ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵੇਦਂ ਸਮੁਪਬृਂਹਯੇਤ੍। ਬਿਭੇਤ੍ਯਲ੍ਪਸ਼੍ਰੁਤਾਦ੍ਵੇਦੋ ਮਾਮਯਂ ਪ੍ਰਤਰਿष੍ਯਤਿ
ਵੈਦ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵੈਦ ਘੱਟ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝ ਲਵੇਗਾ।'
ਅਭ੍ਯਸਨ੍ਨਿਮਮਧ੍ਯਾਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ। ਆਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਯਥੇष੍ਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਘਤਿਮ੍
ਇਹ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ, ਜੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਨਤੀਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤੇਨ ਤਤ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਨਿਰੁਕ੍ਤਮਸ੍ਯ ਯੋ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ 'ਪੁਰਾਣਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਃ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਜਗਤਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਃ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪ ਕੇ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਗਤ ਦੇ ਉਸ ਰਚਨਹਾਰ ਲਈ ਵੀ, ਰਚਨਹਾਰ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਹਨ।
ਅਤਸ਼੍ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪੁਰਾਣਮ੍। ਸ ਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਚ ਕਰੋਤਿ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਸਂਹਾਰਕਾਲੇ ਪੁਨਰਾਦਦੀਤ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹਨ। ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮੁੜ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ।। ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਪੁਨਃ ਸੂਤਮृषਯਸ੍ਤੇ ਤਪੋਧਨਾਃ। ਕੁਤ੍ਰ ਸਤ੍ਰਂ ਸਮਭਵਤ੍ ਤੇषਾਮਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਯਗ ਆਖਿਰ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ?'
ਕਿਯਨ੍ਤਂ ਚੈਵ ਤਤ੍ਕਾਲਂ ਕਥਂ ਚ ਸਮਵਰ੍ਤ੍ਤਤ। ਆਚਚਕ੍ਸ਼ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਕਥਂ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਞ੍ਚਨਃ
'ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਪ੍ਰਭੰਚਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਾਇਆ?'
ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੇਦਂ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਨਃ। ਇਤਿ ਸਨ੍ਨੋਦਿਤਃ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ
'ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਧੀਰਾ ਈਜਿਰੇ ਸਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਯਾਵਨ੍ਤਂ ਚਾਭਵਤ੍ ਕਾਲਂ ਯਥਾ ਚ ਸਮਵਰ੍ਤਤ
'ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਵਧੀਆ ਯਗ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।'
ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਹਿ ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜਃ ਪੁਰਾ। ਸਤ੍ਰਂ ਹਿ ਈਜਿਰੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍
ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਯਗ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਤਪੋ ਗृਹਪਤਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਭਵਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਇਲਾਯਾ ਯਤ੍ਰ ਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਰ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍। ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਤ੍ਰੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਥੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤਪੋ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਥੇ ਇਲਾ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਉਥੇ ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰਾ ਸੀ; ਤੇ ਉਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਨੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਯਗ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਵਿਬੁਧਾ ਈਜਿਰੇ ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍। ਭ੍ਰਮਤੋ ਧਰ੍ਮਚਕ੍ਰਸ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਨੇਮਿਰਸ਼ੀਰ੍ਯਤ। ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਵਿਖ੍ਯਾਤ ਨੈਮਿषਂ ਮੁਨਿਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਯਗ ਕੀਤਾ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਧੁਰੀ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਘਿਸੀ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਨੈਮਿਸ਼, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਰ ਸਾ ਗੋਮਤੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣ ਸੇਵਿਤਾ। ਰੋਹਿਣੀ ਸੁषੁਵੇ ਤਤ੍ਰ ਤਤਃ ਸੌਮ੍ਯੋऽਭਵਤ੍ ਸੁਤਃ
ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਮਤੀ ਦਰਿਆ ਵਗਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਸੇਵਦੇ ਸਨ; ਉਥੇ ਹੀ ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸਮਭਵਦ੍ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾਃ ਸੁਤਾ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਤਮੁਤ੍ਤਮਤੇਜਸਃ
ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਏ; ਤੇ ਉਥੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਸੌ ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ।
ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦੋ ਨृਪਤਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਨਾ। ਯਤ੍ਰ ਵੈਰਂ ਸਮਭਵਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਸਿष੍ਠਯੋਃ
ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਸਮਭਵਨ੍ਮੁਨਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਪਰਾਸ਼ਰਃ। ਪਰਾਭਵੋ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਾਤੇऽਪ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਤ
ਜਿੱਥੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਮੁਨੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਹੀ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਈਜਿਰੇ ਸਤ੍ਰਂ ਨੈਮਿषੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ। ਨੈਮਿषੇ ਈਜਿਰੇ ਯਤ੍ਰ ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਥੇ, ਨੈਮੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯਗ ਕਰਿਆ; ਨੈਮੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਗ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੈਮੀਸ਼ੇਯਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਤ੍ਰਮਭਵਤ੍ਤੇषਾਂ ਸਮਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਧੀਮਤਾਮ੍। ਪੁਰੂਰਵਸਿ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦਾ ਯਗ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ, ਜਦ ਪੁਰੂਰਵਾਸ਼ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵੀਪਾਨਸ਼੍ਨਨ੍ ਪੁਰੂਰਵਾਃ। ਤੁਤੋष ਨੈਵ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਲੋਭਾਦਿਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਪੁਰੂਰਵਾਸ਼ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੱਠਾਰਾਂ ਟਾਪੂ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਏ, ਪਰ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰੱਜਿਆ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਉਰ੍ਵਸ਼ੀ ਚਕਮੇ ਯਂ ਚ ਦੇਵਹੂਤਿਪ੍ਰਣੋਦਿਤਾ। ਆਜਹਾਰ ਚ ਤਤ੍ਸਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਰ੍ਵੇਸ਼੍ਯਾਸਹਸਙ੍ਗਤਃ
ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਹੂਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਸੁਰਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਯਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰਪਤੌ ਸਤ੍ਰਂ ਨੈਮਿषੇਯਾਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਿਰੇ। ਯਂ ਗਰ੍ਭੇ ਸੁषੁਵੇ ਗਙ੍ਗਾ ਪਾਵਕਾਦ੍ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍। ਤਦੁਲ੍ਬਂ ਪਰ੍ਵਤੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨੈਮੀਸ਼ੇਯਾ ਨੇ ਯਗ ਕੀਤਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨੇ ਪਾਵਕ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਉਸਦਾ ਭ੍ਰੂਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਨਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੋ ਭਾਵਯਨ੍ ਲੋਕਭਾਵਨਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਯਗ ਦਾ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇषਾਮਮਿਤਤੇਜਸਾਮ੍। ਐਲਃ ਪੁਰੂਰਵਾ ਭੇਜੇ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਮृਗਯਾਂ ਚਰਨ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਅਇਲ ਪੁਰੂਰਵਾਸ਼, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਥਾਂ ਆਏ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਹਿਰਣ੍ਮਯਮ੍। ਲੋਭੇਨ ਹਤਵਿਜ੍ਞਾਨਸ੍ਤਦਾਦਾਤੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਯਗ ਮੰਡਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚੁਕ੍ਰੁਧੁਰ੍ਨृਪਤੇਰ੍ਭृਸ਼ਮ੍। ਨਿਜਘ੍ਨੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਕੁਸ਼ਵਜ੍ਰੈਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ। ਤਤੋ ਨਿਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਰਾਜਾਨਂ ਮੁਨਯੋ ਦੈਵਨੋਦਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਨੈਮੀਸ਼ੇਯਾ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ; ਗੁੱਸੇ ਚੜ੍ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਤੀਖੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਜਾ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ, ਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਕੁਸ਼ਵਜ੍ਰੈਰ੍ਵਿਨਿष੍ਪਿष੍ਟਃ ਸ ਰਾਜਾ ਵ੍ਯਜਹਾਤ੍ਤਨੁਮ੍ । ਔਰ੍ਵਸ਼ੇਯਂ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਞ੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਨृਪਂ ਭੁਵਿ
ਕੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਜਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਨਹੁषਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਿਤਰਂ ਯਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ। ਸ ਤੇषੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲੋ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਆਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਨਰਸਤ੍ਤਮਃ
ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਾਃ। ਸਤ੍ਰਮਾਰੇਭਿਰੇ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਯਥਾਵਦ੍ਧਰ੍ਮਭੂਤਯੇ
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਯਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਬਭੂਵ ਸਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਤੇषਾਂ ਬਹ੍ਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਨਾਂ ਪੁਰਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜਾਮਿਵ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਯਗ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।
ਵੈਖਾਨਸੈਃ ਪ੍ਰਿਯਸਖੈਰ੍ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੈਰ੍ਮਰੀਚਿਕੈਃ। ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਸੂਰ੍ਯਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਪ੍ਰਭੈਃ
ਉਹ ਯਗ ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਵਾਲਖਿਲਯ, ਮਰੀਚਿਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।