ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਸਮ੍ਭੂ ਤਿਰੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਵਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਮ੍। ਯੇषਾਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਤਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤ੍ਯਾ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾਨਾਮ੍। ਸੁਰੇਸ਼ਦੇਵਰ੍षਿਮਨੁਪ੍ਰਧੀਨਾਮਾਪੂਰਿਤਞ੍ਚੋਪਰਿਭੂषਿਤਞ੍ਚ

ਇਸ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਜਨਮ ਬਿਆਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਪੁੰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਉੱਤੇ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਨੂਆਂ ਵਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਪੁਨਰੁਦ੍ਭਵਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਮਨੁष੍ਯਲੋਕੇ। ਵਾਸਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਵਾ ਨਿਯਮਾਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾਪਲਾਭਃ

ਰੁਦਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਾਨਿ ਯੁਗੇषੁ ਸਮ੍ਭੂਤਿਵਿਕਲ੍ਪਨਞ੍ਚ। ऋषਿਤ੍ਵਮਾਰ੍षਸ੍ਯ ਚ ਸਂਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਯਥਾ ਯੁਗਾਦਿष੍ਵਪਿ ਚੇਤ੍ਤਦਤ੍ਰ

ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਗੇੜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ, ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਾਧੂ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇषੁ ਪ੍ਰਥਯਨ੍ਤਿ ਵੇਦਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਸਾਸ਼੍ਚ ਤੇऽਜ੍ਞ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਨਿਬਦ੍ਧਾਃ। ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਦਿਨਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾ

ਜੋ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ—ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਕਲਪ ਦਾ ਹਿਸਾਬ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਣ੍ਡੋਦ੍ਭਿਜਸ੍ਵੇਦਜਰਾਯੁਜਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਿਵਾਸਿਨਾਂ ਵਾ। ਯੇ ਯਾਤਨਾਸ੍ਥਾਨਗਤਾਸ਼੍ਚ ਜੀਵਾਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਤੇषਾਮਪਿ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍

ਅੰਡੇ, ਪਸੀਨੇ, ਜਣਨੀ ਜਾਂ ਬੀਜ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਜੀਵ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਵੀ ਇੱਥੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ਼੍ਚ ਯੋऽਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਹੇਤੁਃ। ਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚ ਸਂਸਾਰਗਤਿਃ ਪਰਾ ਚ

ਸੰਪੂਰਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਵਖ-ਵਖ ਸਮੇਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੰਨ੍ਹ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਵੀ।

ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਵਸ੍ਥੈषੁ ਚ ਕਾਰਣੇषੁ ਯਾਚ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਯਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ। ਤਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਮਤਿਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਸਮਸ੍ਤਮਾਵਿष੍ਕृਤਧੀਧृਤਿਭ੍ਯਃ। ਵਿਪ੍ਰਾ ऋषਿਭ੍ਯਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਂ ਯਦ੍ਯਥਾਤਥਂ ਤਚ੍ਛृਣੁਤੋਚ੍ਯਮਾਨਮ੍

ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਨਵੀਂ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮਝ, ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।

ऋषਯਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਸ੍ਤੇ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੂਤਂ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ

ਨੈਮਿਸ਼ ਆਰਣਯ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਭਵਾਨ੍ ਵੈ ਵਂਸ਼ਕੁਸ਼ਲੋ ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਵਾਨ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਨਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਲੋਕਸ੍ਯਾਮੁष੍ਯ ਵਰ੍ਣਯ

ਤੁਸੀਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸੋ।

ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਵਯਾ ਯੇ ਯੇ ਤਾਂਸ੍ਤਾਨਿਚ੍ਛਾਮ ਵੇਦਿਤੁਮ੍। ਤੇषਾਂ ਪੂਰ੍ਵਰ੍षਿਸृष੍ਟਿਂ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ

ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਰਚਨਾ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਾਨੂੰ ਹੈ।

ਅਸਕृਤ੍ਪਰਿਪृष੍ਟਸ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਲੋਮਹਰ੍षਣਃ। ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸਤ੍ਤਮਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਿਆ।

ਪृष੍ਟਾਂ ਚੈਤਾਂ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍। ਕਥ੍ਯਮਾਨਾਂ ਮਯਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਬਹ੍ਵਰ੍ਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮ੍ਮਤਾਮ੍

ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ, ਜੋ ਪੁੱਛੀ ਗਈ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ, ਭਰਪੂਰ ਅਰਥ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੇਮਾਂਧਾਰਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਃ। ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯਤਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਦਾ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ,

ਸ਼ੁਚਿਃ ਪਰ੍ਵਸੁ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਾਯਤਨੇषੁ ਚ। ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਪੁਰਾਣਾਨੁਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਤ੍। ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਧਾਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ

ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਿਆਂ ਤੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ, ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਸੁਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਵਯਵਂ ਤੇषਾਂ ਯਥਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਾਯੁਰ੍ਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਸ੍ਥਿਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਾਰਿਣਾਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਧਨਵੰਤ, ਯਸ਼ਵੰਤ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁਵਰਗ ਦੈਨ ਵਾਲੀ, ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਂਸ਼ੋ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ। ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਞ੍ਚੇਤਿ ਪੁਰਾਣਂ ਪਂਚਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਸਰਗ, ਪ੍ਰਤਿਸਰਗ, ਵੰਸ਼, ਮਨਵੰਤਰਾ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ—ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਲੱਛਣ ਹਨ।

ਕਲ੍ਪੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਹਿ ਯਃ ਕਲ੍ਪਃ ਸ਼ੁਚਿਭ੍ਯੋ ਨਿਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ। ਪੁਰਾਣਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਰੁਤਂ ਵੇਦਸਮ੍ਮਿਤਮ੍

ਮੈਂ ਮਾਰੁਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਭ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਪ੍ਰਬੋਧਃ ਪ੍ਰਲਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਥਿਤਿਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੇਵ ਚ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪਾਦਃ ਕਥ੍ਯਵਸ੍ਤੁਪਰਿਗ੍ਰਹਃ

ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਪ੍ਰਲੈ, ਟਿਕਾਊਪਣ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ—ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਉਪੋਦ੍ਵਾਤੋऽਨੁषਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਉਪਸਂਹਾਰ ਏਵ ਚ। ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍

ਉਪੋਦਘਾਤ, ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ—ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ, ਯਸ਼ਵੰਤ, ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਹਿ ਪਾਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਮਾਸਾਤ੍ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ ਮਯਾ। ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯੇਤਾਨ੍ ਪੁਨਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਤਸ੍ਮੈ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਾਯ ਪੁਰੁषਾਯੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਚ। ਅਨ੍ਤਾਯ ਪ੍ਰਥਮਾਯੈਵ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਯ ਪ੍ਰਜਾਤ੍ਮਨੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਲੋਕਤਨ੍ਤ੍ਰਾਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵੇ

ਉਸ ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਭੂ, ਅੰਤ ਅਤੇ ਆਰੰਭ, ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਾ, ਸਵੈ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਮਹਦਾਦ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤਂ ਸਵੈਰੁਪ੍ਯਂ ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਮਾਣਂ षਟ੍ਸ਼੍ਯੇਤਂ ਪੁਰੁषਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਨੁਤਮ੍। ਅਸਂਸ਼ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭੂਤਸਰ੍ਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍

ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਫਰਕਾਂ ਅਤੇ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਤੇ ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਯਤ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਮ੍। ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਚੈਵ ਯਮਾਹੁਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵ ਚਿਨ੍ਤਕਾਃ

ਉਹ ਅਵਿਅਕਤ ਕਾਰਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੱਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸੈਰ੍ਹੀਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਮ੍। ਅਜਾਤਂ ਧ੍ਰੁਵਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਜੋ ਗੰਧ, ਰੰਗ, ਰਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਛੂਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਅਜਨਮਾ, ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਟੱਲ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਂ ਮਹਦ੍ਭੂਤਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍। ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮਭਵਤ੍ ਕਿਲ

ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮਜਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰਭਵਾਵ੍ਯਯਮ੍। ਅਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਗ੍ਰੇ ਸਮਵਰ੍ਤ੍ਤਤ

ਜੋ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਬ੍ਰਹਮ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਾਸੀਤ੍ਤਮੋਮਯਮ੍। ਗੁਣਸਾਮ੍ਯੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੁਣਭਾਵੇ ਤਮੋਮਯੇ

ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਗੁਣ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਵੀ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।

ਗਰ੍ਗਕਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਧਿष੍ਠਿਤਸ੍ਯ ਵੈ। ਗੁਣਭਾਵਾਦ੍ਵਾਚ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਹ

ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਹੋਇਆ, ਮੁਢਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਖੇਤ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਉਭਰਿਆ।