ਤ੍ਰਯੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵ ਚ । ਯਜ੍ਞਞ੍ਚੈਵ ਤੁ ਦਾਨਞ੍ਚ ਏषਾਮੇਵ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍। ਸ ਹਿ ਸ੍ਮ ਵਿਰਜਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਸਤੇऽਨ੍ਯਪ੍ਰਸ਼ਂਸਯਾ ।। ੬.
ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਸ਼ਰਾਧ, ਯਜ, ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਵਿਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ ਏਵਂ ਸ੍ਲੋਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਜਯਾ ਦੇਵਾਨਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇऽਤੀਤੇ ਮਤ੍ਸਮੀਪਮਿਹੇष੍ਯਥ ।। ੬.
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਯਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੋਗੇ।'
ਤਤੋ ਯੂਯਂ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍। ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ।। ੬.
ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੋਗੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਸ੍ਤਿਰੋਭੂਤੇ ਈਸ਼੍ਵਰੇ ਹ੍ਯਕੁਤੋਭਯਮ੍। ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਅਣਿਮਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਾ ਯੋਗਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ।। ੬.
ਇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲੁਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਬਲਿਤ ਹੋਏ।
ਤਤਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਯਾਸ੍ਤਨ੍ਵਸ੍ਤਾऽਭਵਨ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਹ੍ਰਦਾਃ। ਜਯਾ ਇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਜਾਤਾ ਸ਼੍ਚੋਦਧਿਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ।। ੬.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਰਾਂ ਝੀਲਾਂ ਬਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਯਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਗੇਤੇ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸੁਰਾਃ। ਅਜਿਤਾਯਾਂ ਰੁਚੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਅਜਿਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ ।। ੬.
ਫਿਰ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਉਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਰੁਚਿ ਦੇ ਅਜਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਅਜਿਤਾ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ।
ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਮੋ ਨਨ੍ਦੋऽਵ੍ਯਯਸ੍ਤਥਾ। ਪ੍ਰਾਣੋऽਪਾਨਃ ਸੁਧਾਮਾ ਚ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਕ੍ਤਿਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਮਾਨਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਅਜਿਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੬.
ਵਿਧੀ, ਮੁਨੀ, ਕਸ਼ੇਮ, ਨੰਦ, ਅਵਿਆ, ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਸੁਧਾਮਾ, ਕ੍ਰਤੁ, ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਅਵਸਥਿਤ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਾਰਾਂ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਜਿਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਚ ਯਜ੍ਞੇ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਜ੍ਞਭਾਜਸ੍ਤਦਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇ ਪੁਨਃ। ਤੁषਿਤਾਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਰੋਚਿषਃ ।। ੬.
ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਫਿਰ, ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਤੋਂ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਜਨਮੇ।
ਤੁषਿਤਾ ਨਾਮ ਤੇ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਖ੍ਯਾ ਯਾਤ੍ਰਿਕਾਃ ਸੁਰਾਃ। ਪੁਨਸ੍ਤੇ ਤੁषਿਤਾ ਦੇਵਾ ਉਤ੍ਤਮੇ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੬.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਮ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਦੇਵਤੇ; ਫਿਰ, ਉਤਮ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਤੁ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਤ੍ਯਾਯਾਂ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਤਤਃ ਸਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਾ ਉਤ੍ਤਮੇ ਚਾਨ੍ਤਰੇ ਤਦਾ ।। ੬.
ਉਤਮ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਤਮ ਦੇ ਸੁਭ ਦੱਸ ਪੁੱਤਰ ਸਤਿਆ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸਤਿਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਭਜਨ੍ ਯਜ੍ਞਭਾਜਸ੍ਤੇ ਤृਤੀਯੇ ਦ੍ਵਾਪਰਾਨ੍ਤਰੇ। ਤੇ ਤੁ ਸਤ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਦੇਵਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਾਮਸੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੬.
ਉਹ ਸਤਿਆ, ਤੀਜੇ ਦੁਆਪਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਨ; ਫਿਰ, ਤਾਮਸ ਮਨਵੰਤਰ ਆਉਣ ਤੇ, ਸਤਿਆ ਦੇਵਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਹਰ੍षਾ ਯੇ ਤਮਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ । ਹਰਯੋ ਨਾਮ ਤੇ ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞਭਾਜਸ੍ਤਥਾऽਭਵਨ੍ ।। ੬.
ਤਾਮਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ; ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਹਰਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣੇ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਹਰਯੋ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇ। ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਯਾਂ ਤਤਸ੍ਤੇ ਵੈ ਚਰਿष੍ਣੋਰ੍ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸੁਰਾਃ। ਵੈਕੁਣ੍ਠਾ ਨਾਮ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ ।। ੬.
ਫਿਰ, ਚਰਿਸ਼ਣੁ ਮਨਵੰਤਰ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਹਰਯਾ ਦੇਵਤੇ ਵੈਕੁੰਠਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਪੰਜਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਚਰਿਸ਼ਣੁ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇਵਤੇ ਵੈਕੁੰਠਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਦੇਵਾ ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਮ੍। ਸਾਧ੍ਯਾਯਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸੁਤਾ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਧਰ੍ਮਸੂਨਵਃ ।। ੬.
ਫਿਰ, ਵੈਕੁੰਠਾ ਦੇਵਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ, ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪੁਨਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ ਮਨੋਃ ਸਰ੍ਗੇ ਪੁਨਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਹ ।। ੬.
ਫਿਰ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਾਧਿਆ ਘਟ ਗਏ, ਅਤੇ ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਉਣ ਲੱਗੀ।
ਆਦ੍ਯੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਤੁ । ਅਂਸ਼ੇਨ ਸਾਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇऽਦਿਤ੍ਯਾਂ ਮਾਰੀਚਾਤ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ ਪੁਨਃ ।। ੬.
ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਧਿਆ ਅਦਿਤੀ, ਮਾਰੀਚੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ।
ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ। ਯਦਾ ਤ੍ਵੇਤੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ ।। ੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ,
ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ਸਾਧ੍ਯਾ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਮਰਾਃ। ਏਵਮਾਦ੍ਯਾ ਜਯਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਸਮਭਵਂਸ੍ਤਦਾ ।। ੬.
ਫਿਰ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਾਂ ਅਮਰ ਸਾਧਿਆ ਜਨਮੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂਲ ਜਯਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਯ ਇਮਾਂ ਸਪ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤਿਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੇਵਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ । ਪਠੇਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਵਾਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੬.
ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਸੱਤ-ਵਾਰ ਉਤਪੱਤੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿਗਦਾ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਭੂਤਯਃ ਸਪ੍ਤ ਜਯਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ। ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮਯਾ ਚਾਦ੍ਯ ਕਿਮ੍ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਥ ।। ੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਯਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਉਤਪੱਤੀਆਂ, ਸੱਤ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਵੀਰੁਧਾਮ੍। ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਧਨਞ੍ਚੈਵ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ ਕਥਯਸ੍ਵ ਨਃ ।। ੬.
ਸਾਨੂੰ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਪੌਦੇਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦਿਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।"
ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੌ ਤੌ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਜੌ ਸ੍ਮृਤੌ। ਸੂਤ੍ਯੇऽਹਨ੍ਯਤਿਰਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕੇ ।। ੬.
ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਣੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਦਿਨ ਜਣੇ ਗਏ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਂ ऋਤ੍ਵਿਗਾਸਨਮ੍। ਦਿਤ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਸੀਨੋਚ੍ਚਸਂਸਦਿ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੬.
ਪਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸੀ, ਉਹ ਰਿਤਵਿਕ ਦੀ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ; ਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਰ੍ਨਾਮ ਜਨ੍ਮ ਚੈਵ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਪ੍ਰਭਾਵ़ਞ੍ਚੈਵ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੬.
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।
ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧੋऽਭੂਤ੍ ਪੁਣ੍ਯੋ ਵੈ ਪੁष੍ਕਰੇ ਪੁਰਾ। ऋषਿਭਿਰ੍ਦ੍ਦੇਵਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈ ਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਃ ।। ੬.
ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਸੋਭਾ ਦਿੱਤੀ।
ਉਤ੍ਕृष੍ਟੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਆਖ੍ਯਾਨਾਦੌ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਆਸਨਾਨ੍ਯੁਪਕ੍ਲृਪ੍ਤਾਨਿ ਕਾਞ੍ਚਨਾਨਿ ਤੁ ਪਞ੍ਚ ਵੈ ।। ੬.
ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਨ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਏ ਗਏ।
ਕੁਸ਼ਪੂਤਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਤ੍ਰ ਕੂਰ੍ਚਫਲਕਮੇਵ ਚ। ਮੁਖ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤਾਨ੍ਯੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੬.
ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਅਸਨ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਨ ਕੁਰਚਾ ਲਈ ਸੀ; ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਰਿਤਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਸਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਸ਼ੁਭਂ ਤਤ੍ਰਾਸਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਹੋਤੁਰਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਮ੍। ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਤਥਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤਰਣਸਂਸ੍ਤृਤਮ੍ ।। ੬.
ਉਥੇ ਜੋ ਅਸਨ ਹੋਤ੍ਰ ਰਿਤਵਿਕ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਸੁਰਗ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਤ੍ਨੀ ਦਿਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਸ੍ਮੁਪਾਗਤਾ। ਦਸ਼ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਅਵਰ੍ਤਤ ।। ੬.
ਦਿਤੀ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਪਤਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਗਰਭ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ।