ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਰ੍षਾ ਯੇ ਤਮਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ । ਹਰਯੋ ਨਾਮ ਤੇ ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞਭਾਜਸ੍ਤਥਾऽਭਵਨ੍ ।। ੬.

ਤਾਮਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ; ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਹਰਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣੇ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਹਰਯੋ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇ। ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਯਾਂ ਤਤਸ੍ਤੇ ਵੈ ਚਰਿष੍ਣੋਰ੍ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸੁਰਾਃ। ਵੈਕੁਣ੍ਠਾ ਨਾਮ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਚਰਿਸ਼ਣੁ ਮਨਵੰਤਰ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਹਰਯਾ ਦੇਵਤੇ ਵੈਕੁੰਠਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਪੰਜਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਚਰਿਸ਼ਣੁ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇਵਤੇ ਵੈਕੁੰਠਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਦੇਵਾ ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਮ੍। ਸਾਧ੍ਯਾਯਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸੁਤਾ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਧਰ੍ਮਸੂਨਵਃ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਵੈਕੁੰਠਾ ਦੇਵਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ, ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪੁਨਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ ਮਨੋਃ ਸਰ੍ਗੇ ਪੁਨਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਹ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਾਧਿਆ ਘਟ ਗਏ, ਅਤੇ ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਉਣ ਲੱਗੀ।

ਆਦ੍ਯੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਤੁ । ਅਂਸ਼ੇਨ ਸਾਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇऽਦਿਤ੍ਯਾਂ ਮਾਰੀਚਾਤ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ ਪੁਨਃ ।। ੬.

ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਧਿਆ ਅਦਿਤੀ, ਮਾਰੀਚੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ।

ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ। ਯਦਾ ਤ੍ਵੇਤੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ ।। ੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ,

ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ਸਾਧ੍ਯਾ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਮਰਾਃ। ਏਵਮਾਦ੍ਯਾ ਜਯਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਸਮਭਵਂਸ੍ਤਦਾ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਾਂ ਅਮਰ ਸਾਧਿਆ ਜਨਮੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂਲ ਜਯਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

ਯ ਇਮਾਂ ਸਪ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤਿਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੇਵਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ । ਪਠੇਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਵਾਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੬.

ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਸੱਤ-ਵਾਰ ਉਤਪੱਤੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿਗਦਾ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਭੂਤਯਃ ਸਪ੍ਤ ਜਯਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ। ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮਯਾ ਚਾਦ੍ਯ ਕਿਮ੍ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਥ ।। ੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਯਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਉਤਪੱਤੀਆਂ, ਸੱਤ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?

ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਵੀਰੁਧਾਮ੍। ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਧਨਞ੍ਚੈਵ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ ਕਥਯਸ੍ਵ ਨਃ ।। ੬.

ਸਾਨੂੰ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਪੌਦੇਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦਿਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।"

ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੌ ਤੌ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਜੌ ਸ੍ਮृਤੌ। ਸੂਤ੍ਯੇऽਹਨ੍ਯਤਿਰਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕੇ ।। ੬.

ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਣੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਦਿਨ ਜਣੇ ਗਏ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਂ ऋਤ੍ਵਿਗਾਸਨਮ੍। ਦਿਤ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਸੀਨੋਚ੍ਚਸਂਸਦਿ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੬.

ਪਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸੀ, ਉਹ ਰਿਤਵਿਕ ਦੀ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ; ਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਰ੍ਨਾਮ ਜਨ੍ਮ ਚੈਵ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਪ੍ਰਭਾਵ़ਞ੍ਚੈਵ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੬.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧੋऽਭੂਤ੍ ਪੁਣ੍ਯੋ ਵੈ ਪੁष੍ਕਰੇ ਪੁਰਾ। ऋषਿਭਿਰ੍ਦ੍ਦੇਵਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈ ਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਃ ।। ੬.

ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਸੋਭਾ ਦਿੱਤੀ।

ਉਤ੍ਕृष੍ਟੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਆਖ੍ਯਾਨਾਦੌ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਆਸਨਾਨ੍ਯੁਪਕ੍ਲृਪ੍ਤਾਨਿ ਕਾਞ੍ਚਨਾਨਿ ਤੁ ਪਞ੍ਚ ਵੈ ।। ੬.

ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਨ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਏ ਗਏ।

ਕੁਸ਼ਪੂਤਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਤ੍ਰ ਕੂਰ੍ਚਫਲਕਮੇਵ ਚ। ਮੁਖ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤਾਨ੍ਯੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੬.

ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਅਸਨ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਨ ਕੁਰਚਾ ਲਈ ਸੀ; ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਰਿਤਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਸਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਸ਼ੁਭਂ ਤਤ੍ਰਾਸਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਹੋਤੁਰਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਮ੍। ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਤਥਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤਰਣਸਂਸ੍ਤृਤਮ੍ ।। ੬.

ਉਥੇ ਜੋ ਅਸਨ ਹੋਤ੍ਰ ਰਿਤਵਿਕ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਸੁਰਗ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।

ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਤ੍ਨੀ ਦਿਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਸ੍ਮੁਪਾਗਤਾ। ਦਸ਼ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਅਵਰ੍ਤਤ ।। ੬.

ਦਿਤੀ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਪਤਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਗਰਭ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ।

ਸ ਤੁ ਗਰ੍ਭਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਮਾਤੁਰ੍ਵੈ ਉਦਰਾਤ੍ਤਦਾ। ਉਪਕ੍ਲृਪ੍ਤਾਸਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਹੋਤੁਰਰ੍ਥੇ ਹਿਰਣ੍ਮਯਮ੍। ਨਿषਸਾਦ ਸਗਰ੍ਭੋऽਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਸੀਨਃ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਨ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਹੋਤ੍ਰ ਲਈ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬੈਠ ਗਿਆ; ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਥੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।

ਆਕ੍ਯਾਨਪਞ੍ਚਮਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਮਹਰ੍षਿਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਯਥਾ। ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਨਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਮਾਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍ ।। ੬.

ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਰੱਖੇ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋऽਨੁਜਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਿਂਹਿਕਾ ਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਜਾ। ਰਾਹੋਃ ਸਾ ਜਨਨੀ ਦੇਵੀ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ ।। ੬.

ਇਸ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਨਾਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਸੀ, ਤੇ ਸਿੰਹਿਕਾ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ; ਉਹ ਰਾਹੂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦ੍ਦੈਤ੍ਯਸ਼੍ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ। ਸ਼ਤਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਹ੍ਯਧਃਸ਼ਿਰਾਃ ।। ੬.

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਦੈਤ, ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ।

ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸ ਦੈਤ੍ਯਂ ਤੁष੍ਟੋ ਵਰੇਣ ਤੁ। ਸਰ੍ਵਾਮਰਤ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ। ਯੋਗਾਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤ੍ਵਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚਾਸੁਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਃ ਸਮਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਵੈ। ਮਾਰੁਤੇਰ੍ਯਨ੍ਮਹੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇष ਮੇ ਦੀਯਤਾਂ ਵਰਃ ।। ੬.

ਦਾਨਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੁਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੋਕੈਰ੍ਗੀਤਃ ਪੁਰਾਤਨੈਃ ।। ੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ, ਦਿਵਿਆ ਦਾਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਦੈਤ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ।

ਰਾਜਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਯਾਂ ਯਾਮਾਸ਼ਾਂ ਨਿषੇਵਤੇ। ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦੇਵਾ ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ।। ੬.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਤਸ੍ਯਾਸੀਨ੍ਨਰਸਿਂਹਃ ਸ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪੁਰਾ ਕਿਲ। ਨਖੈਸ੍ਤੁ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਨਖਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੬.

ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੀ ਐਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇਓ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ। ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਖ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸੁਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸੁਮਹਾ ਬਲਾਃ। ਉਤ੍ਕੁਰਃ ਸ਼ਕੁਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਨਾਭਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੬.

ਹਿਰਣਯਕਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਨ: ਉਤਕੁਰ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਤੇ ਕਾਲਨਾਭ ਵੀ।