ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤਸ੍ਤੇ ਨਾਭ੍ਯਨਨ੍ਦਨ੍ਤ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ। ਸਤ੍ਯਸ੍ਯੇਹ ਤੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਾਙ੍ਮਨਃ ਕਰ੍ਮਜਾਨਿ ਤੁ ।। ੬.

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੇ ਵਾਕ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਇੱਥੇ, ਸੱਚ ਦੇ ਕਰਮ ਵਾਕ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।

ਯ ਏਵਾਪ੍ਯਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਦੋषਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਕ੍ਸ਼ਯਾਤਿਸ਼ਯਯੁਕ੍ਤਨ੍ਤੁ ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਮ੍ ।। ੬.

ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਘਟਾਅ ਤੇ ਵਾਧਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਜੁਗੁਪ੍ਸਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸੂਤਿਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿਰ੍ਮਮਾਭਵਨ੍। ਅਜਸ੍ਰਂ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਸ੍ਤੇ ਵਿਰਕ੍ਤਾ ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ।। ੬.

ਜਨਮ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਗਏ; ਸਦਾ ਚਾਹਵਾਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਗਏ, ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ।

ਅਰ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮਞ੍ਚ ਕਾਮਞ੍ਚ ਹਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵੈ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਪੌਰੁषਂ ਜ੍ਞਾਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤੇਜਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੬.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਤੇ ਗਿਆਨ 'ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਰੋਕ ਕੇ, ਢਿੱਡ ਨਾਲ ਰਹਿ ਗਏ।

ਤੇषਾਞ੍ਚ ਤਮਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚੁਕੋਪ ਹ। ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਿਰੁਤ੍ਸਾਹਾਤ੍ ਸੁਰਾਨਥ ।। ੬.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਪ੍ਰਜਾਰ੍ਥਮਿਹ ਯੂਯਂ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਰष੍ਟਾऽਸ੍ਮਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ। ਪ੍ਰਸੂਯਧ੍ਵਂ ਜਯਘ੍ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨਸ੍ਮਿ ਯਤ੍ ਪੁਰਾ ।। ੬.

ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋ; ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ: 'ਪੈਦਾ ਕਰੋ ਤੇ ਜਿੱਤੋ।'

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਨਾਦृਤ੍ਯ ਮਮ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਜੁਗੁਪ੍ਸਮਾਨਾਃ ਸ੍ਵਂ ਜਨ੍ਮ ਸਨ੍ਤਤਿਂ ਨਾਭਿ ਨਨ੍ਦਥ ।। ੬.

ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲਿਆ, ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਈ।

ਕਰ੍ਮਣਾਞ੍ਚ ਕृਤੋ ਨ੍ਯਾਸੋ ਹ੍ਯਮृਤਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਯਾ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੂਯਮਨਾਦृਤ੍ਯ ਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵਸ੍ਤੁ ਯਾਸ੍ਯਥ ।। ੬.

ਅਮਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਇੱਥੋਂ ਜਾਵੋਗੇ।

ਤੇ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਦੇਵਾ ਜਯਾਸ੍ਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰਸਾਦਯਨ੍। ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ੍ਮਾਕਂ ਮਹਾਦੇਵ ਯਦਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਕृਤਂ ਵਿਭੋ ।। ੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਜਯਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਆਖਦੇ: 'ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਾਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ।'

ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਸਾਨੁਨਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪੁਨਃ। ਲੋਕੇ ਮਯਾਨਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਕਃ ਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ ।। ੬.

ਨਮਨ ਕਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਮੇਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੌਣ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?'

ਮਯਾ ਪਰਿਗਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਮਚ੍ਛਨ੍ਦਤੋ ਮਮ। ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾऽਸ਼ੁਭਮ੍ ।। ੬.

ਜਦ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਲੋਕੇ ਯਦਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵੈ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਸਤ੍ਤ੍ਵਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾ ਮਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਕੋ ਮਾਂ ਲੋਕੇऽਤਿਸਨ੍ਧਯੇਤ੍ ।। ੬.

ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਾਰ ਦੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਆਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਭੂਤਾਨਾਂ ਤਰ੍ਕਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਯਚ੍ਚਾਪ੍ਯੇषਾਂ ਵਿਧਾਰਿਤਮ੍। ਤਥਾ ਵਿਚਾਰਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਦਿਤਂ ਮਮ ।। ੬.

ਜੀਵ ਜੋ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ— ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।

ਮਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍। ਆਸ਼ਾਮਯੇਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਕਥਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਿਹੋਤ੍ਸਹੇ ।। ੬.

ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚੱਲਦਾ ਤੇ ਅਚੱਲ, ਮੈਂ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚਾਹਂ ਵਿਵृਤ੍ਤੋ ਵੈ ਸਰ੍ਗਾਰ੍ਥਮਿਹ ਨਾਨ੍ਯਥਾ। ਇਹ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਨਾਰਭ੍ਯ ਕੋ ਮੇ ਛਨ੍ਦਾਦ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੬.

ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਚਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੌਣ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪਰਿਭਾष੍ਯ ਤਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ ਜਯਾਨ੍ ਵੈ ਨष੍ਟਚੇਤਸਃ। ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸ ਪੁਨਸ੍ਤਾਨ੍ ਵੈ ਧृਤਾਨ੍ ਦਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਜਯਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਡਾਂਟ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਆਖਿਆ।

ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮਾਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸੋ ਵਃ ਕृਤਃ ਪੁਰਾ। ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਵਿਫਲੋऽਯਨ੍ਨੋ ਹ੍ਯਪਾਰਸ੍ਤ੍ਵੇष ਯਃ ਕृਤਃ। ਭਵਿਤਾऽਤਃ ਸੁਖੋਦਰ੍ਕੋ ਦੇਵਾ ਭਾਵੇषੁ ਜਾਯਤਾਮ੍ ।। ੬.

ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਨਿਆਸ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਫਲ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਧੂਰਾ ਰਿਹਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ।

ਆਤ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨ ਵੋ ਜਨ੍ਮ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ। ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਂਮੂਢਾਃ षਟ੍‌ਸੁ ਸਰ੍ਵੇ ਗਮਿष੍ਯਥ ।। ੬.

ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਜਨਮ ਹੋਵੇਗਾ; ਪਰ ਛੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿਚ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਭਟਕ ਜਾਵੋਗੇ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਨ੍ਤੇषੁ ਸੁਰਾਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਾਦਿषੁ। ਤਾਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੋ ਗੀਤਃ ਪੁਰਾਤਨਃ ।। ੬.

ਵੈਵਸਵਤ ਤੇ ਹੋਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ।

ਤ੍ਰਯੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵ ਚ । ਯਜ੍ਞਞ੍ਚੈਵ ਤੁ ਦਾਨਞ੍ਚ ਏषਾਮੇਵ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍। ਸ ਹਿ ਸ੍ਮ ਵਿਰਜਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਸਤੇऽਨ੍ਯਪ੍ਰਸ਼ਂਸਯਾ ।। ੬.

ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਸ਼ਰਾਧ, ਯਜ, ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਵਿਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸ ਏਵਂ ਸ੍ਲੋਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਜਯਾ ਦੇਵਾਨਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇऽਤੀਤੇ ਮਤ੍ਸਮੀਪਮਿਹੇष੍ਯਥ ।। ੬.

ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਯਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੋਗੇ।'

ਤਤੋ ਯੂਯਂ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍। ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ।। ੬.

ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੋਗੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਦੇਵਾਸ੍ਤਿਰੋਭੂਤੇ ਈਸ਼੍ਵਰੇ ਹ੍ਯਕੁਤੋਭਯਮ੍। ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਅਣਿਮਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਾ ਯੋਗਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ।। ੬.

ਇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲੁਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਬਲਿਤ ਹੋਏ।

ਤਤਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਯਾਸ੍ਤਨ੍ਵਸ੍ਤਾऽਭਵਨ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਹ੍ਰਦਾਃ। ਜਯਾ ਇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਜਾਤਾ ਸ਼੍ਚੋਦਧਿਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ।। ੬.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਰਾਂ ਝੀਲਾਂ ਬਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਯਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ।

ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਗੇਤੇ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸੁਰਾਃ। ਅਜਿਤਾਯਾਂ ਰੁਚੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਅਜਿਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਉਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਰੁਚਿ ਦੇ ਅਜਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਅਜਿਤਾ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ।

ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਮੋ ਨਨ੍ਦੋऽਵ੍ਯਯਸ੍ਤਥਾ। ਪ੍ਰਾਣੋऽਪਾਨਃ ਸੁਧਾਮਾ ਚ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਕ੍ਤਿਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਮਾਨਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਅਜਿਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੬.

ਵਿਧੀ, ਮੁਨੀ, ਕਸ਼ੇਮ, ਨੰਦ, ਅਵਿਆ, ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਸੁਧਾਮਾ, ਕ੍ਰਤੁ, ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਅਵਸਥਿਤ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਾਰਾਂ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਜਿਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇ ਚ ਯਜ੍ਞੇ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਜ੍ਞਭਾਜਸ੍ਤਦਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇ ਪੁਨਃ। ਤੁषਿਤਾਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਰੋਚਿषਃ ।। ੬.

ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਫਿਰ, ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਤੋਂ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਜਨਮੇ।

ਤੁषਿਤਾ ਨਾਮ ਤੇ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਖ੍ਯਾ ਯਾਤ੍ਰਿਕਾਃ ਸੁਰਾਃ। ਪੁਨਸ੍ਤੇ ਤੁषਿਤਾ ਦੇਵਾ ਉਤ੍ਤਮੇ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੬.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਮ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਦੇਵਤੇ; ਫਿਰ, ਉਤਮ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਤੁ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਤ੍ਯਾਯਾਂ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਤਤਃ ਸਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਾ ਉਤ੍ਤਮੇ ਚਾਨ੍ਤਰੇ ਤਦਾ ।। ੬.

ਉਤਮ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਤਮ ਦੇ ਸੁਭ ਦੱਸ ਪੁੱਤਰ ਸਤਿਆ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸਤਿਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।