ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗृਹਮੇਧਿਨਃ ਪੁਰਾਣਾਸ੍ਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪ੍ਰਵਾਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਹ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਵੈਪ੍ਰਜਾਃ

ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਬਾਰਾਂ, ਰੁਦਰ ਸਮੇਤ, ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁਲ ਹਨ.

ऋਭੁਃ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਵੇਤਾਵੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸੌ। ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਪਨ੍ਨੌ ਪੁਰਾ ਤੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਪੂਰ੍ਵਜੌ

ਰਿਭੂ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ — ਇਹ ਦੋ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ.

ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਪ੍ਰਥਮੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਸਾਧਕੌ। ਵੈਰਾਜੇ ਤਾਵੁਭੌ ਲੋਕੇ ਤੇਜਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚਾਸ੍ਥਿਤੌ

ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਦੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਵੈਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਹਟਾ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ.

ਤਾਵੁਭੌ ਯੋਗਧਰ੍ਮਾਣਾਵਾਰੋਪ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਿ। ਪ੍ਰਜਾਧਰ੍ਮਞ੍ਚ ਕਾਮਞ੍ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤਾਂ ਮਹੌਜਸਾ ॥੧.੯.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਯਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤਥੈਵੇਹ ਕੁਮਾਰ ਇਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੋਯਮਿਤਿ ਨਾਮਾਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਮਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਤੇ ਵਂਸ਼ਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਦੇਵਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਃ। ਕ੍ਰਿਯਾਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਵਨ੍ਤੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਰਲਂਕृਤਾਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਰਾਂ ਵੰਸ਼ ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ, ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਜਾਏ ਹੋਏ।

ਇਤ੍ਯੇष ਕਰਣੋਦ੍ਭੂਤੋ ਲੋਕਾਨ੍ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਃ। ਮਹਦਾਦਿਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤੋ ਵਿਕਾਰਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਸ੍ਵਯਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਜੋ ਉਪਕਰਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਾਸ ਤੱਕ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲਣਾ ਹੈ ਜੋ ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਕੀਤਾ।

ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਭਾਲੋਕੋ ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਿਤਃ। ਨਦੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਵृਤਃ

ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

ਪੁਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈਃ ਪ੍ਰੀਤੈਰ੍ਜ੍ਜਨਪਦੈਸ੍ਤਥਾ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਨੇऽਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਰਤਿ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਮ੍

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਨ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਬੀਜਪ੍ਰਭਵਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵਾਨੁਗ੍ਰਹੋਤ੍ਥਿਤਃ। ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਕਨ੍ਧਮਯਸ਼੍ਚੈਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਙ੍ਕੁਰਕੋਟਰਃ

ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉੱਗਿਆ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਾਲਾ।

ਮਹਾਭੂਤਪ੍ਰਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषੈਃ ਪਤ੍ਰਵਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਸੁਪੁष੍ਪਸ੍ਤੁ ਸੁਖਦੁਃਖਫਲੋਦਯਃ

ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ, ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਤੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਹਿ ਲਹਿ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

ਆਜੀਵਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਯਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਏਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਲਂ ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਹ

ਇਹ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਰੁੱਖ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਰੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਯਤ੍ਤਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਮ੍। ਇਤ੍ਯੇषੋऽਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਸ੍ਤੁ ਯਃ

ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਾਰਣ ਜੋ ਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੂਲ ਰਚਨਾ।

ਮੁਖ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤੁ षਟ੍‌ਸਰ੍ਗਾ ਵੈਕृਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਾਃ। ਤ੍ਰੈਕਾਲੇ ਸਮਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੇऽਭਿਮਾਨਿਨਃ ॥੧.੯.

ਮੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਛੇ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਪ ਬਦਲੀਆਂ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੋੜ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਗਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਸ੍ਯਾਥ ਕਾਰਣਂ ਤੇ ਬੁਧੈਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਦਿਵ੍ਯੌ ਸੁਪਰ੍ਣੌ ਸਯੁਜੌ ਸਸ਼ਾਖੌ ਪਟਵਿਦ੍ਰੁਮੌ

ਰਚਨਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਾਰਣ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਪੰਛੀ, ਇਕੱਠੇ, ਸ਼ਾਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਟ ਤੇ ਵਿਦਰੂਮ ਰੁੱਖ ਹਨ।

ਦ੍ਯੌਰ੍ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਯਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਨਾਭਿਂ ਵੈ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ। ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਚਰਣੌ ਚਾਸ੍ਯ ਭੂਮਿਃ ਸੋऽਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤ ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ

ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਕੰਨ ਹਨ, ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਹਨ—ਉਹ ਅਸੰਭਾਵ ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ।

ਵਕ੍ਰਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾ ਯਦ੍ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗੇ। ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਵੋਰੋਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਦ੍ਭਯਾਂ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾ ਗਾਤ੍ਰਤਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾਃ

ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਭਾਗ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਰਾਂਗਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ—ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪਰੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦਣ੍ਡਮਵ੍ਯਕ੍ਤਸਂਭਵਮ੍। ਅਣ੍ਡਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੇਨ ਲੋਕਾਃ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ

ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਅੰਡ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਅੰਡ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਫਿਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਲੋਕ ਬਣਾਏ।

ਏਵਂਭੂਤੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਕਰ੍ਤृਣਾ। ਯਦਾ ਤਾ ਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕੇਨਾਪਿ ਹੇਤੁਨਾ ।। ੧੦.

ਜਦੋਂ ਐਸੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ—

ਤਮੋਮਾਤ੍ਰਾਵृਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਦੁਃਖਿਤਃ। ਤਤਃ ਸ ਵਿਦਧੇ ਬੁਦ੍ਧਿਮਰ੍ਥਨਿਸ਼੍ਚਯਗਾਮਿਨੀਮ੍ ।। ੧੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਥਾਤ੍ਮਨਿ ਸਮਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਤ੍ਤਮੋਮਾਤ੍ਰਾਂ ਨਿਯਾਮਿਕਾਮ੍ । ਰਾਜਸਤ੍ਵਂ ਪਰਾਜਿਤ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਂ ਸ ਧਰ੍ਮਤਃ ।। ੧੦.

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਕ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਸ ਗੁਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ।

ਤਪ੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਸ਼ੋਕਞ੍ਚਕ੍ਰੇ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ। ਤਮਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਨੁਦਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਜਸ੍ਤਮਸਮਾਵृਣੋਤ੍ ।। ੧੦.

ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਹੋਈ; ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਰਜ ਤੇ ਤਮਸ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।

ਤਤ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਤਿਨੁਤ੍ਤਂ ਵੈ ਮਿਥੁਨਂ ਸ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਅਧਰ੍ਮਾਚ੍ਚਰਣਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਹਿਂਸਾ ਸ਼ੋਕਾਦਜਾਯਤ ।। ੧੦.

ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਹਿੰਸਾ ਜੰਮੀ, ਤੇ ਸੋਗ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੇ ਮਿਥੁਨੇ ਚਰਣਾਤ੍ਮਨਿ। ਤਤਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨਾਸੀਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਸ਼੍ਚੈਵਮਸ਼ਿਸ਼੍ਰਿਯਤ੍ ।। ੧੦.

ਫਿਰ, ਉਸ ਕਰਮ-ਸਰੂਪ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸੇ।

ਸ੍ਵਾਂ ਤਨੁਂ ਸ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਾਮਪੋਹਦਭਾਸ੍ਵਰਾਮ੍। ਦ੍ਵਿਧਾਕਰੋਤ੍ਸ ਤਂ ਦੇਹਮਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਪੁਰੁषੋऽਭਵਤ੍ ।। ੧੦.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪੁਰਖ ਬਣਿਆ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਨਾਰੀ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਪ੍ਰਾਕृਤਾਂ ਭੂਤਧਾਤ੍ਰੀਂ ਤਾਂ ਕਾਮਾਨ੍ਵੈ ਸृष੍ਟਵਾਨ੍ ਵਿਭੁਃ ।। ੧੦.

ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਰੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।

ਸਾ ਦਿਵਂ ਵृਥਿਵੀਞ੍ਚੈਵ ਮਹਿਮ੍ਨਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਧਿष੍ਠਿਤਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਾ ਤਨੁਃ ਪੂਰ੍ਵਾ ਦਿਵਮਾਵृਤ੍ਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ ।। ੧੦.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਯਾ ਤ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਾਤ੍ ਸृਜਤੇ ਨਾਰੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਸਾ ਦੇਵੀ ਨਿਯੁਤਨ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍ ।। ੧੦.

ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਨਾਰੀ ਬਣੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਜੰਮੀ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਨ ਤੇ ਉੱਚ ਤਪ ਕਰਿਆ।

ਭਰ੍ਤਾਰਨ੍ਦੀਪ੍ਤਯਸ਼ਸਂ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ। ਸ ਵੈ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਰੁषੋ ਮਨੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੧੦.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਮਹਾਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ; ਉਹ ਆਦਿ ਸਵੈ-ਭੂ ਪੁਰਖ, ਮਨੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।