ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਯਤ ਕਿਞ੍ਚਨ। ਤਦਾ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇਕੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਸਨ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਪੁਰੁषੋ ਰੁਕ੍ਮਵਰ੍ਣੋऽਹ੍ਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਃ ਸ ਸੁष੍ਵਾਪ ਸਲਿਲੇ ਤਦਾ

ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰੇਕਾਤ੍ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਮੁਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਃ। ਇਮਂ ਚੋਦਾਹਰਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ

ਜਦੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਤਗੁਣ ਵਧ ਗਿਆ, ਉਹ ਜਾਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਪੋ ਨਾਰਾ ਵੈ ਤਨਵ ਇਤ੍ਯਪਾਂ ਨਾਮ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮਃ। ਅਪ੍ਸੁ ਸ਼ੇਤੇ ਚ ਯਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ 'ਨਰ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੁਲ੍ਯਂ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਨੈਸ਼ਂ ਕਾਲਮੁਪਾਸ੍ਯ ਸਃ। ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਗਕਾਰਣਾਤ੍

ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਾਤ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੰਘਾ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਦਾਚਰਤ੍। ਨਿਸ਼ਾਯਾਮਿਵ ਖਦ੍ਯੋਤਃ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍‌ਕਾਲੇ ਤਤਸ੍ਤਤਃ

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਬਣ ਕੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਂ ਮਹੀਮ੍। ਅਨੁਮਾਨਾਦਸਂਮੂਢੋ ਭੂਮੇਰੁਦ੍ਧਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ

ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਭਾਰਨਾ ਹੈ।

ਅਕਰੋਤ੍ ਸ ਤਨੁਂ ਤ੍ਵਨ੍ਯਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਯਥਾ ਪੁਰਾ। ਤਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਮਨਸਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਰੂਪਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍

ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਲਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਸੋਚਿਆ।

ਸਲਿਲੇਨਾਪ੍ਲੁਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਕਿਨ੍ਨੁ ਰੂਪਂ ਮਹਤ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰੇਯਮਹਂ ਮਹੀਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ—'ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?'

ਜਲਕ੍ਰੀਡਾਸੁ ਰੁਚਿਰਂ ਵਾਰਾਹਂ ਰੂਪਮਸ੍ਮਰਤ੍। ਅਧृष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾਙ੍ਮਯਂ ਧਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍

ਉਸਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਸੋਹਣਾ ਸੂਰ ਰੂਪ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਬਚਨ ਰੂਪ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਂਰ੍ਣ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍। ਨੀਲਮੇਘਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਨਿਃਸ੍ਵਨਮ੍

ਉਹ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਮਹਾਪਰ੍ਵ੍ਵਤਵਰ੍ष੍ਮਾਣਂ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੋਗ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣਮ੍। ਵਿਦ੍ਯੁਦਗ੍ਨਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਮਾਦਿਤ੍ਯਸਮਤੇਜਸਮ੍

ਉਹ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਅੱਖਾਂ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਪੀਨਵृਤ੍ਤਾਯਤਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਸਿਂਹਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਗਾਮਿਨਮ੍। ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਕਟੀਦੇਸ਼ਂ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਉਸਦੇ ਮੋਟੇ, ਗੋਲ ਤੇ ਚੌੜੇ ਮੋਢੇ ਸਨ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਦਿਲੇਰੀ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਕਮਰ ਮੋਟੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਸਰੀਰ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਪੁਲਂ ਵਾਰਾਹਮਮਿਤਂ ਹਰਿਃ। ਪृਥਿਵ੍ਯੁਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਰਸਾਤਲਮ੍

ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਬੰਨ੍ਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਸ ਵੇਦਵਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰष੍ਟਾ ਕ੍ਰਤੁਵਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚਿਤੀਮੁਖਃ। ਅਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵੋ ਦਰ੍ਭਰੋਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ੀਰ੍षੋ ਮਹਾਤਪਾਃ

ਉਹ ਵੇਦਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ, ਯਗਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ, ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਜੀਭ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਵਰਗੇ ਵਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗਾ ਸਿਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਧਰੋ ਵੇਦਾਙ੍ਗਸ਼੍ਰੁਤਿਭੂषਣਃ। ਆਜ੍ਯਨਾਸਃ ਸ੍ਰੁਵਤੁਣ੍ਡਃ ਸਾਮਘੋषਸ੍ਵਨੋ ਮਹਾਨ੍

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੱਕ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸੁੰਢ ਹਵਨ ਚਮਚੀ ਵਰਗੀ, ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ।

ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਮਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਕ੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਃ। ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਰਤੋ ਘੋਰਃ ਪਸ਼ੁਜਾਨੁਰ੍ਮਹਾਕृਤਿ

ਉਹ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ, ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਪਰ ਦਇਆਲੂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਗਾਤ੍ਰੋ ਹੋਮਲਿਙ੍ਗਃ ਸ੍ਥਾਨਬੀਜੋ ਮਹੌषਧਿਃ। ਵੇਦ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਫਿਗਾਜ੍ਯਸ੍ਪृਕ੍ ਸੋਮਸ਼ੋਣਿਤਃ

ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਯਗ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਥਿਰਤਾ ਦਾ ਬੀਜ, ਵੱਡੀ ਜੜੀਬੂਟੀ, ਯਗ ਮੰਡਪ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਮੰਤਰ ਉਸਦੇ ਪਿੱਠ, ਘੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ।

- ਪਾ.ਭੇ. ਵੇਦਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਹਵਿਰ੍ਗਨ੍ਧੋ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਾਤਿਵੇਗਵਾਨ੍। ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਂਸ਼ਕਾਯੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ਨਾਨਾਦੀਕ੍ਸ਼ਾਭਿਰਨ੍ਵਿਤਃ

ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਵੇਦ ਸਨ, ਸੁਗੰਧ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਵਰਗੀ, ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼, ਸਰੀਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦীক্ষਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਹृਦਯੋ ਯੋਗੀ ਮਹਾਸਤ੍ਰਮਯੋ ਵਿਭੁਃ। ਉਪਾਕਰ੍ਮੇष੍ਟਿਰੁਚਿਰਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਗ੍ਯਵਿਤ੍ਤਭੂषਣਃ

ਉਸਦਾ ਸੱਜਾ ਪਾਸਾ ਦਿਲ ਸੀ, ਉਹ ਜੋਗੀ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਯਗ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ, ਪ੍ਰਵਰਗਿਆ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ।

ਨਾਨਾਚ੍ਛਨ੍ਦੋਗਤਿਪਥੋ ਗੁਹ੍ਯੋਪਨਿषਦਾਸਨਃ। ਛਾਯਾਪਤ੍ਨੀਸਹਾਯੋ ਵੈ ਮਣਿਸ਼੍ਰृਙ੍ਗ ਇਵੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ। ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਵਰਾਹੋ ਵੈ ਅਪਃ ਸ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ, ਗੁਪਤ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਆਪਣੀ ਛਾਂ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਮਣੀ ਵਾਲੇ ਸਿੰਗ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਯਗ-ਸੂਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

ਅਦ੍ਭਿਃ ਸਂਛਾਦਿਤਾਮੁਰ੍ਵੀਂ ਸ ਤਾਮਸ਼੍ਨਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਉਪਗਮ੍ਯੋਜ੍ਜਹਾਰਾਸ਼ੁ ਅਪਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸ ਵਿਨ੍ਯਸਤ੍

ਜਦ ਉਹ ਜਗਤ-ਪਿਤਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਧਰਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਮੁਦ੍ਰੀਰ੍ਵੈ ਸਮੁਦ੍ਰੇषੁ ਨਾਦੇਯੀਸ਼੍ਚ ਨਦੀष੍ਵਥ। ਰਸਾਤਲਤਲੇ ਮਗ੍ਨਾਂ ਰਸਾਤਲਤਲੇ ਗਤਾਮ੍। ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਲ੍ਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾਭ੍ਯੁਜ੍ਜਹਾਰ ਗਾਮ੍

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਸਨ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

ਤਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਨੀਯ ਪृਥਿਵੀਂ ਪृਥਿਵੀਕਰਃ। ਮੁਮੋਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਨਸਾ ਧਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਧਰਾਧਰਃ

ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਜਲੌਘਸ੍ਯ ਮਹਤੀ ਨੌਰਿਵ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਚਰਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਨ ਮਹੀ ਯਾਤਿ ਵਿਪ੍ਲਵਮ੍

ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਨੌਕ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਖੜੀ ਰਹੀ; ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦੀ ਨਹੀਂ।

ਤਤੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਦੇਵੋ ਜਗਤਃ ਸ੍ਥਾਪਨੇਚ੍ਛਯਾ। ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਾਯ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇऽਮ੍ਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਪृਥਿਵੀਂ ਤੁ ਸਮੀਕृਤ੍ਯ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸੋऽਚਿਨੋਦ੍ ਗਿਰੀਨ੍

ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।

ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਦਹ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਾਗ੍ਨਿਨਾ। ਤੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਪਰ੍ਵਤਾ ਭੁਵਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਸਨ; ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ੈਤ੍ਯਾਦੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਯੁਨਾਪਸ੍ਤੁ ਸਂਹृਤਾਃ। ਨਿषਿਕ੍ਤਾ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸਂਸ੍ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਚਲੋऽਭਵਤ੍

ਠੰਢ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਨੇ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਰੁਕਿਆ, ਉਥੇ ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਬਣ ਗਏ।

ਸ੍ਕਨ੍ਨਾਚਲਤ੍ਵਾਦਚਲਾਃ ਪਰ੍ਵ੍ਵਭਿਃ ਪਰ੍ਵ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਗਿਰਯੋऽਨ੍ਤਰ੍ਨਿਗੀਰ੍ਣਤ੍ਵਾਚ੍ਚਯਨਾਚ੍ਚ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਾਃ

ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਹਿਲਣ-ਡੁੱਲਣ ਤੋਂ ਰੁਕ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਅਚਲ' ਆਖਿਆ ਗਿਆ; ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਕਹਾਏ; ਤੇ ਕੁਝ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।