ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਜਿष੍ਟਃ ਸ਼ਾਕ੍ਯਨੋ ਦੇਵੋ ਵਾਨਪृष੍ਠਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸ਼ਾਙ੍ਕਰਃ ਸਤ੍ਯਧृष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਿਜਯਸ੍ਤਥਾ । ਅਜਿਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਃ ਪृਥੁਕਾਸ੍ਤੇ ਦਿਵੌਕਸਃ

ਅਜਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਾਕ੍ਯਨ, ਵਾਨਪ੍ਰਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਂਕਰ, ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਸ਼ਨੁ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਗ ਅਜਿਤ — ਇਹ ਪ੍ਰਥੁਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਲੇਖਾਂਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ । ਮਨੋਜਵਃ ਪ੍ਰਘਾਸਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ: ਮਨੋਜਵ, ਪ੍ਰਘਾਸ, ਪ੍ਰਚੇਤ, ਮਹਾਯਸ਼ਾ।

ਵਾਤੋ ਧ੍ਰੁਵਕ੍ਸ਼ਿਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਅਦ੍ਭੁਤਸ਼੍ਚੈਵ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਅਵਨੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਲੇਖਾਃ ਸਮ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਵਾਤ, ਧ੍ਰੁਵਕਸ਼ਿਤਿ, ਅਦਭੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਅਵਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ — ਇਹ ਲੇਖਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਹਨ।

ਮਨੋਜਵੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾਭਵਤ੍ । ਉਨ੍ਨਤੋ ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚੈਵ ਹਵਿष੍ਮਾਨਙ੍ਗਿਰਃਸੁਤਃ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੋਜਵ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਬਣਿਆ; ਉਨਨਤ, ਭਾਰਗਵ ਅਤੇ ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ (ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ)।

ਸੁਧਾਮਾ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਵਿਰਜਸ੍ਤਥਾ । ਅਤਿਮਾਨਸ਼੍ਚ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸਹਿष੍ਣੁਃ ਪੌਲਹਸ੍ਤਥਾ । ਮਧੁਰਾ ਤ੍ਰੇਯ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਵੈ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਸੁਧਾਮਾ, ਕਸ਼ਯਪ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਵੀਰਜ, ਅਤਿਮਾਨ, ਪੌਲਸਤ, ਸਹਿਸ਼ਣੁ, ਪੌਲਹ, ਮਧੁਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਯਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਊਰੁਃ ਪੂਰੁਃ ਸ਼ਤਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਤਪਸ੍ਵੀ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਕृਤਿਃ । ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੁਦਤਿਰਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤੇ ਨਵ

ਊਰੁ, ਪੂਰੁ, ਸ਼ਤਦਯੁਮਨ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੁਦ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਦਯੁਮਨ — ਇਹ ਨੌ ਹਨ।

ਅਭਿਮਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਮੋ ਨਾਦ੍ਵਲੇਯਾ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ । ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ षष੍ਠਂ ਚੈਵ ਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਅਭਿਮਨ्यु ਦਸਵਾਂ ਹੈ; ਇਹ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਨਾਦਵਾਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਇਹ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਛੇਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਗੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਕਥਿਤਂ ਵੈ ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ।

ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਯਾਦਃ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਨ੍ਵਯੇ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਵਾਯੇ ਯੇऽਪ੍ਯਨ੍ਯੇ ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾਤਥਮ੍ ॥੨.੧.

ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜੋ ਆਏ, ਉਹ ਸਚ ਸਚ ਦੱਸੋ।

੬੨.੭੦ ਸੂਤ ਉਵਾਚ॥ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਨਿਸਰ੍ਗਨ੍ਤੁ ਸਮਾਸਾਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਥ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਵਾਯੇ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਪृਥੁਰ੍ਵੈਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ; ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥੁ, ਵੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਸ੍ਤਥਾ । ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਪੁਤ੍ਰਮਤ੍ਰਿਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ

ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਹਨ; ਅਤ੍ਰੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਲਿਆ।

ਦਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੋऽਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇਨ ਮਨੁਨਾ ਦਤ੍ਤੋऽਤ੍ਰੇਃ ਕਾਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ

ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਸੁਆਯੰਭੁ ਮਨੂ ਨੇ, ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਅਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਮਥਾਸਾਦ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਹ । षष੍ਠਂ ਤਦਨੁਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਉਪੋਦ੍ਘਾਤੇਨ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਛੇਵੀਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਤ, ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ।

ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਾਚ੍ਚਤੁਰਾ ਸੂਨृਤਾ ਵਿਤ੍ਤਭਾਵਿਨੀ । ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਾਧਿਧਰ੍ਮੇਣ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਜਨਨੀ ਸ਼ੁਭਾ । ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਂ ਵੈ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਾ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ

ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਤੋਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ: ਸੂਨ੍ਰਿਤਾ, ਵਿੱਤਭਾਵਿਨੀ, ਅਤੇ ਅਧਿਧਰਮਾ, ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਂ ਬਣੀ। ਧਰਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਮ musਕ ਨਾਲ ਸੀ।

ਧ੍ਰੁਵਞ੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਵਸੁਂ ਤਥਾ । ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦੋऽਜਨਯਤ੍ ਕਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ । ਮਨਸ੍ਵਿਨੀਂ ਸ੍ਵਰਾਞ੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਅਯਸਮਾਨ ਅਤੇ ਵਸੁ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਮਨਸਵਿਨੀ, ਇਹ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਸਵਰਾ ਵੀ ਹੋਈ, ਇੰਝ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਧ੍ਰੁਵੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ ਵਿਪੁਲਂ ਯਸ਼ਃ

ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਦਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਬਿਨਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ, ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪੌਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਸਃ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਧਾਰਯਨ੍ ਯੋਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ ਸੁਮਹਦ੍ਯਸ਼ਃ

ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸੁਆਯੰਭੁ ਮਨੂ ਦਾ ਪੌਤਾ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਤਸ੍ਮੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਦੌ ਪ੍ਰੀਤੋ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਂ ਹृਦ੍ਯਮਸ੍ਤੋਦਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍

ਉਸ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾਤਿਮਾਤ੍ਰਾਮृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਮਹਿਮਾਨਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹ । ਦੈਤ੍ਯਾਸੁਰਾਣਾਮਾਚਾਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੋਕਮਪ੍ਯੁਸ਼ਨਾ ਜਗੌ॥੨.੧.

ਉਸ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਵਧੀਕ ਤਰੱਕੀ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਉਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ।

੬੨.੮੦ ਅਹੋ ਸ੍ਯ ਤਪਸੋ ਵੀਰ੍ਯਮਹੋ ਸ਼੍ਰੁਤਮਹੋ ਹੁਤਮ੍। ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਦੇਨਮੁਪਰਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਧ੍ਰੁਵੇ ਦਿਵਂ ਸਮਾਸਕ੍ਤਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ

ਵਾਹ! ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ! ਵਾਹ! ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ! ਵਾਹ! ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ! ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਏ।

ਧ੍ਰੁਵਾਤ੍ਪੁष੍ਟਿਞ੍ਚ ਭਵ੍ਯਞ੍ਚ ਭੂਮਿਃ ਸਾ ਸੁषੁਵੇ ਨृਪੌ । ਸ੍ਵਾਂ ਛਾਯਾਮਾਹ ਵੈ ਪੁष੍ਟਿਰ੍ਭਵ ਨਾਰੀ ਤੁ ਤਾਂ ਵਿਭੁਃ

ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਭਵਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੀ ਛਾਂ ਬਣ ਜਾ,' ਤੇ ਭਵ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।

ਸਤ੍ਯਾਭਿਵ੍ਯਾਹृਤੇ ਤਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਾਭਵਤ੍ਤਦਾ । ਦਿਵ੍ਯਸਂਹਨ ਨਾਚ੍ਛਾਯਾ ਦਿਵ੍ਯਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਔਰਤ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਛਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਛਾਯਾਯਾਂ ਪੁष੍ਟਿਰਾਧਤ੍ਤ ਪਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਨਕਲ੍ਮषਾਨ੍ । ਪ੍ਰਾਚੀਨਗਰ੍ਭਂ ਵृषਕਂ ਵृਕਞ੍ਚ ਵृਕਲਂ ਧृਤਿਮ੍

ਛਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਪੰਜ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਪ੍ਰਾਚੀਨਗਰਭ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਕ, ਵ੍ਰਿਕ, ਵ੍ਰਿਕਲ ਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ।

ਪਤ੍ਨੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਭੂਵਰ੍ਚਾ ਸੁषੁਵੇ ਨृਪਮ੍ । ਨਾਮ੍ਨੋਦਾਰਧਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ

ਪ੍ਰਾਚੀਨਗਰਭ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭੂਵਰਚਾ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਦਾਰਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਸੀ।

ਸਂਵਤ੍ਸਰਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸਕृਦਾਹਾਰਮਾਹਰਤ੍ । ਏਵਂ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਯੁਕ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ

ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇੰਝ, ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।

ਉਦਾਰਧੇਃ ਸੁਤਂ ਭਦ੍ਰਾਜਨਯਤ੍ਸਾ ਦਿਵਞ੍ਜਯਮ੍ । ਰਿਪੁਂ ਰਿਪੁਞ੍ਜਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਵਰਾਙ੍ਗੀ ਸਾ ਦਿਵਞ੍ਜਯਾਤ੍

ਉਦਾਰਧੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭਦਰਾ ਨੇ ਦਿਵੰਜਯ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਰਾੰਗੀ ਨੇ, ਦਿਵੰਜਯ ਤੋਂ, ਰਿਪੁ ਤੇ ਰਿਪੁੰਜਯ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਰਿਪੋਰਾਧਤ੍ਤ ਬृਹਤੀ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਂ ਸਰ੍ਵਤੇਜਸਮ੍ । ਵ੍ਯਜੀਜਨਤ੍ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਂ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਣੋ ਮਨੁਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਰਾਤ੍ਮਜਾਯਾਮਾਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ

ਰਿਪੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਨੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਪੁਸ਼ਕਰਿਨੀ ਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਨੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਰਣਯ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ।

ਮਨੋਰਜਾਯਨ੍ਤ ਦਸ਼ਨਦ੍ਵਲਾਯਾਂ ਸ਼ੁਭਾਃ ਸੁਤਾਃ । ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਵੈ ਮਹਾਭਾਗ ਵੈਰਾਜਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ

ਮਨੂ ਨੂੰ ਨਦਵਲਾ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਵੈਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਊਰੁਃ ਪੂਰੁਃ ਸ਼ਤਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਤਪਸ੍ਵੀ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਕਵਿਃ । ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੁਦਤਿਰਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤੇ ਨਵ । ਅਭਿਮਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਮੋ ਨਦ੍ਵਲਾਯਾਂ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ ॥੨.੧.

ਊਰੁ, ਪੂਰੁ, ਸ਼ਤਦ੍ਯੁਮਨ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕਵੀ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੁਦ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ—ਇਹ ਨੌਂ, ਤੇ ਅਭਿਮਨ੍ਯੁ ਦਸਵਾਂ, ਨਦਵਲਾ ਤੋਂ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।