ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਾਸਾਂ ਵृष੍ਟ੍ਯੁਦਕਾਨੀਹ ਯਾਨਿ ਨਿਮ੍ਨੈਰ੍ਗਤਾਨਿ ਤੁ। ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਤਦਭਾਵਤ੍ਸ੍ਰੋਤਃ ਖਾਤਾਨਿ ਨਿਮ੍ਨਗਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਥੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜਿੱਥੇ ਥੱਲੇ ਵਗਿਆ, ਉਹ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਧਾਰਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਖੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਏਵਂ ਨਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵृष੍ਟਿਸਰ੍ਜ੍ਜਨੇ। ਯੇ ਪਰਸ੍ਤਾਦਪਾਂ ਸ੍ਤੋਕਾ ਆਪਨ੍ਨਾਃ ਪॄਥਿਵੀਤਲੇ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਵਾਰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਨਦੀਆਂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਪਾਮ੍ਭੂਮੇਸ਼੍ਚ ਸਂਯੋਗਾਦੋषਧ੍ਯਸ੍ਤਾਸੁ ਚਾਭਵਨ੍। ਪੁष੍ਪਮੂਲਫਲਿਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਓषਧ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞਿਰੇ

ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਬੂਟੇ ਉੱਗੇ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫੁੱਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।

ਅਫਾਲਕृष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਨੁਪ੍ਤਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾऽਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼। ऋਤੁਪੁष੍ਪਫਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ

ਬਿਨਾਂ ਹਲ ਚਲਾਏ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੀਜ ਪਾਏ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।

ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਯਾਮੌषਧਸ੍ਯ ਤੁ। ਤੈਨੌषਧੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤਦਾ

ਤ੍ਰੇਤਾ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜੜੀਆਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ; ਉਹਨਾਂ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਤਤਃ ਪੁਨਰਭੂਤ੍ਤਾਸਾਂ ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵਿਨਾਰ੍ਥੇਨ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਵਸ਼ੇਨ ਤੁ

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਗ ਤੇ ਲੋਭ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਤ੍ਰੇਤਾ ਜੁਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ।

ਤਤਸ੍ਤਾਃ ਪਰ੍ਯਗृਹ੍ਣਨ੍ਤ ਨਦੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍। ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਗੁਲਰ੍ਮੌषਧੀਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਤੁ ਯਥਾਬਲਮ੍

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਦੀਆਂ, ਖੇਤ, ਪਹਾੜ, ਦਰੱਖਤ, ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।

ਸਿਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੁ ਯੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੇ ਮਯਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਮਾਨਵਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯੋਜਨਾਦਿਹ

ਜੋ ਪੂਰਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸੇ ਸਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਏ।

ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸੁष੍ਮਿਣਸ਼੍ਚੈਵ ਕਰ੍ਮਿਣੋ ਦੁਃਖਿਨਸ੍ਤਦਾ। ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਜਰ੍ਜ੍ਞਿਰੇ ਪੁਨਃ

ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਦੁੱਖੀ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਦ੍ਰੋਹਿਜਨਾਸ੍ਤਥਾ। ਭਾਵਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾਤੀषੁ ਕਰ੍ਮਭਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੈਃ

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੇ।

ਇਤਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਬਲਾ ਯੇ ਤੁ ਸਤ੍ਯਸ਼ੀਲਾ ਹ੍ਯਹਿਂਸਕਾਃ। ਵੀਤਲੋਭਾ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਤੇषੁ ਵੈ

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਸੱਚੇ, ਅਹਿੰਸਕ, ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ।

ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇऽਲ੍ਪਤੇਜਸਃ। ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨੇषੁ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੇषੁ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍

ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਬਣ ਤੇ ਫੁਟ ਪੈ ਗਈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤੇਨ ਦੋषੇਣ ਤੇषਾਂ ਤਾ ਓषਧ੍ਯੋ ਮਿषਤਾਂ ਤਦਾ। ਪ੍ਰਣष੍ਟਾ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਵੈ ਮੁष੍ਟਿਬ੍ਯਾਂ ਸਿਕਤਾ ਯਥਾ

ਉਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਮੋਠੀ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।

ਅਗ੍ਰਸਦ੍ਭੂਰ੍ਯੁਗਬਲਾਦ੍ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼। ਫਲਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਵਂ ਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਯਾਃ ਪੁਨਃ

ਫਿਰ ਕਈ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਫਲ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਪੱਤੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਲੈ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ।

ਤਤਸ੍ਤਾਸੁ ਪ੍ਰਣष੍ਟਾਸੁ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਦਾ। ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਂ ਪ੍ਰਭੁਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਭੁੱਲੇ-ਭਟਕੇ ਹੋ ਗਏ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਗਏ।

ਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮਭਿ ਲਿਪ੍ਸਨ੍ਤ ਆਦੌ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਯ ਤੁ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਾਸਾਂ ਮਨੀषਿਤਮ੍

ਜਦੋਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜੀਵ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਚਾਹ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਤਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ,

ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਦृष੍ਟੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ। ਗ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਓषਧ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਦੁਹਤ੍ਪੁਨਃ

ਉਹ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ, ਉਹ ਆਪ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੇ ਬੂਟੀਆਂ ਨਿਗਲ ਲਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਸਂ ਸੁਮੇਰੁਂ ਤੁ ਦੁਦੋਹ ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍। ਦੁਗ੍ਧੇਯਂ ਗੌਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਬੀਜਾਨਿ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ

ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ, ਤੇ ਬੀਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ।

ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤਾਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਪੁਨਃ। ਓषਧ੍ਯਃ ਫਲਪਾਕਾਨ੍ਤਾਃ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਦਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ

ਉਹ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਘਰ ਦੇ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ। ਉਹ ਬੂਟੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੱਕ ਕੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਤ ਤੇ ਫਿਰ ਸਤਾਰਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਵ੍ਰੀਹਯਸ਼੍ਚ ਯਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗੋਧੂਮਾ ਅਣਵਸ੍ਤਿਲਾਃ। ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵੌ ਹ੍ਯੁਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਕਾਰषਾਸ਼੍ਚ ਸਤੀਨਕਾਃ

ਚੌਲ, ਜੌ, ਗੰਹੁ, ਬਾਜਰਾ, ਤੇ ਤਿਲ; ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ ਤੇ ਉਦਾਰਾ, ਕਾਰਸ਼ ਤੇ ਸਤੀਨਕਾ।

ਮਾषਾ ਮੁਦ੍ਗਾ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਪਾਵਾਃ ਸਕੁਲਤ੍ਥਕਾਃ। ਆਢਕ੍ਯਸ਼੍ਵਣਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਦਸ਼ਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਮਾਂਸ਼, ਮੁੰਗ, ਮਸਰ, ਨਿਸ਼ਪਾਵ ਤੇ ਕੁਲਥ; ਆਢਕਿਆ ਤੇ ਅਸ਼ਵਣਕ — ਇਹ ਸੱਤ ਤੇ ਸਤਾਰਾਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਓषਧੀਨਾਂ ਤੁ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਣਾਂ ਜਾਤਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਓषਧ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਿਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾ ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼

ਇਹ ਘਰ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਜਨਾ ਲਈ ਜੋ ਬੂਟੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਉਹ ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੌਦਾਂ ਹਨ।

ਵ੍ਰੀਹਯਃ ਸਯਵਾ ਮਾषਾ ਗੋਧੂਮਾ ਅਣਵਸ੍ਤਿਲਾਃ। ਪ੍ਰਿਯਙੁਸਪ੍ਤਮਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਅष੍ਟਮੀ ਤੁ ਕੁਲਤ੍ਥਿਕਾ

ਚੌਲ, ਜੌ, ਮਾਂਸ਼, ਗੰਹੁ, ਬਾਜਰਾ, ਤਿਲ; ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ ਸੱਤਵੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਲਥ ਅੱਠਵੀਂ।

ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾ ਸ੍ਤ੍ਵਥ ਨੀਵਾਰਾ ਜਰ੍ਤ੍ਤਿਲਾਃ ਸਗਵੇਧੁਕਾਃ। ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਾ ਵੇਣੁਯਵਾਸ੍ਤਥਾ ਮਰ੍ਕਟਕਾਸ਼੍ਚ ਯੇ

ਸ਼ਿਆਮਾਕ, ਨੀਵਾਰਾ, ਜਰਤਿਲ ਤੇ ਗਵੇਧੁਕਾ, ਕੁਰਵਿੰਦ, ਵੇਣੂ-ਜੌ, ਤੇ ਜਿਹਨੂੰ ਮਰਕਟਕ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਓषਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਥਮਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਆਦੌ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਯ ਤੁ

ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉੱਗੀਆਂ।

ਅਫਾਲਕृष੍ਟਾ ਓषਧ੍ਯੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਗੁਲ੍ਮਲਤਾਵਲ੍ਲੀਵੀਰੁਧਸ੍ਤृਣਜਾਤਯਃ

ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਅਜੇ ਫਲ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ; ਦਰੱਖਤ, ਝਾੜੀਆਂ, ਬੇਲਾਂ, ਲਤਾਵਾਂ, ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਜਾਤਾਂ।

ਮੂਲੈਃ ਫਲੈਸ਼੍ਚ ਰੋਹਿਣ੍ਯੋ ਗृਹ੍ਣਨ੍ ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ। ਪृਥ੍ਵੀ ਦੁਗ੍ਧਾ ਤੁ ਬੀਜਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ

ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਰੋਹਿਣੀ ਬੂਟੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਉਹੀ ਬੀਜ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਲਏ ਸਨ।

ऋਤੁਪੁष੍ਪਫਲਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਓषਧ੍ਯੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤ੍ਵਿਹ। ਯਦਾ ਪ੍ਰਸृष੍ਟਾ ਓषਧ੍ਯੋ ਨ ਪ੍ਰਰੇਹਨ੍ਤਿ ਤਾਃ ਪੁਨਃ

ਇਹ ਬੂਟੀਆਂ ਇਥੇ ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੂਟੀਆਂ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਫਿਰ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਿਲੀਆਂ।

ਤਤਃ ਸ ਤਾਸਾਂ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤੋਪਾਯਂ ਚਕਾਰ ਹ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤੁ ਕਰ੍ਮਜਾਮ੍

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ, ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਕਰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਣਾਇਆ।