ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਸृष੍ਟਿਮਿਮਾਮਨੁਤ੍ਤਮਾਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਦੇਵਰ੍षਿਗਣੈਰਲਂਕृਤਾਮ੍। ਸ਼ੁਬਾਮਤੁਲ੍ਯਾਮਨਘਾਮृषਿਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਮਪਿ ਚੋਲ੍ਬਣਾਰ੍ਚ੍ਚਿषਾਮ੍

ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਬੇਮਿਸਾਲ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਪੋਭृਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਿਨਾਦਿਕਾਲਿਕੀਂ ਪ੍ਰਭੂਤਮਾਵਿष੍ਕृਤਪੌਰੁषਸ਼੍ਰਿਯਮ੍। ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ੍ਮृਤੌ ਚ ਪ੍ਰਸृਤਾਮੁਦਾਹृਤਾਂ ਪਰਾਂ ਪਰਾਣਾਮਨਿਲਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਮ੍

ਇਹ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਤਪੱਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਮਾਸਬਨ੍ਧੈਰ੍ਨਿਯਤੈਰ੍ਯਥਾਤਥਂ ਵਿਸ਼ਬ੍ਦਨੇਨਾਪਿ ਮਨਃਪ੍ਰਹਰ੍षਿਣੀਮ੍। ਯਸ੍ਯਾਞ੍ਚ ਬਦ੍ਧਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨਿਕੀ ਚੇਸ਼੍ਵਰਕਾਰਿਤਾ ਚ

ਇਹ ਰਚਨਾ ਛੋਟੇ ਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਠਹਿਰਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।

ਯਤ੍ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਂ ਕਾਰਣਮਪ੍ਰਮੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਪ੍ਰਸੂਤਿਃ। ਆਤ੍ਮਾ ਗੁਹਾ ਯੋਨਿਰਥਾਪਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਤੈਵਾਮृਤਮਕ੍ਸ਼ਰਞ੍ਚ

ਉਹ ਜੋ ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮ, ਮੁੱਖ ਤੱਤ, ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਆਤਮਾ, ਗੁਫਾ, ਜਣਨੀ, ਅੱਖ, ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰ ਤੇ ਅਟੱਲ।

ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਤਪਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਤਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਤਦ੍ਵ੍ਯष੍ਟਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍। ਤਮਪ੍ਰਮੇਯਂ ਪੁਰੁषੇਣ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹੇਨ

ਉਹ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ, ਸਤਵ ਗੁਣ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀਕਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਦੂਜਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਪਾਦਕਤ੍ਵਾਦ੍ਰਜਸੋਤਿਰੇਕਾਤ੍ ਕਾਲਸ੍ਯ ਯੋਗਾਨ੍ਨਿਗਮਾਵਧੇਸ਼੍ਚ। ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਨਿਯਤਾਨ੍ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਾਨਾਵਿਵृਦ੍ਧਿਹੇਤੂਨ੍। ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਸੁषੁਵੇ ਤਥਾष੍ਟੌ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ

ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ, ਰਜੋ ਗੁਣ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸੀਮਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪਰਿਵਰਤਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਤੇ ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ—ਇਹ ਅੱਠ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।

ਦੇਵਾਸੁਰਾਦ੍ਰਿਦ੍ਰੁਮਸਾਗਰਾਣਾਂ ਮਨੁਪ੍ਰਜੇਸ਼ਰ੍षਿਪਿਤृਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮ੍। ਪਿਸ਼ਾਚਯਕ੍ਸ਼ੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਤਾਰਾਗ੍ਰ ਹਾਰ੍ਕ੍ਕਰ੍ਕ੍ਸ਼ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਣਾਮ੍

ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਪਹਾੜ, ਦਰੱਖਤ, ਸਮੁੰਦਰ, ਮਨੂ, ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ, ਦੁਜਾਤੀ, ਪਿਸਾਚ, ਯਕਸ਼, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ, ਹਾਰਕਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲਿਆਂ—

ਮਾਸਰ੍ਤ੍ਤੁ ਸਂਵਤ੍ਸਰਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਾਂ ਦਿਕ੍ਕਾਲਯੋਗਾਦਿਯੁਗਾਯਨਾਨਾਮ੍। ਵਨੌषਧੀਨਾਮਪਿ ਵੀਰੁਧਾਞ੍ਚ ਜਲੌਕਸਾਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਪਸ਼ੂਨਾਮ੍

ਮਹੀਨੇ, ਰੁੱਤਾਂ, ਸਾਲ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮੇਂ, ਯੁਗ, ਅਯਨ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਬੇਲੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ—

ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸਰਿਨ੍ਮੇਘਵਿਹਙ੍ਗਮਾਨਾਂ ਯਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਗਂ ਯਦ੍ਭੁਵਿ ਯਦ੍ਵਿਯਤ੍ਸ੍ਥਮ੍। ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਯਤ੍ਰ ਯਦਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਗਤਿਰ੍ਵਿਭਕ੍ਤਿਃ

ਬਿਜਲੀ, ਦਰਿਆ, ਬੱਦਲ, ਪੰਛੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਹੈ।

ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਵੇਦਾਃ ਸऋਚੋ ਯਜੂਂषਿ ਸਾਮਾਨਿ ਸੋਮਸ੍ਵ ਤਥੈਵ ਯਜ੍ਞਃ। ਆਜੀਵ੍ਯਮੇषਾਂ ਯਦਭੀਪ੍ਸਿਤਞ੍ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੈਵ ਚ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ

ਛੰਦ, ਵੇਦ, ਰਿਚਾਵਾਂ, ਯਜੁਸ ਮੰਤ੍ਰ, ਸਾਮ ਗੀਤ, ਸੋਮ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਹੀ ਹੈ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਸਮ੍ਭੂ ਤਿਰੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਵਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਮ੍। ਯੇषਾਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਤਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤ੍ਯਾ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾਨਾਮ੍। ਸੁਰੇਸ਼ਦੇਵਰ੍षਿਮਨੁਪ੍ਰਧੀਨਾਮਾਪੂਰਿਤਞ੍ਚੋਪਰਿਭੂषਿਤਞ੍ਚ

ਇਸ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਜਨਮ ਬਿਆਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਪੁੰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਉੱਤੇ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਨੂਆਂ ਵਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਪੁਨਰੁਦ੍ਭਵਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਮਨੁष੍ਯਲੋਕੇ। ਵਾਸਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਵਾ ਨਿਯਮਾਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾਪਲਾਭਃ

ਰੁਦਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਾਨਿ ਯੁਗੇषੁ ਸਮ੍ਭੂਤਿਵਿਕਲ੍ਪਨਞ੍ਚ। ऋषਿਤ੍ਵਮਾਰ੍षਸ੍ਯ ਚ ਸਂਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਯਥਾ ਯੁਗਾਦਿष੍ਵਪਿ ਚੇਤ੍ਤਦਤ੍ਰ

ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਗੇੜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ, ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਾਧੂ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇषੁ ਪ੍ਰਥਯਨ੍ਤਿ ਵੇਦਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਸਾਸ਼੍ਚ ਤੇऽਜ੍ਞ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਨਿਬਦ੍ਧਾਃ। ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਦਿਨਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾ

ਜੋ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ—ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਕਲਪ ਦਾ ਹਿਸਾਬ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਣ੍ਡੋਦ੍ਭਿਜਸ੍ਵੇਦਜਰਾਯੁਜਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਿਵਾਸਿਨਾਂ ਵਾ। ਯੇ ਯਾਤਨਾਸ੍ਥਾਨਗਤਾਸ਼੍ਚ ਜੀਵਾਸ੍ਤਰ੍ਕੇਣ ਤੇषਾਮਪਿ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍

ਅੰਡੇ, ਪਸੀਨੇ, ਜਣਨੀ ਜਾਂ ਬੀਜ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਜੀਵ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਵੀ ਇੱਥੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ਼੍ਚ ਯੋऽਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਹੇਤੁਃ। ਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚ ਸਂਸਾਰਗਤਿਃ ਪਰਾ ਚ

ਸੰਪੂਰਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਵਖ-ਵਖ ਸਮੇਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੰਨ੍ਹ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਵੀ।

ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਵਸ੍ਥੈषੁ ਚ ਕਾਰਣੇषੁ ਯਾਚ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਯਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ। ਤਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਮਤਿਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਸਮਸ੍ਤਮਾਵਿष੍ਕृਤਧੀਧृਤਿਭ੍ਯਃ। ਵਿਪ੍ਰਾ ऋषਿਭ੍ਯਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਂ ਯਦ੍ਯਥਾਤਥਂ ਤਚ੍ਛृਣੁਤੋਚ੍ਯਮਾਨਮ੍

ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਨਵੀਂ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮਝ, ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।

ऋषਯਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਸ੍ਤੇ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੂਤਂ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ

ਨੈਮਿਸ਼ ਆਰਣਯ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਭਵਾਨ੍ ਵੈ ਵਂਸ਼ਕੁਸ਼ਲੋ ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਵਾਨ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਨਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਲੋਕਸ੍ਯਾਮੁष੍ਯ ਵਰ੍ਣਯ

ਤੁਸੀਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸੋ।

ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਵਯਾ ਯੇ ਯੇ ਤਾਂਸ੍ਤਾਨਿਚ੍ਛਾਮ ਵੇਦਿਤੁਮ੍। ਤੇषਾਂ ਪੂਰ੍ਵਰ੍षਿਸृष੍ਟਿਂ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ

ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਰਚਨਾ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਾਨੂੰ ਹੈ।

ਅਸਕृਤ੍ਪਰਿਪृष੍ਟਸ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਲੋਮਹਰ੍षਣਃ। ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸਤ੍ਤਮਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਿਆ।

ਪृष੍ਟਾਂ ਚੈਤਾਂ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍। ਕਥ੍ਯਮਾਨਾਂ ਮਯਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਬਹ੍ਵਰ੍ਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮ੍ਮਤਾਮ੍

ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ, ਜੋ ਪੁੱਛੀ ਗਈ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ, ਭਰਪੂਰ ਅਰਥ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੇਮਾਂਧਾਰਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਃ। ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯਤਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਦਾ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਯਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ,

ਸ਼ੁਚਿਃ ਪਰ੍ਵਸੁ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਾਯਤਨੇषੁ ਚ। ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਪੁਰਾਣਾਨੁਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਤ੍। ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਧਾਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ

ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਿਆਂ ਤੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ, ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਸੁਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਵਯਵਂ ਤੇषਾਂ ਯਥਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਮਾਯੁਰ੍ਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਸ੍ਥਿਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਾਰਿਣਾਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਧਨਵੰਤ, ਯਸ਼ਵੰਤ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੁਵਰਗ ਦੈਨ ਵਾਲੀ, ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਂਸ਼ੋ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ। ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਞ੍ਚੇਤਿ ਪੁਰਾਣਂ ਪਂਚਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਸਰਗ, ਪ੍ਰਤਿਸਰਗ, ਵੰਸ਼, ਮਨਵੰਤਰਾ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ—ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਲੱਛਣ ਹਨ।

ਕਲ੍ਪੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਹਿ ਯਃ ਕਲ੍ਪਃ ਸ਼ੁਚਿਭ੍ਯੋ ਨਿਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ। ਪੁਰਾਣਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਰੁਤਂ ਵੇਦਸਮ੍ਮਿਤਮ੍

ਮੈਂ ਮਾਰੁਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਭ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਪ੍ਰਬੋਧਃ ਪ੍ਰਲਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਥਿਤਿਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੇਵ ਚ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪਾਦਃ ਕਥ੍ਯਵਸ੍ਤੁਪਰਿਗ੍ਰਹਃ

ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਪ੍ਰਲੈ, ਟਿਕਾਊਪਣ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ—ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।