ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤਃ ਸਰ੍ਗੇ ਹ੍ਯਵष੍ਟਬ੍ਧੇ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਵੈ। ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾ ਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਿਨਸ੍ਤਦਾ

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਪਜੇ।

ਮਿਥੁਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਸੋऽਸृਜਦ੍ਵੈ ਮੁਖਾਤ੍ਤਦਾ। ਜਨਾਸ੍ਤੇ ਹ੍ਯੁਪਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਃ ਸੁਚੇਤਸਃ

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਉਹ ਜੀਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਤੋਗੁਣ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮ ਲਏ।

ਸਹਸ੍ਰਮਨ੍ਯਦ੍ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਮਿਥੁਨਾਨਾਂ ਸਸਰ੍ਜ੍ਜ ਹ। ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਰਜਸੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੁष੍ਮਿਣਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੁष੍ਮਿਣਃ

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਜੋਗੁਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਤੇ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜੋਸ਼ ਵਾਲੇ।

ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਮਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨਾਮੂਰੁਤਃ ਪੁਨਃ। ਰਜਸ੍ਤਮੋਭ੍ਯਾਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾ ਈਹਾਸ਼ੀਲਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਜੋਗੁਣ ਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਆਦਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਹਸ੍ਰਮਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਮਿਥੁਨਾਨਾਂ ਸਸਰ੍ਜ੍ਜ ਹ। ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਸ੍ਤਮਸਾ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਃਸ਼੍ਰੀਕਾ ਹ੍ਯਲ੍ਪਤੇਜਸਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਮੋਗੁਣ ਵਿਚ ਵਧੇ ਹੋਏ, ਸੋਭਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।

ਤਤੋ ਵੈ ਹਰ੍षਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ। ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾ ਹृਚ੍ਛਪਾਵਿਪ੍ਟਾ ਮੈਥੁਨਾਯੋਪਚਕ੍ਰਮੁਃ

ਫਿਰ, ਜੋ ਜੋੜੇ ਜਨਮ ਲਏ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਲ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਮਿਲਣ ਵਿਚ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਕਲ੍ਪੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਿਥੁਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਮਾਸੇ ਮਾਸੇਰ੍ਤ੍ਤਵਂ ਯਦ੍ਯਤ੍ਤਦਾਜ੍ਞਾਸਿਦ੍ਧਿ ਯੋषਿਤਾਤ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਕਲਪ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਆਗਿਆ ਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰਭ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦਾ ਨ ਸੁषੁਵੁਃ ਸੇਵਿਤੈਰਪਿ ਮੈਥੁਨੈਃ। ਆਯੁषੋऽਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸੂਯਨ੍ਤੇ ਮਿਥੁਨਾਨ੍ਯੇਵ ਤੇ ਸਕृਤ੍

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਧਾਰਦੇ ਸਨ; ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਜੋੜੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਕੁਟਕਾਃ ਕੁਵਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮੁਮੂਰ੍षਿਤਾਃ। ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਕਲ੍ਪੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਿਥੁਨਾਨਾਂ ਹਿ ਸਮ੍ਭਵਃ

ਕੁਟਕ ਤੇ ਕੁਵਿਕ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਕਲਪ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਧ੍ਯਾਤੇ ਤੁ ਮਨਸਾ ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਜਾਯਤੇ ਸਕृਤ੍। ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿ ਵਿषਯਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਣਃ

ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਧੁੰਧਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਮਨਸਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸृष੍ਟਿਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਵਾਯੇ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਯੈਰਿਦਂ ਪੂਰਿਤਂ ਜਗਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਹੋਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਜਗਤ ਭਰ ਦਿਤਾ।

ਸਰਿਤ੍ਸਰਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਵਤਾਨਪਿ। ਤਦਾ ਨਾਤ੍ਯਮ੍ਬੁਸ਼ੀਤੋष੍ਣਾ ਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਚਰਨ੍ਤਿ ਵੈ

ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਵਧੇਰੇ ਠੰਢ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਗਰਮੀ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।

ਪृਥ੍ਵੀਰਸੋਦ੍ਭਵਂ ਨਾਮ ਆਹਾਰਂ ਹ੍ਯਾਹਰਨ੍ਤਿ ਵੈ। ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਾਮਚਾਰਿਣ੍ਯੋ ਮਾਨਸੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਚਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਨ ਤਾਸ੍ਵਾਸ੍ਤਾਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ। ਤੁਲ੍ਯਮਾਯੁਃ ਸੁਖਂ ਰੂਪਂ ਤਾਸਾਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ

ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਨੇਕੀਆਂ ਸੀ, ਨਾ ਬੁਰਾਈਆਂ; ਸਭ ਜੀਵ ਇਕੋ ਜਿਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਸੁਖ ਤੇ ਰੂਪ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿਚ।

ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਨ ਤਾਸ੍ਵਾਸ੍ਤਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਤੁ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ। ਸ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵੇਨਾਧਿਕਾਰੇਣ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤੇ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ

ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਨੇਕੀਆਂ ਸੀ, ਨਾ ਬੁਰਾਈਆਂ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਦਿਵ੍ਯਸਂਖ੍ਯਯਾ। ਆਦ੍ਯਂ ਕृਤਯੁਗਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਨਾਨ੍ਤੁ ਚਤੁਃ ਸ਼ਤਮ੍

ਪਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਸੁ ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਪ੍ਰਥਿਤਾਸ੍ਵਪਿ। ਨ ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤੋऽਸ੍ਤਿ ਨ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਨ੍ਨਾਪਿ ਚ ਕ੍ਰਮਃ

ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਟਕਰਾਰ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਕਤਾਰ।

ਪਰ੍ਵਤੋਦਧਿਸੇਵਿਨ੍ਯੋ ਹ੍ਯਨਿਕੇਤਾਸ਼੍ਰਯਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ। ਵਿਸ਼ੋਕਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਬਹੁਲਾ ਏਕਾਨ੍ਤਸੁਖਿਤਪ੍ਰਜਾਃ

ਉਹ ਜੀਵ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਕੋਲ ਵੱਸਦੇ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਤਾ ਵੈ ਨਿਕਾਮਚਾਰਿਣ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਦਿਤਮਾਨਸਾਃ। ਪਸ਼ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਤਦਾਸਨ੍ ਸਰੀਸृਪਾਃ

ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਸੀ, ਨਾ ਪੰਛੀ, ਨਾ ਹੀ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ।

ਨੋਦ੍ਭਿਜ੍ਜਾ ਨਾਰਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮਪ੍ਰਸੂਤਯਃ। ਨ ਮੂਲਫਲਪੁष੍ਪਞ੍ਚ ਨਾਰ੍ਤ੍ਤਵਂ ਹ੍ਯृਤਵੋ ਨ ਚ

ਨਾ ਤਾਂ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸਨ, ਨਾ ਨਰਕ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ; ਨਾ ਮੂਲ, ਨਾ ਫਲ, ਨਾ ਫੁੱਲ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਰੁੱਤ ਸੀ।

ਸਰ੍ਵਕਾਮਸੁਖਃ ਕਾਲੋ ਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਹ੍ਯੁष੍ਣਸ਼ੀਤਤਾ। ਮਨੋਭਿਲषਿਤਾਃ ਕਾਮਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਉਹ ਸਮਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਾ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ ਸੀ, ਨਾ ਠੰਢ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵੈ ਤਾਭਿਰ੍ਧ੍ਯਾਤਾ ਰਸੋਤ੍ਥਿਤਾਃ। ਬਲਵਰ੍ਣਕਰੀ ਤਾਸਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸਾ ਰੋਗਨਾਸ਼ਿਨੀ

ਉਹ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉੱਠਦੇ; ਇਹ ਤਾਕਤ ਜੋ ਬਲ ਤੇ ਰੰਗ ਦਿੰਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਅਸਂਸ੍ਕਾਰ੍ਯੈਃ ਸ਼ਰੀਰੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਾਃ। ਤਾਸਾਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਜ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮਿਥੁਨਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਤੇ ਸਦਾ ਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਚ ਤੋਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ।

ਸਮਂ ਜਨ੍ਮ ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚੈਵ ਤਾਃ ਸਮਮ੍। ਤਦਾ ਸਤ੍ਯਮਲੋਭਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤੁष੍ਟਿਃ ਸੁਖਂ ਦਮਃ

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਰੂਪ ਇਕੋ ਜਿਹਾ, ਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੱਚ, ਲਾਲਚ ਦੀ ਘਾਟ, ਸਬਰ, ਰਜ਼ਾ, ਸੁਖ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ।

ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਃ ਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰੂਪਾਯੁਃਸ਼ੀਲਚੇष੍ਟਿਤੈਃ। ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਜਾਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍

ਸਭ ਜੀਵ ਰੂਪ, ਉਮਰ, ਸੁਭਾਉ ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਬਣੇ ਹੋਏ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਅਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ ਕृਤਯੁਗੇ ਕਰ੍ਮਣੋਃ ਸ਼ੁਭਪਾਪਯੋਃ। ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਨ ਤਦਾਸਨ੍ਨ ਸਙ੍ਕਰਃ

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿਚ ਨਾ ਚੰਗੇ ਨਾ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ; ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵ੍ਯਵਸਥਾ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਗਡਮਿਡ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਅਨਿਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇषਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਤੁਲ੍ਯਰੂਪਾਯੁषਃ ਸਰ੍ਵਾ ਅਧਮੋਤ੍ਤਮਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਾਃ

ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਨਾ ਚਾਹ ਨਾਲ, ਨਾ ਵੈਰ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ; ਸਭ ਰੂਪ ਤੇ ਉਮਰ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ, ਨਾ ਵਧੀਆ ਸੀ।

ਸੁਖਪ੍ਰਾਯਾ ਹ੍ਯਸ਼ੋਕਾਸ਼੍ਚ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ। ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਸੋ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਲਾਃ

ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ।

ਲਾਭਾਲਾਭੌ ਨਾਸ੍ਵਾਸ੍ਤਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਮਿਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ। ਮਨਸਾ ਵਿषਯਸ੍ਤਾਸਾਨ੍ਨਿਰੀਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਨ ਲਿਪ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਤਾऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਨਾਨੁਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਚੈਵ ਹਿ

ਉਥੇ ਨਾ ਲਾਭ ਸੀ, ਨਾ ਘਾਟ, ਨਾ ਮਿੱਤਰ-ਦੁਸ਼ਮਣ, ਨਾ ਪਿਆਰੇ-ਅਪਿਆਰੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਆਉਂਦੇ; ਉਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਾਹ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਦਦ।