਨ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਸਂਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਥ ਕ੍ਸ਼ਪਾਚਰਾਨ੍ ।। ੧੦.

ਸਿਆਣੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਆਣੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਚੰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ, ਨੀਲੇ ਗਲ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਅਦृਸ਼੍ਯਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਮਹਾਯੋਗਾਨ੍ ਮਹੌਜਸਃ। ਰੂਦਤੋਦ੍ਰਵਤਸ਼੍ਚੈਵ ਏਵਂਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਅਪਾਤਯਾਮਾਨਸृਜਤ੍ ਰੁਦ੍ਰਰੂਪਾਨ੍ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੧੦.

ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਨ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਰੋਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਤਰਣ ਵਾਲੇ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਬ੍ਰਵੀਦੇਤਾਨ੍ਮਾਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਰੀਦृਸ਼ੀਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਸ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਾ ਨਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਨੈਵਾਧਿਕਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ। ਅਨ੍ਯਾਃ ਸृਜਤ੍ਵਂ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤੋਹਨ੍ਤ੍ਵਂ ਸृਜ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਤਿੱਖੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੀਵ ਨਾ ਬਣਾਵੀਂ। ਹੋਰ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰ, ਭਾਗਵੰਤ; ਇਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰ।'

ਏਤੇ ਯੇ ਵੈ ਮਯਾ ਮृष੍ਟਾ ਵਿਰੂਪਾ ਨੀਲਲੇਹਿਤਾਃ । ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਆਤ੍ਮਨੋਪਮਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ ।। ੧੦.

ਇਹ ਜੋ ਮੈਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਨੀਲ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹਨ।

ਏਤੇ ਦੇਵਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਰੂਦ੍ਰਾ ਨਾਮ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਨ੍ਤਾਰੀਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਰੁਦ੍ਰਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੧੦.

ਇਹ ਦੇਵ ਰੁਦਰ ਬਣਨਗੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੁਦਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣਗੇ।

ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਸਮਾਮ੍ਨਾਤਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਯਜ੍ਞਿਯਾਃ। ਯਜ੍ਞਭਾਜੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਯੁਗੈਃ ਸਹ ।। ੧੦.

ਜੋ ਸੌ ਰੁਦਰ ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਯਜਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣਗੇ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਯੇ ਦੇਵਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਚ੍ਛਨ੍ਦਜਾਃ। ਤੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮੀਜ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ ।। ੧੦.

ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੇਵ ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹਿਣਗੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਧੀਮਤਾ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਦਾ ਭੀਮਂ ਹृष੍ਯਮਾਣਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਏਵਂ ਭਵਤੁ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਯਥਾ ਤੇ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਪ੍ਰਭੋ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾ ਤੇ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਮਭੂਤ੍ ਕਿਲ ।। ੧੦.

ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਨ ਪ੍ਰਾਸੂਯਤ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍। ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੧੦.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਮੈਂ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹਾਂ', ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਥਾਣੁ' ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਤਪਃ ਸਚਤ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧृਤਿਃ। ਸ੍ਰष੍ਟृਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਸਮ੍ਬੋਧਸ੍ਤ੍ਵਧਿष੍ਠਾਤृਤ੍ਵਮੇਵ ਚ। ਅਥ ਯਾਨਿ ਦਸ਼ੈਤਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਨ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇ ।। ੧੦.

ਜਾਣ, ਵੈਰਾਗ, ਸਰਵੋਚਤਾ, ਤਪ, ਸਚਾਈ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਡਟਣ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਆਤਮ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤੇ ਸਰਵਸੰਪੂਰਨਤਾ—ਇਹ ਦਸ ਗੁਣ ਸਦਾ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ऋषੀਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮੇਤਾਨਸੁਰੈਃ ਸਹ। ਅਤ੍ਯੇਤਿ ਤੇਜਸਾ ਦੇਵੋ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੧੦.

ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤ੍ਯੇਤਿ ਦੇਵਾਨੈਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਦ੍ਬਲੇਨ ਚ ਮਹਾਸੁਰਾਨ੍। ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਚ ਮੁਨੀਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਯੋਗਾਦ੍ਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੧੦.

ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾ-ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਯੋਗਂ ਤਪਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਞ੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਮੁਨੇ। ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਸਾਧਨਞ੍ਚ ਪ੍ਰਜਕ੍ਸ਼੍ਵ ਨਃ ।। ੧੦.

ਹੇ ਮਹਾ-ਮੁਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਯੋਗ, ਤਪ, ਸਚਾਈ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।

ਯੇਨ ਯੇਨ ਚ ਧਰ੍ਮੇਣ ਗਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯੋਗਂ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੧੦.

ਜਿਸ ਧਰਮ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਲਕੜੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਯੋਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।

ਪਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਾਃ ਪੁਰਾਣੇ ਤੁ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸਮੁਦਾਹृਤਾਃ। ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਰੁਦ੍ਰੈਰਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਭਿਃ ।। ੧੦.

ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪੰਜ ਧਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੇ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਿਖਾਈ।

ਆਦਿਤ੍ਯੈਰ੍ਵਸੁਭਿਃ ਸਾਧ੍ਯੈਰਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਮਰੁਦ੍ਭਿਰ੍ਭृਗੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਬੁਧਾਲਯਾਃ ।। ੧੦.

ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਸਾਧਿਆਂ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ, ਮਰੁਤਾਂ, ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ—

ਯਮਸ਼ੁਕ੍ਰਪੁਰੋਗੈਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਕਾਲਾਨ੍ਤਕੈਸ੍ਤਥਾ। ਏਤੈਸ਼੍ਵਾਨ੍ਯੈਸ਼ਚਵ ਬਹੁਭਿਸ੍ਤੇ ਧਰ੍ਮਾਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਿਤਾਃ ।। ੧੦.

ਯਮ, ਸ਼ੁਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ, ਪਿਤਰ, ਕਾਲ, ਅੰਤਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਧਰਮ ਅਮਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਕਰ੍ਮਾਣਃ ਸ਼ਾਰਦਾਮ੍ਬਰਨਿਰ੍ਮਲਾਃ। ਉਪਾਸਤੇ ਮੁਨਿਗਣਾਃ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਿ ।। ੧੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਮੁਕ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਨੀ-ਗਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਤਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰੁਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇ ਯੁਕ੍ਤਾ ਗੁਰੂਣਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰਿਯੇਪ੍ਸਵਃ। ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਮਾਨੁषਂ ਜਨ੍ਮ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਚ ਦੇਵਵਤ੍ ।। ੧੦.

ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ। ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਉਚ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੧੦.

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦੱਸੇ ਪੰਜ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੋ।

ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ੍ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰੋऽਥ ਧਾਰਣਾ। ਸ੍ਮਰਣਞ੍ਚੈਵ ਯੋਗੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੧੦.

ਸਾਸ ਲੈਣ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤਤਾ, ਧਿਆਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ, ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸਿਮਰਨ—ਇਹ ਪੰਜ ਧਰਮ ਇਸ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।