ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਕ੍ਯਾਨਪਞ੍ਚਮਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਮਹਰ੍षਿਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਯਥਾ। ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਨਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਮਾਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍ ।। ੬.

ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਰੱਖੇ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋऽਨੁਜਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਿਂਹਿਕਾ ਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਜਾ। ਰਾਹੋਃ ਸਾ ਜਨਨੀ ਦੇਵੀ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ ।। ੬.

ਇਸ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਨਾਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਸੀ, ਤੇ ਸਿੰਹਿਕਾ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ; ਉਹ ਰਾਹੂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦ੍ਦੈਤ੍ਯਸ਼੍ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ। ਸ਼ਤਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਹ੍ਯਧਃਸ਼ਿਰਾਃ ।। ੬.

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਦੈਤ, ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ।

ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸ ਦੈਤ੍ਯਂ ਤੁष੍ਟੋ ਵਰੇਣ ਤੁ। ਸਰ੍ਵਾਮਰਤ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ। ਯੋਗਾਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤ੍ਵਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚਾਸੁਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਃ ਸਮਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਵੈ। ਮਾਰੁਤੇਰ੍ਯਨ੍ਮਹੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇष ਮੇ ਦੀਯਤਾਂ ਵਰਃ ।। ੬.

ਦਾਨਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੁਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੋਕੈਰ੍ਗੀਤਃ ਪੁਰਾਤਨੈਃ ।। ੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ, ਦਿਵਿਆ ਦਾਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਦੈਤ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ।

ਰਾਜਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਯਾਂ ਯਾਮਾਸ਼ਾਂ ਨਿषੇਵਤੇ। ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦੇਵਾ ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ।। ੬.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਤਸ੍ਯਾਸੀਨ੍ਨਰਸਿਂਹਃ ਸ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪੁਰਾ ਕਿਲ। ਨਖੈਸ੍ਤੁ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਨਖਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੬.

ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੀ ਐਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇਓ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ। ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਖ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸੁਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸੁਮਹਾ ਬਲਾਃ। ਉਤ੍ਕੁਰਃ ਸ਼ਕੁਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਨਾਭਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੬.

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਨ: ਉਤਕੁਰ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਤੇ ਕਾਲਨਾਭ ਵੀ।

ਮਹਾਨਾਭਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਭੂਤਸਨ੍ਤਾਪਨਸ੍ਤਥਾ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸੁਤਾਃ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਾਸਦਾਃ ।। ੬.

ਮਹਾਨਾਭ ਤੇ ਭੂਤਸੰਤਾਪਨ ਵੀ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ।

ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਾਡੇਯਃ ਸਗਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਸ਼ਤਨ੍ਤਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿਹਤਾਸ੍ਤਾਰਕਾਮਯੇ ।। ੬.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ, ਜੋ ਬਾਡੇਯਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੁ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਪੂਰ੍ਵਜਸ੍ਤੇषਾਮਨੁਹ੍ਲਾਦਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਸਂਹ੍ਰਾਦਸ਼੍ਚ ਹ੍ਰਦਸ਼੍ਚੈਵ ਹ੍ਰਦਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੬.

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਚਾਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਅਨੁਹਿਲਾਦ, ਸੰਹਿਲਾਦ ਤੇ ਹ੍ਰਾਦ। ਹੁਣ ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਹ੍ਰਾਦੋ ਨਿਸੁਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਤਤਾ ਹ੍ਰਦਪੁਤ੍ਰੌ ਬਭੂਵਤੁਃ। ਸੁਨ੍ਦੋਪਸੁਨ੍ਦੌ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਨਿਸੁਨ੍ਦਤਨ ਯਾਵੁਭੌ ।। ੬.

ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਹ੍ਰਾਦ ਤੇ ਨਿਸੁੰਦ। ਨਿਸੁੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਦ ਤੇ ਉਪਸੁੰਦ, ਦੋਵੇਂ ਬਹਾਦਰ ਸਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਸ੍ਤੁ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਮੂਕਸ੍ਤੁ ਹ੍ਰਦਦਾਯਿਨਃ। ਮਾਰੀਚਃ ਸੁਨ੍ਦਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਾਡਕਾਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੬.

ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਘਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੂਕ। ਸੁੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚਾ, ਜੋ ਤਾਡਕਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।

ਤਾਡਕਾ ਨਿਹਤਾ ਸਾऽਥ ਰਾਘਵੇਣ ਬਲੀਯਸਾ। ਮੂਕੋ ਵਿਨਿਹਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਿਰਾਤੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨਾ ।। ੬.

ਉਹ ਤਾਡਕਾ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਮੂਕ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਰਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧਨੁਧਾਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਹਤਾ ਚੈਵ ਤਪਸਾ ਭਾਵਿਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਮਣਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍। ਅਵਧ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਵੈ ਨਿਹਤਾਃ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨਾ ।। ੬.

ਮਹਾਨ ਤਪ ਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਜਨਮੇ, ਮਣਿਵਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਉਹ ਤੀਹ ਲੱਖ ਜਣੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਜੈਯ ਸਨ, ਧਨੁਧਾਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।

ਅਨੁਹ੍ਲਾਦਸੁਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ਿਨੀਵਾਲੀ ਤਥੈਵ ਚ । ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰੋ ਗਣੋ ਹਾਲਾਹਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੬.

ਅਨੁਹਿਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਯੂ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਨੀਵਾਲੀ ਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਹਾਲਾਹਲ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੈਰੋਚਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਹ੍ਲਾਦਿਃ ਪਞ੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਗਵੇष੍ਠੀ ਕਾਲਨੇਮਿਸ਼੍ਚ ਜਮ੍ਭੋ ਬਾष੍ਕਲ ਏਵ ਚ। ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ੍ਤੁ ਅਨੁਜਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪ੍ਰਾਹ੍ਲਾਦਿਸੂਨਵਃ ।। ੬.

ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰੋਚਨ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ: ਗਵੇਸ਼ਥੀ, ਕਾਲਨੇਮੀ, ਜੰਭ, ਬਾਸਕਲਾ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਥਾਪ੍ਰਧਾਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਦੁਰਾਸਦਾਨ੍। ਸ਼ੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਸ਼ੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨੋ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੬.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ: ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸੁੰਭ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ।

ਗਵੇष੍ਠਿਨਃ ਸੁਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਜਮ੍ਭਸ੍ਯ ਸ਼ਤਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ। ਤਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਖਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਜਮ੍ਭਸੂਨਵਃ ।। ੬.

ਇਹ ਗਵੇਸ਼ਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਜੰਭ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ: ਸ਼ਤਦੁੰਦੁਭੀ, ਦਕਸ਼ ਤੇ ਖੰਡ।

ਵਿਰੋਧਸ਼੍ਚ ਮਨੁਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਯੁਃ ਕੁਸ਼ਲੀਮੁਖਃ। ਬਾष੍ਕਲਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਕਾਲਨੇਮਿਸੁਤਾਨ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੬.

ਵਿਰੋਧ, ਮਨੁ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਯੁ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲੀਮੁਖ — ਇਹ ਬਾਸਕਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਹੁਣ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਿਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਜਿਚ੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਨ੍ਤਕਨਰਾਨ੍ਤਕੌ । ਕਾਲਨੇਮਿਸੁਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸ਼ਮ੍ਭੋਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੬.

ਬ੍ਰਹਮਜਿਤ, ਕਸ਼ਤ੍ਰਜਿਤ, ਦੇਵਾਂਤਕ ਤੇ ਨਰਾਂਤਕ — ਇਹ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਹੁਣ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਧਨੁਕੋ ਹ੍ਯਸਿਲੋਮਾ ਚ ਨਾਬਲਸ਼੍ਚ ਸਗੋਮੁਖਃ। ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਗੋਮਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮ੍ਭੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੬.

ਧਨੁਕਾ, ਅਸਿਲੋਮਾ, ਨਾਬਲਾ, ਸਗੋਮੁਖਾ, ਗਵਾਕਸ਼ ਤੇ ਗੋਮਾਂਸ਼ — ਇਹ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਰੋਚਨਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਬਲਿਰੇਕਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਬਲੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਜਜ੍ਞੇ ਰਾਜਾਨਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ ।। ੬.

ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਬਲੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਰਾਜਾ ਸਨ।

ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸੁਮਹਾਬਲਾਃ। ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਤੁ ਬਾਣੋ ਦ੍ਰਵਿਣਸਮ੍ਮਤਃ। ਕੁਮ੍ਭਨਾਭੋ ਗਰ੍ਦ੍ਦਭਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕੁਸ਼ਿਰਿਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯਃ ।। ੬.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਨ: ਸਾਹਸ੍ਰਬਾਹੁ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਬਾਣ, ਜੋ ਦ੍ਰਾਵੜਾਂ ਵਿਚ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕੁੰਭਨਾਭ, ਗਰਦਭਾਕਸ਼ ਤੇ ਕੁਸ਼ੀ — ਇਹ ਮੁੱਖ ਸਨ।

ਸ਼ਕੁਨੀ ਪੂਤਨਾ ਚੈਵ ਕਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਤੁ ਬਲੇਃ ਸੁਤੇ। ਬਲੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੬.

ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਪੂਤਨਾ, ਬਲੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਬਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਰੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ।

ਬਲਿਰ੍ਯੋ ਨਾਮਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਗਣੋ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਪੌਰੁषਃ। ਬਾਣਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਮਨਸੋ ਲੌਹਿਤ੍ਯਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੬.

ਬਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੱਡੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸੀ; ਬਾਣ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨਸ ਤੋਂ ਲੌਹਿਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ।

ਦਿਤਿਰ੍ਵਿਨष੍ਟਪੁਤ੍ਰਾ ਵੈ ਤੋषਯਾਮਾਸ ਕਸ਼੍ਯਪਮ੍। ਸ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਯਗਾਰਾਧਿਤਸ੍ਤਯਾ । ਵਰੇਣ ਚ੍ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸ ਸਾ ਚ ਵਵ੍ਰੇ ਵਰਂ ਤਤਃ ।। ੬.

ਦਿਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਕਸ਼ਯਪ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।

ਸ ਤੁ ਤਸ੍ਯੈ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਕਿਮਿਚ੍ਛਸਿ ਮਯਿ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇ ਮਾਰੀਚਸ੍ਤਾਮਭਾषਤ ।। ੬.

ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ?' ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।