ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਰ੍ਮਾਜੀਵਂ ਤਤੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਲੋਕਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾऽਦਦਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਜਦੋਂ ਹਰ ਵਰਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਤੇ ਜੀਵਿਕਾ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਵਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਵਤਾਮ੍। ਸ੍ਥਾਨਮੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮष੍ਵੇਪਲਾਯਿਨਾਮ੍

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਰਾਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹੈ।

ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਮਾਰੁਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਮੁਪਜੀਵਿਨਾਮ੍। ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਾਤੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਚਾਰੇਣ ਤਿष੍ਠਤਾਮ੍

ਜੋ ਵੈਸ਼ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮਰੁਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗਾਂਧਰਵ ਲੋਕ ਹੈ।

ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਚਾਰਵਤਾਂ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਵਰ੍ਣੇषੁ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਚਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍

ਇਹ ਵਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਰਣ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਬਣਾਏ।

ਗृਹਸ੍ਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਤ੍ਵਂ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕਮ੍। ਆਸ਼੍ਰਮਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਹ੍ਯੇਤਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸ੍ਥਾਪਯਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਵਨਵਾਸੀ ਤੇ ਭਿਖਾਰੀ — ਇਹ ਚਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਣਾਏ।

ਵਰ੍ਣਕਰ੍ਮਾਣਿ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਤੇषਾਮਿਹ ਨ ਕੁਰ੍ਵਤੇ । ਕੁਤਃ ਕਰ੍ਮਾ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਾਨਵਾਸਿਨਃ

ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਵਰਣ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਾਨ੍ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਆਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਨਾਮਨਾਮਤਃ। ਨਿਰ੍ਦ੍ਦੇਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਤਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਭਾषਤ। ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਚ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਯਮਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਯਮਾਂਸ਼੍ਚ ਹ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ, ਰਸਤੇ ਤੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਦੱਸੇ।

ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣਾਤ੍ਮਕਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗृਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯੋਨਿਰੇਵ ਚ। ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਮੈਸ਼੍ਚ ਨਿਯਮੈਸ਼੍ਚ ਤੇ

ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਨੀਵ ਤੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੇ ਨਿਯਮ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਦਾਰਾऽਗ੍ਨਯੋऽਥਾਤਿਥੇਯ ਇਜ੍ਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਇਤ੍ਯੇष ਵੈ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਮਾਸਾਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਗ੍ਰਹਃ

ਪਤਨੀ, ਅੱਗ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਯਜਨਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਤੇ ਸੰਤਾਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਰਜ ਹਨ।

ਦਣ੍ਡੀ ਚ ਮੇਖਲੀ ਚੈਵ ਹ੍ਯਧਃ ਸ਼ਾਯੀ ਤਥਾ ਜਟੀ। ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਭੈਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ

ਲਾਠੀ ਫੜਨਾ, ਕਮਰਬੰਧ ਪਾਉਣਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਣਾ, ਜਟਾਵਾਂ ਰੱਖਣੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਭਿੱਖ ਮੰਗਣੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ।

ਚੀਰਪਤ੍ਰਾਜਿਨਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦ੍ਧਾਨ੍ਯਮੂਲਫਲੌषਧਮ੍। ਉਭੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇऽਵਗਾਹਸ਼੍ਚ ਹੋਮਸ਼੍ਵਾਰਣ੍ਯ ਵਾਸਿਨਾਮ੍

ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਚੋਲੀਆਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਿਰਗਚਰਮ, ਅਨਾਜ, ਜੜਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਰਣ੍ਯਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਹਨ।

ਆਸਨ੍ਨਮੁਸਲੇ ਭੈਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਤੇਯਂ ਸ਼ੌਚਮੇਵ ਚ। ਅਪ੍ਰਮਾਦੋऽਵ੍ਯਵਾਯਸ਼੍ਚ ਦਯਾ ਭੂਤੇषੁ ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾ

ਕਣਕ ਦੇ ਢੇਰ ਕੋਲੋਂ ਭਿੱਖ ਲੈਣੀ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਸਫਾਈ ਰੱਖਣੀ, ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਤੇ ਮਾਫੀ—ਇਹ ਸਭ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

ਅਕ੍ਰੋਧੋ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਸਤ੍ਯਞ੍ਚ ਦਸ਼ਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਣਿਕੋ ਹ੍ਯੇष ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ

ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ—ਇਹ ਦਸਵਾਂ ਲੱਛਣ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਿਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਾਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚੈਵੋਪਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ। ਆਚਾਰਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨਿਯਮਃ ਸ਼ੌਚਞ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਮ ਚ। ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਪਞ੍ਚੈਵੋਪਵ੍ਰਤਾਨ੍ਯਪਿ

ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਪੰਜ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਵ੍ਰਤ ਹਨ: ਚੰਗਾ ਚਾਲ-ਚਲਨ, ਨਿਯਮ, ਸਫਾਈ, ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਉਣਾ ਤੇ ਸਹੀ ਸੋਚ—ਇਹ ਪੰਜ ਸਹਾਇਕ ਵ੍ਰਤ ਵੀ ਹਨ।

ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਾਧਿਰ੍ਮਨਸੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਸਾਗਰੈਰ੍ਭੈਕ੍ਸ਼ਮਥੋਪਗਮ੍ਯ। ਮੌਨਂ ਪਵਿਤ੍ਰੋਪਚਿਤੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਃ ਪਰਿਵ੍ਰਜੋ ਧਰ੍ਮਮਿਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ

ਧਿਆਨ, ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ, ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ, ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਭਿੱਖ ਲੈਣੀ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਆਸ਼੍ਰਮਾ ਬ੍ਰਹਮਣਾ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਸਤ੍ਯਾਰ੍ਜ੍ਜਵਨ੍ਤਪਃ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਯੋਗੇਜ੍ਯਾ ਦਮਪੂਰ੍ਵਿਕਾ

ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲੇ ਲਈ ਬਣਾਏ ਹਨ: ਸੱਚਾਈ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਤਪ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਜੋਗ, ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਆਪ-ਕਾਬੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ।

ਵੇਦਾਃ ਸਾਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਨਿਯਮਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਭਾਵਦੋष ਉਪਾਗਤੇ

ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਯਜਨਾ, ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਨਿਯਮ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਖ਼ਰਾਬ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।

ਬਹਿਃ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਯਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਪ੍ਰਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਤੋऽਪਿ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਨ੍

ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਕੰਮ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮਪਿ ਯੋਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਲੁषੇਣਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ। ਨ ਤੇਨ ਧਰ੍ਮਭਾਕ੍ ਸ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਾਵ ਏਵਾਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍

ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ ਪਰ ਮਨ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਦੇਵਾਃ ਸਪਿਤਰ ऋषਯੋ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ। ਤੇषਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮਮੁष੍ਮਿਸ੍ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮਨੂਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਉਥੇ ਹੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਥਿਰ ਹੋਏ ਹਨ।

ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ऋषੀਣਾਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍। ਸ੍ਮृਤਂ ਤੁ ਤੇषਾਂ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦੇਵ ਗੁਰੁਵਾਸਿਨਾਮ੍

ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਚ ਤਪ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਉਹ ਥਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਨ੍ਤੁ ਯਤ੍ਸ਼੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਮृਤਨ੍ਤਦ੍ਵੈ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍। ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨ੍ਯਾਸਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕ੍ਸ਼ਯਃ। ਯੋਗਿਨਾਮਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨਾਨਾਧੀਨਾਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ

ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਥਾਂ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦਾ, ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ, ਜੋਗੀਆਂ ਲਈ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਥਾਂ—ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਇਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।

ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਿਣਾਂ ਤਾਨਿ ਯੇ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਤੇ ਪਨ੍ਥਾਨੋ ਦੇਵਯਾਨਾ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ

ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਆਸ਼ਰਮੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਥਾਂ ਹਨ; ਇਹ ਚਾਰ ਰਾਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਤਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਆਦ੍ਯੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਭੁਵਿ। ਪਨ੍ਥਾਨੋ ਦੇਵਯਾਨਾਯ ਤੇषਾਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਰਵਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲੇ ਮਨੁਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਚਾਰ ਰਾਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਬਣਾਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੂਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥੈਵ ਪਿਤृਯਾਣਾਨਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਦ੍ਵਾਰਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਏਵਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗੇ ਕृਤੇ ਤਦਾ। ਯਦਾਸ੍ਯ ਨ ਵ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤ ਪ੍ਰਜਾ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਿਕਾਃ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਰਨ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਫਰਜਾਂ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਤਤੋऽਨ੍ਯਾ ਮਾਨਸੀਃ ਸੋऽਥ ਤ੍ਰੇਤਾਮਗਧ੍ਯੇऽਸृਜਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਆਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਚ੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ਵੈਵਾਤ੍ਮਨਾ ਤੁ ਵੈ

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਗਧ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਸਨ।

ਤਸ੍ਮਿਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤ੍ਵਾਦ੍ਯੇ ਮਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ। ਤਤੋऽਨ੍ਯਾ ਮਾਨਸੀਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ

ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੱਧਲਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਫਿਰ ਮਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਤਤਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸੋऽਥਾਸृਜਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਧਿਕਾਃ

ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤੋਗੁਣ ਅਤੇ ਰਜੋਗੁਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਖ ਅਤੇ ਜੀਵਿਕਾ ਦੇ ਜਤਨਾਂ ਨਾਲ ਯੋਗ ਸਨ।

ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ऋषਯੋ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ। ਯੁਗਾਨੁਰੂਪਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਯੈਰਿਮਾ ਵਿਚਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ

ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਯੁਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਮ ਨਾਲ, ਪੈਦਾ ਹੋਏ।