ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾਵਾਸ੍ਥਿਤਃ ਸੋऽਥ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ। ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਤੁष੍ਟ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ

ਉਹ ਰਚਨਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਉਲਟਣ, ਤਾਕਤ, ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ।

ਸ੍ਥਾਵਰੇषੁ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿषੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਾ। ਸਿਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਨੁष੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਦ੍ਦੇਵੇषੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ

ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟਣ ਹੈ, ਪਸ਼ੂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੋਖ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵੈਕृਤਾਸ਼੍ਚ ਨਵ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਸਰ੍ਗਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਸ੍ਯਾਥ ਪ੍ਰਕਾਰਾ ਬਹਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨੌਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਬਦਲੀ ਹੋਈ, ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਰੇ ਸਸਰ੍ਜ੍ਜ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਾਨਸਾਨਾਤ੍ਮਨਃ ਸਮਾਨ੍। ਸਨਨ੍ਦਨਞ੍ਚ ਸਨਕਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਚ ਸਨਾਤਨਮ੍

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਉਸ ਵਰਗੇ ਹੀ ਸਨ: ਸਨੰਦਨ, ਸਨਕ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨਾਤਨ।

ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈਵਰ੍ਤੇਨ ਮਹੌਜਸਃ। ਸਂਬੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਨਾਤ੍ਵਾਦਪਵਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋऽਪਿਤੇ। ਅਸृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਂ ਗਤਾਃ ਪੁਨਃ

ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ, ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ। ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੁੜ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

ਤਦਾ ਤੇषੁ ਵ੍ਯਤੀਤੇषੁ ਤਦਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਸਾਧਕਾਂਸ਼੍ਚ ਤਾਨ੍। ਮਾਨਸਾਨਸृਜਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੁਨਃ ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨਃ। ਆਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਾਵਸ੍ਥਾਨ੍ਨਾਮਤਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਹੋਰ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੀਵ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਤੋਂ ਬਣੇ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਣੋ।

ਆਪੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤਥਾ। ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਦਿਵਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਦਾਨ੍ ਸ਼ੈਲਾਨ੍ ਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍

ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਵਰਗ, ਅਸਮਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ—

ਓषਧੀਨਾਂ ਤਥਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਵੀਰੁਧਾਮ੍। ਲਵਾਃ ਕਾष੍ਠਾਃ ਕਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾਃ ਸਨ੍ਧਿਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਃ

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਜੜ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਬੇਲੀਆਂ ਦੀ ਜੜ, ਪਲ, ਲੱਕੜ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ, ਮੁਹੂਰਤ, ਜੋੜ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ—

ਅਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸਾਸ਼੍ਚ ਮਾਸਾਸ਼੍ਚ ਅਯਨਾਬ੍ਦਯੁਗਾਨਿ ਚ। ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਨਾਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ, ਮਹੀਨੇ, ਅਯਨ, ਸਾਲ ਤੇ ਯੁੱਗ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਕ੍ਰਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗੈਃ। ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚੋਰ੍ਵੋਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾ ਗਾਤ੍ਰਤਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾਃ

ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਛੱਤਰੀ, ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਰਗ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ।

ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦਣ੍ਡਮਵ੍ਯਕ੍ਤਸਮ੍ਭਵਮ੍। ਅਣ੍ਡਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਾਸ੍ਤੇਨ ਕृਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍

ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਅੰਡ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਅੰਡ ਤੋਂ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਲੋਕ ਬਣਾਏ।

ਏष ਵਃ ਕਥਿਤਃ ਪਾਦਃ ਸਮਾਸਾਨ੍ਨ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍। ਅਨੇਨਾਦ੍ਯੇਨ ਪਾਦੇਨ ਪੁਰਾਣਂ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍

ਇਹ ਭਾਗ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਇਹ ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਥਮਃ ਪਾਦਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਂਹृष੍ਟਮਨਾਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਯਃ ਸਨਾਤਨਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ, ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।

ਸਮ੍ਬੋਧ੍ਯ ਸੂਤਂ ਵਚਸਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਥੋਤ੍ਤਰਾਂ ਕਥਾਮ੍। ਅਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਕਲ੍ਪਜ੍ਞ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਨਃ

ਉਸ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਕੇ ਅਗਲੀ ਕਹਾਣੀ ਪੁੱਛੀ: 'ਹੁਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜੋ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸੋ।'

ਸਮਤੀਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਚੋਭਯੋਃ। ਕਲ੍ਪਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਯਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਰ੍ਯਤਸ੍ਤਯੋਃ। ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਃ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਕੁਸ਼ਲੋ ਹ੍ਯਸਿ

ਪਿਛਲੇ ਯੁੱਗ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਯੁੱਗ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਸਮਾਂ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕੀ ਜੋੜ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਜਾਣੂ ਹੋ।

ਅਤ੍ਰ ਵੋऽਹਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਞ੍ਚ ਯਸ੍ਤਯੋਃ। ਸਮਤੀਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਚੋਭਯੋਃ

ਇਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ—ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਯੁੱਗ—ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਜੋੜ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਯੇषੁ ਯਾਨਿ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ। ਯਸ਼੍ਚਾਯਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਵਾਰਾਹਃ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਃ ਸ਼ੁਭਃ

ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਮਨੁਆਂਤਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਯੁੱਗ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਾਹ ਯੁੱਗ ਹੈ—

ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਾਚ੍ਚ ਯਃ ਕਲ੍ਪਃ ਪੂਰ੍ਵੋऽਤੀਤਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਚ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ

ਇਸ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਯੁੱਗ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਸ ਯੁੱਗ ਤੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹृਤੇ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਵੈ। ਅਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਜਨਾਲ੍ਲੋਕਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ

ਜਦ ਪਿਛਲਾ ਯੁੱਗ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਨਵਾਂ ਯੁੱਗ ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਯੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧੇਸ੍ਤੁ ਕਲ੍ਪਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਵ੍ਯੁਚ੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾਃਸਰ੍ਵਾਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤਦਾ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਤੁ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਰ੍ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ

ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਯੁੱਗ ਆਉਣ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਦੇ ਜੋੜ ਨੂੰ 'ਸੰਧਿ' ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਯੁਗਾਖ੍ਯਾਨਾਮਪ੍ਯੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਧਯਃ। ਪਰਸ੍ਪਰਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਯੁਗੈਃ ਸਹ

ਮਨੁਆਂਤਰਾਂ ਤੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੁਆਂਤਰਾਂ ਤੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।

ਉਕ੍ਤਾ ਯੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਨ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪਾਃ ਸਮਾਸਤਃ। ਤੇषਾਂ ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵੋ ਹ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਯਃ ਪਰਃ। ਆਸੀਤ੍ ਕਲ੍ਪੋ ਵ੍ਯਤੀਤੋ ਵੈ ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਪਰਸ੍ਤੁ ਸਃ

ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਯੁੱਗ ਬਣਤਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਯੁੱਗ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯੇ ਭਵਿष੍ਯਾ ਯੇ ਕਲ੍ਪਾ ਅਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਾਦ੍ਗੁਣੀਕृਤਾਃ। ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਲ੍ਪੋऽਯਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਹੋਰ ਯੁੱਗ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਉਣਗੇ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਅਰਧ ਤੋਂ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਯੁੱਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਃ ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧੇ ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਰ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਏਤਾਵਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਕਾਲਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਾ ਅਰਧ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਦੂਜਾ ਅਰਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਗਾੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਤੁ ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪੋऽਤੀਤਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਅਹੋ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੈਃ ਪੁਰਾ

ਇਸ ਕਲਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕਲਪ ਸੀ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ।

ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਕਲ੍ਪੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਾਹਕਾਲੇ ਹ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤੇ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪੇ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਆਸਨ੍ਵੈਮਾਨਿਕਾਸ੍ਤੁ ਯੇ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਲਪ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਗ੍ਰਹਤਾਰਾਸ੍ਤੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਰੇਵੈਤਾਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍

ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਠਾਈ ਕੋਟੀਆਂ ਨੇਕ ਰੂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਤਥੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸੁ ਵੈ ਤਥਾ। ਤ੍ਰੀਣਿ ਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨ੍ਯਾਸਨ੍ ਕੋਟ੍ਯਾਦ੍ਵਿਨਵਤਿਸ੍ਤਥਾ। ਅष੍ਟਾਧਿਕਾਃ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤਾਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪੁਰਾ

ਹਰ ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਰੋੜ ਵਧ ਕੇ, ਤੇ ਸੱਤ ਸੌ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਵੀ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਵੈਮਾਨਿਕਾਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਲ੍ਪੇऽਤੀਤੇ ਤੁ ਯੇऽਭਵਨ੍। ਏਕੈਕਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਕਲ੍ਪੇ ਵੈ ਦੇਵਾ ਵੈਮਾਨਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।