ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਦਾ ਵੈ ਨੈਮਿषੇਯਾਣਾਂ ਸਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੇ। ਯਥਾ ਵਿਵਦਮਾਨਸ੍ਤੁ ਐਡਃ ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਤੁ ਤੈਃ

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਨੈਮਿਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਐਡਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਜਨਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਣ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਐਡਪੁਤ੍ਰਂ ਯਥਾਯੁषਮ੍। ਸਮਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਤ੍ਰਮਾਯੁषਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ

ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਐਡਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ऋषੀਣਾਂ ਪਰਮਂ ਚਾਤ੍ਰ ਲੋਕਤਨ੍ਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍

ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾਤੀਓ। ਇੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਤੁੱਲ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਅਵਤਾਰਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਣਾਤ੍

ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਹੋਇਆ।

ਤਥਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾ ਯੋਗਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨਾਞ੍ਚੈਵ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍। ਲਿਙ੍ਗੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਨੀਲਕਣ੍ਠਤ੍ਵਮੇਵ ਚ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਜੋਗ, ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਨੀਲਕੰਠ ਹੋ ਜਾਣਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਥ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾਯੁਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾ। ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚਾਸ੍ਯ ਧਾਰਣਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ

ਜਿੱਥੇ ਵਾਯੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਕੇ ਸੁਣਾਈ, ਉਥੇ ਇਸ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ, ਜਾਪ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗਾ, ਚੰਗੀ ਯਸ਼, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਨੇਨ ਹਿ ਕ੍ਰਮੇਣੇਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸਂਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ। ਸੁਖਮਰ੍ਥਃ ਸਮਾਸੇਨ ਮਹਾਨਪ੍ਯੁਪਲਭ੍ਯਤੇ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸੁਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਰਥ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਪਾਦਮਾਦ੍ਯਮਿਦਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਯੋऽਧੀਯੀਤ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਤੇਨਾਧੀਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਪੂਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾਨ੍ ਸਾਙ੍‌ਗੋਪਨਿषਦੋ ਦ੍ਵਿਜਃ। ਨ ਚੇਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਸਂਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵ ਸ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ

ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵੇਦਂ ਸਮੁਪਬृਂਹਯੇਤ੍। ਬਿਭੇਤ੍ਯਲ੍ਪਸ਼੍ਰੁਤਾਦ੍ਵੇਦੋ ਮਾਮਯਂ ਪ੍ਰਤਰਿष੍ਯਤਿ

ਵੈਦ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵੈਦ ਘੱਟ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝ ਲਵੇਗਾ।'

ਅਭ੍ਯਸਨ੍ਨਿਮਮਧ੍ਯਾਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ। ਆਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਯਥੇष੍ਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਘਤਿਮ੍

ਇਹ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ, ਜੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਨਤੀਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤੇਨ ਤਤ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਨਿਰੁਕ੍ਤਮਸ੍ਯ ਯੋ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ 'ਪੁਰਾਣਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਰਾਯਣਃ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਜਗਤਃ ਸ੍ਰष੍ਟੁਃ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪ ਕੇ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਗਤ ਦੇ ਉਸ ਰਚਨਹਾਰ ਲਈ ਵੀ, ਰਚਨਹਾਰ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਹਨ।

ਅਤਸ਼੍ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪੁਰਾਣਮ੍। ਸ ਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਚ ਕਰੋਤਿ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਸਂਹਾਰਕਾਲੇ ਪੁਨਰਾਦਦੀਤ

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹਨ। ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮੁੜ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ।। ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਪੁਨਃ ਸੂਤਮृषਯਸ੍ਤੇ ਤਪੋਧਨਾਃ। ਕੁਤ੍ਰ ਸਤ੍ਰਂ ਸਮਭਵਤ੍ ਤੇषਾਮਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਾਮ੍

ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਯਗ ਆਖਿਰ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ?'

ਕਿਯਨ੍ਤਂ ਚੈਵ ਤਤ੍ਕਾਲਂ ਕਥਂ ਚ ਸਮਵਰ੍ਤ੍ਤਤ। ਆਚਚਕ੍ਸ਼ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਕਥਂ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਞ੍ਚਨਃ

'ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਪ੍ਰਭੰਚਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਾਇਆ?'

ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੇਦਂ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਨਃ। ਇਤਿ ਸਨ੍ਨੋਦਿਤਃ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ

'ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।

ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਧੀਰਾ ਈਜਿਰੇ ਸਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਯਾਵਨ੍ਤਂ ਚਾਭਵਤ੍ ਕਾਲਂ ਯਥਾ ਚ ਸਮਵਰ੍ਤਤ

'ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਵਧੀਆ ਯਗ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।'

ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਹਿ ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜਃ ਪੁਰਾ। ਸਤ੍ਰਂ ਹਿ ਈਜਿਰੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍

ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਯਗ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਤਪੋ ਗृਹਪਤਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਭਵਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਇਲਾਯਾ ਯਤ੍ਰ ਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਰ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍। ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਤ੍ਰੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍

ਉਥੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤਪੋ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਥੇ ਇਲਾ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਉਥੇ ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਸ਼ਾਮਿਤ੍ਰਾ ਸੀ; ਤੇ ਉਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਨੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਯਗ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।

ਵਿਬੁਧਾ ਈਜਿਰੇ ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍। ਭ੍ਰਮਤੋ ਧਰ੍ਮਚਕ੍ਰਸ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਨੇਮਿਰਸ਼ੀਰ੍ਯਤ। ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਵਿਖ੍ਯਾਤ ਨੈਮਿषਂ ਮੁਨਿਪੂਜਿਤਮ੍

ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਯਗ ਕੀਤਾ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਧੁਰੀ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਘਿਸੀ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਨੈਮਿਸ਼, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

ਯਤ੍ਰ ਸਾ ਗੋਮਤੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣ ਸੇਵਿਤਾ। ਰੋਹਿਣੀ ਸੁषੁਵੇ ਤਤ੍ਰ ਤਤਃ ਸੌਮ੍ਯੋऽਭਵਤ੍ ਸੁਤਃ

ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਮਤੀ ਦਰਿਆ ਵਗਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਸੇਵਦੇ ਸਨ; ਉਥੇ ਹੀ ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ।

ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸਮਭਵਦ੍ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾਃ ਸੁਤਾ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਤਮੁਤ੍ਤਮਤੇਜਸਃ

ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਏ; ਤੇ ਉਥੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਸੌ ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ।

ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦੋ ਨृਪਤਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਨਾ। ਯਤ੍ਰ ਵੈਰਂ ਸਮਭਵਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਸਿष੍ਠਯੋਃ

ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਸਮਭਵਨ੍ਮੁਨਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਪਰਾਸ਼ਰਃ। ਪਰਾਭਵੋ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਾਤੇऽਪ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਤ

ਜਿੱਥੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਮੁਨੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਹੀ।

ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਈਜਿਰੇ ਸਤ੍ਰਂ ਨੈਮਿषੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ। ਨੈਮਿषੇ ਈਜਿਰੇ ਯਤ੍ਰ ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਉਥੇ, ਨੈਮੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯਗ ਕਰਿਆ; ਨੈਮੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਗ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੈਮੀਸ਼ੇਯਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਸਤ੍ਰਮਭਵਤ੍ਤੇषਾਂ ਸਮਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਧੀਮਤਾਮ੍। ਪੁਰੂਰਵਸਿ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍

ਉਹਨਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦਾ ਯਗ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ, ਜਦ ਪੁਰੂਰਵਾਸ਼ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵੀਪਾਨਸ਼੍ਨਨ੍ ਪੁਰੂਰਵਾਃ। ਤੁਤੋष ਨੈਵ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਲੋਭਾਦਿਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍

ਪੁਰੂਰਵਾਸ਼ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੱਠਾਰਾਂ ਟਾਪੂ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਏ, ਪਰ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰੱਜਿਆ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

ਉਰ੍ਵਸ਼ੀ ਚਕਮੇ ਯਂ ਚ ਦੇਵਹੂਤਿਪ੍ਰਣੋਦਿਤਾ। ਆਜਹਾਰ ਚ ਤਤ੍ਸਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਰ੍ਵੇਸ਼੍ਯਾਸਹਸਙ੍ਗਤਃ

ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਹੂਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਸੁਰਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਯਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ।