ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦਿਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।"

ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੌ ਤੌ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਜੌ ਸ੍ਮृਤੌ। ਸੂਤ੍ਯੇऽਹਨ੍ਯਤਿਰਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕੇ ।। ੬.

ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਣੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਦਿਨ ਜਣੇ ਗਏ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਂ ऋਤ੍ਵਿਗਾਸਨਮ੍। ਦਿਤ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਸੀਨੋਚ੍ਚਸਂਸਦਿ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੬.

ਪਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸੀ, ਉਹ ਰਿਤਵਿਕ ਦੀ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ; ਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਰ੍ਨਾਮ ਜਨ੍ਮ ਚੈਵ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਪ੍ਰਭਾਵ़ਞ੍ਚੈਵ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੬.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧੋऽਭੂਤ੍ ਪੁਣ੍ਯੋ ਵੈ ਪੁष੍ਕਰੇ ਪੁਰਾ। ऋषਿਭਿਰ੍ਦ੍ਦੇਵਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈ ਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਃ ।। ੬.

ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਸੋਭਾ ਦਿੱਤੀ।

ਉਤ੍ਕृष੍ਟੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਆਖ੍ਯਾਨਾਦੌ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਆਸਨਾਨ੍ਯੁਪਕ੍ਲृਪ੍ਤਾਨਿ ਕਾਞ੍ਚਨਾਨਿ ਤੁ ਪਞ੍ਚ ਵੈ ।। ੬.

ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਨ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਏ ਗਏ।

ਕੁਸ਼ਪੂਤਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਤ੍ਰ ਕੂਰ੍ਚਫਲਕਮੇਵ ਚ। ਮੁਖ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤਾਨ੍ਯੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੬.

ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਅਸਨ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਨ ਕੁਰਚਾ ਲਈ ਸੀ; ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਰਿਤਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਸਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਸ਼ੁਭਂ ਤਤ੍ਰਾਸਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਹੋਤੁਰਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਮ੍। ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਤਥਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤਰਣਸਂਸ੍ਤृਤਮ੍ ।। ੬.

ਉਥੇ ਜੋ ਅਸਨ ਹੋਤ੍ਰ ਰਿਤਵਿਕ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਸੁਰਗ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।

ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਤ੍ਨੀ ਦਿਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਸ੍ਮੁਪਾਗਤਾ। ਦਸ਼ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਅਵਰ੍ਤਤ ।। ੬.

ਦਿਤੀ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਪਤਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਗਰਭ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ।

ਸ ਤੁ ਗਰ੍ਭਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਮਾਤੁਰ੍ਵੈ ਉਦਰਾਤ੍ਤਦਾ। ਉਪਕ੍ਲृਪ੍ਤਾਸਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਹੋਤੁਰਰ੍ਥੇ ਹਿਰਣ੍ਮਯਮ੍। ਨਿषਸਾਦ ਸਗਰ੍ਭੋऽਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਸੀਨਃ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਨ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਹੋਤ੍ਰ ਲਈ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬੈਠ ਗਿਆ; ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਥੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।

ਆਕ੍ਯਾਨਪਞ੍ਚਮਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਮਹਰ੍षਿਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਯਥਾ। ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਨਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਮਾਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍ ।। ੬.

ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਰੱਖੇ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋऽਨੁਜਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਿਂਹਿਕਾ ਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਜਾ। ਰਾਹੋਃ ਸਾ ਜਨਨੀ ਦੇਵੀ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ ।। ੬.

ਇਸ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਨਾਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਸੀ, ਤੇ ਸਿੰਹਿਕਾ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ; ਉਹ ਰਾਹੂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦ੍ਦੈਤ੍ਯਸ਼੍ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ। ਸ਼ਤਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਹ੍ਯਧਃਸ਼ਿਰਾਃ ।। ੬.

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਦੈਤ, ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ।

ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸ ਦੈਤ੍ਯਂ ਤੁष੍ਟੋ ਵਰੇਣ ਤੁ। ਸਰ੍ਵਾਮਰਤ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ। ਯੋਗਾਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤ੍ਵਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚਾਸੁਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਃ ਸਮਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਵੈ। ਮਾਰੁਤੇਰ੍ਯਨ੍ਮਹੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇष ਮੇ ਦੀਯਤਾਂ ਵਰਃ ।। ੬.

ਦਾਨਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੁਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੋਕੈਰ੍ਗੀਤਃ ਪੁਰਾਤਨੈਃ ।। ੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ, ਦਿਵਿਆ ਦਾਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਦੈਤ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ।

ਰਾਜਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਯਾਂ ਯਾਮਾਸ਼ਾਂ ਨਿषੇਵਤੇ। ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦੇਵਾ ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ।। ੬.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਤਸ੍ਯਾਸੀਨ੍ਨਰਸਿਂਹਃ ਸ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪੁਰਾ ਕਿਲ। ਨਖੈਸ੍ਤੁ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਨਖਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੬.

ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੀ ਐਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇਓ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ। ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਖ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸੁਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸੁਮਹਾ ਬਲਾਃ। ਉਤ੍ਕੁਰਃ ਸ਼ਕੁਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਨਾਭਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੬.

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਨ: ਉਤਕੁਰ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਤੇ ਕਾਲਨਾਭ ਵੀ।

ਮਹਾਨਾਭਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਭੂਤਸਨ੍ਤਾਪਨਸ੍ਤਥਾ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸੁਤਾਃ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਾਸਦਾਃ ।। ੬.

ਮਹਾਨਾਭ ਤੇ ਭੂਤਸੰਤਾਪਨ ਵੀ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ।

ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਾਡੇਯਃ ਸਗਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਸ਼ਤਨ੍ਤਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿਹਤਾਸ੍ਤਾਰਕਾਮਯੇ ।। ੬.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ, ਜੋ ਬਾਡੇਯਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੁ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਪੂਰ੍ਵਜਸ੍ਤੇषਾਮਨੁਹ੍ਲਾਦਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਸਂਹ੍ਰਾਦਸ਼੍ਚ ਹ੍ਰਦਸ਼੍ਚੈਵ ਹ੍ਰਦਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੬.

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਚਾਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਅਨੁਹਿਲਾਦ, ਸੰਹਿਲਾਦ ਤੇ ਹ੍ਰਾਦ। ਹੁਣ ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਹ੍ਰਾਦੋ ਨਿਸੁਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਤਤਾ ਹ੍ਰਦਪੁਤ੍ਰੌ ਬਭੂਵਤੁਃ। ਸੁਨ੍ਦੋਪਸੁਨ੍ਦੌ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਨਿਸੁਨ੍ਦਤਨ ਯਾਵੁਭੌ ।। ੬.

ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਹ੍ਰਾਦ ਤੇ ਨਿਸੁੰਦ। ਨਿਸੁੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਦ ਤੇ ਉਪਸੁੰਦ, ਦੋਵੇਂ ਬਹਾਦਰ ਸਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਸ੍ਤੁ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਮੂਕਸ੍ਤੁ ਹ੍ਰਦਦਾਯਿਨਃ। ਮਾਰੀਚਃ ਸੁਨ੍ਦਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਾਡਕਾਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੬.

ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਘਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੂਕ। ਸੁੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚਾ, ਜੋ ਤਾਡਕਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।

ਤਾਡਕਾ ਨਿਹਤਾ ਸਾऽਥ ਰਾਘਵੇਣ ਬਲੀਯਸਾ। ਮੂਕੋ ਵਿਨਿਹਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਿਰਾਤੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨਾ ।। ੬.

ਉਹ ਤਾਡਕਾ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਮੂਕ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਰਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧਨੁਧਾਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਹਤਾ ਚੈਵ ਤਪਸਾ ਭਾਵਿਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਮਣਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍। ਅਵਧ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਵੈ ਨਿਹਤਾਃ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨਾ ।। ੬.

ਮਹਾਨ ਤਪ ਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਜਨਮੇ, ਮਣਿਵਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਉਹ ਤੀਹ ਲੱਖ ਜਣੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਜੈਯ ਸਨ, ਧਨੁਧਾਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।

ਅਨੁਹ੍ਲਾਦਸੁਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ਿਨੀਵਾਲੀ ਤਥੈਵ ਚ । ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰੋ ਗਣੋ ਹਾਲਾਹਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੬.

ਅਨੁਹਿਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਯੂ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਨੀਵਾਲੀ ਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਹਾਲਾਹਲ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੈਰੋਚਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਹ੍ਲਾਦਿਃ ਪਞ੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਗਵੇष੍ਠੀ ਕਾਲਨੇਮਿਸ਼੍ਚ ਜਮ੍ਭੋ ਬਾष੍ਕਲ ਏਵ ਚ। ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ੍ਤੁ ਅਨੁਜਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪ੍ਰਾਹ੍ਲਾਦਿਸੂਨਵਃ ।। ੬.

ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰੋਚਨ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ: ਗਵੇਸ਼ਥੀ, ਕਾਲਨੇਮੀ, ਜੰਭ, ਬਾਸਕਲਾ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਥਾਪ੍ਰਧਾਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਦੁਰਾਸਦਾਨ੍। ਸ਼ੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਸ਼ੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨੋ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੬.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ: ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸੁੰਭ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ।