ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਕਵਿਂਸ਼ਮਥਰ੍ਵਾਣਮਾਪ੍ਤੋਰ੍ਯਾਮਾਣਮੇਵ ਚ। ਅਨੁष੍ਟੁਭਂ ਸਵੈਰਾਜਮੁਤ੍ਤਰਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍

ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਇਕਵੀਹ ਅਥਰਵਣ ਗੀਤ, ਆਪਤੋਰੀਆਮ ਯਜਨ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਅਤੇ ਵੈਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

ਵਿਦ੍ਯੁਤੋऽਸ਼ਨਿਮੇਘਾਂਸ਼੍ਚ ਰੋਹਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੂਂषਿ ਚ। ਵਯਾਂਸਿ ਚ ਸਸਰ੍ਜ੍ਜਾਦੌ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬਿਜਲੀ, ਓਲੇ, ਬੱਦਲ, ਲਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਹਵਾ ਬਣਾਈ।

ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਗਾਤ੍ਰੇਬ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਂ ਸृਜਤੋ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ

ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਤੁष੍ਟਯਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੇਵਾਸੁਰਪਿਤॄਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਤਤਃ ਸृਜਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਚ ॥੧.੯.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ — ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ — ਬਣਾਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।

ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ ਤਥੈਵਾਪ੍ਸਰਸਾਙ੍ਗਣਾਨ੍। ਨਰਕਿਨ੍ਨਰਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵਯਃ ਪਸ਼ੁਮृਗੋਰਗਾਨ੍

ਉਸ ਨੇ ਯਕਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਮਨੁੱਖ, ਕਿਨਨਰ, ਰਾਖਸ਼, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਅਵ੍ਯਯਞ੍ਚ ਵ੍ਯਯਂ ਚੈਵ ਯਦਿਦਂ ਸ੍ਥਾਣੁ ਜਙ੍ਗਮਮ੍। ਤੇषਾਂ ਯੇ ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸृष੍ਟ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ। ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ

ਅਡੋਲ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਠਹਿਰਿਆ ਜਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬਣਨ ਵੇਲੇ ਫਿਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਹਿਂਸ੍ਰਾਹਿਂਸ੍ਰੇ ਮृਦੁਕ੍ਰੂਰੇ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵृਤਾਨृਤੇ। ਤਦ੍ਭਾਵਿਤਾਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਚਤੇ

ਚਾਹੇ ਹਿੰਸਕ ਜਾਂ ਅਹਿੰਸਕ, ਨਰਮ ਜਾਂ ਕਠੋਰ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਅਧਰਮ, ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ — ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਭੂਤੇषੁ ਨਾਨਾਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇषੁ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿषੁ। ਵਿਨਿਯੋਗਞ੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਧਾਤੈਵ ਵ੍ਯਦਧਾਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍

ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੰਡਣ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਇਹ ਸਭ ਧਾਤਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ।

ਕੇਚਿਤ੍ ਪੁਰੁषਕਾਰਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਕਰ੍ਮ ਚ ਮਾਨਵਾਃ। ਦੈਵਮਿਤ੍ਯਪਰੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਦੈਵਚਿਨ੍ਤਕਾਃ

ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸਮਤ ਦੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਸਮਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਪੌਰੁषਂ ਕਰ੍ਮ ਦੈਵਞ੍ਚ ਫਲਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਵਭਾਵਤਃ। ਨ ਚੈਕਂ ਨ ਪृਥਗ੍ਭਾਵਮਧਿਕਂ ਨ ਤਯੋਰ੍ਵਿਦੁਃ। ਏਤਦੇਵਞ੍ਚ ਨੈਕਞ੍ਚ ਨ ਚੋਭੇ ਨ ਚ ਵਾਪ੍ਯੁਭੇ

ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ, ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਫਲ ਦਾ ਸੁਭਾਵ — ਕੋਈ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਇੱਕ, ਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਧੀਆ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ, ਨਾ ਕੋਈ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਣਦਾ।

ਕਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨ੍ ਵਿषਯਾਨ੍ ਬ੍ਰੂਯੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਾਃ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ। ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕृਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਨਮ੍। ਵੇਦਸ਼ਬ੍ਧੇਭ੍ਯ ਏਵਾਦੌ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਸ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਜੋ ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ-ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਮਹਾਂ-ਇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ।

ऋषੀਣਾਂ ਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵੇषੁ ਦृष੍ਟਯਃ। ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਾਂ ਤਾਨ੍ਯੇਵਾਸ੍ਯ ਦਧਾਤਿ ਸਃ

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਮਿਲੇ, ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯਥਰ੍ਤ੍ਤਾਵृਤੁਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਪਰ੍ਯਯੇ। ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤਥਾ ਭਾਵਾ ਯੁਗਾਦਿषੁ

ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਲੜੀਵਾਰ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂਵਿਧਾਸੁ ਸृष੍ਟਾਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਾ। ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਮਾਨਸੀਮ੍ ॥੧.੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਤੇ ਮਨ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂਭੂਤਾਨਿ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਚਰਾਣਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚ। ਯਦਾਸ੍ਯ ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृष੍ਟਾ ਨ ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਨ੍ਤ ਧੀਮਤਃ

ਜਦੋਂ ਇਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਬਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ, ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਬੁਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਧੀ ਨਹੀਂ।

ਅਥਾਨ੍ਯਾਨ੍ਮਾਨਸਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਸਦृਸ਼ਾਨਾਤ੍ਮਨੋऽਸृਜਤ੍। ਭृਗੁਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਪੁਲਹਂ ਕ੍ਰਤੁਮਾਙ੍ਗਿਰਸਨ੍ਤਥਾ

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ: ਭ੍ਰਿਗੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹਾ, ਕ੍ਰਤੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ।

ਮਰੀਚਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ਰਿਂ ਚ ਵਸਿष੍ਠਂ ਚੈਵ ਮਾਨਸਮ੍। ਨਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਗਤਾਃ । ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਕਾਨਾਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਮਰੀਚੀ, ਦਕਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਮਨ-ਜਨਮ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੀ ਬਣਾਏ; ਇਹ ਨੌਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਤਤੋऽਸृਜਤ੍ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਰੋषਾਤ੍ਮਸਂਭਵਮ੍। ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਪੂਰ੍ਵਜਃ

ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪੁਰਖਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਰੁਦਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਅਗ੍ਰੇ ਸਸਰ੍ਜ੍ਜ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਾਨਸਾਨਾਤ੍ਮਨਃ ਸਮਾਨ੍। ਸਨਨ੍ਦਨਂ ਸਸਨਕਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਚ ਸਨਾਤਨਮ੍

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਮਨ-ਪੈਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ: ਸਨੰਦਨ, ਸਨਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨਾਤਨ।

ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਂ ਚ ਵਿਭੁਂ ਸਨਕਂ ਚ ਸਨਨ੍ਦਨਮ੍। ਨ ਤੇ ਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ

ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਵੱਡਾ, ਸਨਕ ਅਤੇ ਸਨੰਦਨ ਵੀ; ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਲਕੁਲ ਅਲੱਗ ਹਨ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।

ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਹ੍ਯਾਗਤਜ੍ਞਾਨਾ ਵੀਤਰਾਗਾ ਵਿਮਤ੍ਸਰਾਃ। ਤੇष੍ਵੇਵਂ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇषੁ ਲੋਕਵृਤ੍ਤਾਨੁਕਾਰਣਾਤ੍

ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਲਕੁਲ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਰੀਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।

ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਹ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਤ੍। ਤਸ੍ਯ ਰੋषਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਪੁਰੁषੋऽਰ੍ਕ੍ਕਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਅਰ੍ਦ੍ਧਨਾਰੀਨਰਵਪੁਸ੍ਤੇਜਸਾ ਜ੍ਵਲਨੋਪਮਃ

ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਰਧ ਮਰਦ ਤੇ ਅਰਧ ਮਹਿਲਾ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ।

ਸਰ੍ਵਂ ਤੇਜੋਮਯਂ ਜਾਤਮਾਦਿਤ੍ਯਸਮਤੇਜਸਮ੍। ਵਿਭਜਾਤ੍ਮਾਨਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ

ਸਭ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; 'ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਧਾਭੂਤਃ ਪृਥਕ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪੁਰੁषਃ ਪृਥਕ੍। ਸ ਚੈਕਾਦਸ਼ਧਾ ਜਜ੍ਞੇ ਅਰ੍ਦ੍ਧਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥੧.੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਜੀਵ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ: ਇਕ ਵੱਖ ਮਹਿਲਾ, ਇਕ ਵੱਖ ਮਰਦ; ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਤੇਨੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਜਗਤੋ ਬਹੁਲੀਭਾਵਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਹਿਤੈषਿਣਃ

ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਾਧੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਲੋਕਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਹੇਤੋਰ੍ਹਿ ਪ੍ਰਯਤਧ੍ਵਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਨਾਯ ਹਿਤਾਯ ਚ

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਲੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਰੁਰੁਦੁਰ੍ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਰੋਦਨਾਦ੍ਦ੍ਰਾਵਣਾਚ੍ਚੈਵ ਰੁਦ੍ਰਾ ਨਾਮ੍ਨੇਤਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰੋਏ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜੇ; ਰੋਣ ਤੇ ਦੌੜਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ 'ਰੁਦਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ।

ਯੈਰ੍ਹਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍। ਤੇषਾਮਨੁਚਰਾ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਰਾਯਣਾਃ

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨੈਕਨਾਗਾ ਯੁਤਬਲਾ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ਼ਚਵ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਤਤ੍ਰ ਯਾ ਸਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਕਾਯਿਨੀ

ਅਣਗਿਣਤ ਸੱਪ-ਸੈਨਾ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗਵਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਹੈ।