ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਗਤਾਗਤਿਕਂ ਤਦ੍ਵੈ ਯਦਾ ਤੁ ਸਲਿਲਂ ਬਹੁ। ਸਂਛਾਦ੍ਯੇਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਭੂਮਿਮਰ੍ਣਵਾਖ੍ਯਾ ਤਦਾ ਚ ਸਾ

ਉਹ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਭਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਭਾਨ੍ਤਿ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਦੀਪ੍ਤਿषੁ। ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਮਨੁਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਤਾਸਾਞ੍ਚਾਮ੍ਭੋ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ

ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇ ਫੈਲਾਅ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਤਦਮ੍ਭਸ੍ਤਨੁਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਧਾਤੁਸ੍ਤਨੋਤਿਰ੍ਵਿਸ੍ਤਾਰੇ ਤੇਨਾਮ੍ਭਸ੍ਤਨਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਉਹ ਪਾਣੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਰਮਿਤ੍ਯੇष ਸ਼ੀਘ੍ਰਨ੍ਤੁ ਨਿਪਾਤਃ ਕਵਿਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਪੋ ਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਸ੍ਤੇਨ ਤੇ ਨਰਾਃ

'ਅਰਮ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਹਨਿ। ਰਾਜਨ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਯਾਨ੍ਤਾਵਤ੍ਤਤ੍ ਸਲਿਲਾਤ੍ਮਨਾ

ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਯੁਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟੇऽਗ੍ਨੌ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਤੇऽਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨਿਰਾਲੋਕੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਠੰਢੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਯੇਨੈਵਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਹੀਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਵਿਭਾਗਮਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ

ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਚਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ। ਤਦਾ ਸ ਭਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਪੁਰੁषੋ ਰੁਕ੍ਮਵਰ੍ਣੋ ਹ੍ਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁष੍ਵਾਪ ਸਲਿਲੇ ਤਦਾ

ਉਹ ਪੁਰਖ, ਜਿਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰੇਕਾਤ੍ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ। ਇਮਞ੍ਚੋਦਾਹਰਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ

ਜਦੋਂ ਸਤੋਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਪੋ ਨਾਰਾਖ੍ਯਾਸ੍ਤਨਵ ਇਤ੍ਯਪਾਨ੍ਨਾਮ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮਃ। ਆਪੂਰ੍ਯ ਨਾਭਿਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ 'ਨਰ' ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ 'ਤਨਵ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਸੁਮਨਾਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍ ਸਹਸ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਦਨਃ ਸਹਸ੍ਰਭੁਕ੍। ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰਜਾ ਪਤਿਸ੍ਤ੍ਰਯੀਪਥੇ ਯਃ ਪੁਰੁषੋ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ

ਉਹ ਪੁਰਖ, ਜਿਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਚੰਗਾ ਮਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣੋ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਤਾ ਏਕੋ ਹ੍ਯਪੂਰ੍ਵਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤੁਰਾषਾਟ੍। ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਃ ਪੁਰੁषੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ ਪਠ੍ਯਤੇ ਵੈ ਤਮਸਃਪਰਸ੍ਤਾਤ੍

ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਰਖਿਆ ਕਰਤਾ, ਅਨੋਖਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ, 'ਹਿਰਣਯਗਰਭ' ਨਾਮੀ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਰਜਸੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭੂਤ੍ਵਾऽਸृਜਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਤਮਸੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤੋ ਕਾਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾऽਗ੍ਰਸਤ੍ ਪੁਨਃ

ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਰਜੋਗੁਣ ਵਧਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣ ਕੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤਮੋਗੁਣ ਵਧਣ ਨਾਲ, ਕਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ ਵੈ ਨਾਰਾਯਣਾ ਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤੋऽਰ੍ਣਵੇ ਸ੍ਵਪਨ੍। ਤ੍ਰਿਧਾ ਵਿਭਜ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਮਵਰ੍ਤ੍ਤਤ

ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਤੋਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਤਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸृਜਤੇ ਗ੍ਰਸਤੇ ਚੈਵ ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍। ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾ ਲੋਕੇ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ

ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਨਿਗਲਦਾ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਪਦਾਰਥ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਲਿਲਾਵृਤੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਅਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਰ੍ਣਵੇ ਸ੍ਵਪਨ੍

ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨੇਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਅਪ੍ਰਗਟ ਸੁੱਤਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ। ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਮਹਰ੍ਲ੍ਲੋਕਾਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਂ ਕਾਲਂ ਮਹਰ੍षਯਃ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਭृਗ੍ਵਾਦਯੋ ਯਥਾ ਸਪ੍ਤ ਕਲ੍ਪੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਰ੍षਯਃ। ਤਤੋ ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਨ੍ ਪਰਿਗਤਃ ਪਰਃ

ਭਰਿਗੁ ਆਦਿਕ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਕਲਪ ਦੇ ਫੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਗਤ੍ਯਰ੍ਥਾਦ੍ ऋषਯੋ ਧਾਤੋਰ੍ਨ੍ਨਾਮਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਰਾਦਿਤਃ। ਤਸ੍ਮਾਦृषਿਪਰਤ੍ਵੇਨ ਮਹਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਰ੍षਯਃ

ਚੱਲਣ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਰ੍ਲ੍ਲੋਕਸ੍ਥਿਤੈਰ੍ਦृष੍ਟਃ ਕਾਲਃ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਚ ਤੈਃ। ਸਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਯੇਹ੍ਯਾਸਨ੍ ਕਲ੍ਪੇऽਤੀਤੇ ਮਹਰ੍षਯਃ

ਮਹਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਤਿਆ ਆਦਿਕ ਸੱਤ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਏਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀषੁ ਰਾਤ੍ਰੀषੁ ਹ੍ਯਤੀ ਤਾਸੁ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਦृष੍ਟਵਨ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਹ੍ਯਨ੍ਯੇ ਸੁਪ੍ਤਂ ਕਾਲਂ ਮਹਰ੍षਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।

ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਲੋ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਲਪ ਬਣਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ।

ਸ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍

ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਸਦਾ ਹੀ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਤਿਸਨ੍ਧਿਰ੍ਵਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ ਕਲ੍ਪਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ। ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਾਤੀਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਾ ਬਭੂਵ ਯਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਕਲਪਾਂ—ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ—ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਲੜੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਹਾਲਤ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ ਤੁ ਸਮਾਸੇਨ ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਯਥਾ ਤਥਾ। ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਤੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਲ੍ਪਮੇਤਂ ਨਿਬੋਧਤ

ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਕਲਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਤੁਲ੍ਯਂ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਨੈਸ਼ਂ ਕਾਲਮੁਪਾਸ੍ਯ ਸਃ। ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਗਕਾਰਣਾਤ੍

ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਾਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਰਾਤ ਮੁਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰਚਨਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਦਾਚਰਤ੍। ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ

ਉਹ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਬਣ ਕੇ ਚਲਿਆ। ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ ਜਿੰਦ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ।

ਜਲੇਨ ਸਮਨੁਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ। ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਭੂਤੇषੁ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਸੁਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਚ

ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਕਸਾਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ,